ბიბლია: მეორე რჯული
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-12-19T14:34:52.301060+00:00

ბიბლია
ბიბლია

1. სათაურის გვერდი

1. მეორე რჯული

სათაურის გვერდი

ბიბლია
ძველი და ახალი აღთქმა

(კანონიკური და არაკანონიკური წიგნები)

ბიბლიის თარგმნის ინსტიტუტი

2002

ISBN 91-89122-21-6

© კანონიკური წიგნები – ბიბლიის თარგმნის ინსტიტუტი, სტოკჰოლმი, 2002

© არაკანონიკური წიგნები – საქართველოს ბიბლიის საზოგადოება, 2002

მეორე რჯული
მეორე რჯული

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

32. 32

33. 33

34. 34

1
მეორე რჯული
ხორებიდან კადეშამდე განვლილი გზის მიმოხილვა

1^1აჰა, სიტყვანი, რომელნიც გამოუცხადა მოსემ მთელ ისრაელს იორდანეს გამოღმა, ჰაყარაბას უდაბნოში, სუფას პირდაპირ, ფარანსა და თოფელს, ლაბანსა, ხაცეროთსა და დიზაჰაბს შორის, +

2რომელიც თერთმეტი დღის სავალ გზაზეა ხორებიდან, სეყირის მთაზე გავლით, ვიდრე კადეშ-ბარნეაყამდე. +

3და მეორმოცე წლის მეთერთმეტე თვეს, თვის პირველში, უთხრა ისრაელიანებს ყოველივე, რაც უბრძანა მას უფალმა მათზე.

4მას შემდეგ, რაც განგმირეს სიხონი, მეფე ამორეველთა, რომელიც მკვიდრობდა ხეშბონში, და ყოგი, მეფე ბაშანისა, რომელიც მკვიდრობდა ყაშთაროთში, ედრეყში. +

5იორდანეს გამოღმა, მოაბელთა ქვეყანაში, დაიწყო მოსემ განმარტება ამ რჯულისა და თქვა:

6უფალმა, ღმერთმა ჩვენმა, გვითხრა ხორებში: „გეყოფათ თქვენ ამ მთაზე ცხოვრება; +

7გაბრუნდით და გაემგზავრეთ, მიდით ამორეველთა მთაზე და ყოველ მის მეზობელთან, ყარაბაში, მთასა და ბარში, და ნეგებში და ზღვის სანაპიროზე, ქანაანელთა ქვეყანაში და ლიბანში დიდ მდინარემდე, მდინარე ევფრატამდე. +

8აჰა, მოგეცით თქვენ ეს ქვეყანა. მიდით და დაიმკვიდრეთ ქვეყანა, რომლის მოცემაც გულით აღუთქვა უფალმა თქვენს მამებს: აბრაამს, ისაკსა და იაკობს, და მათ მოდგმას მათ შემდგომ.“ +

9და მე გითხარით თქვენ იმ დროს, ასე: „არ შემიძლია მარტოს თქვენი ტარება! +

10უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, გაგამრავლათ თქვენ, და აჰა, თქვენ დღეს მრავალნი ხართ, როგორც ცის ვარსკვლავები. +

11უფალმა, თქვენი მამების ღმერთმა, გაგამრავლოთ თქვენ ათასგზის, ვიდრე დღესა ხართ, და გაკურთხოთ თქვენ, როგორც გითხრათ, –

12მე მარტომ როგორ ვატარო თქვენი საზრუნავი და თქვენი ტვირთი და თქვენი შუღლი?

13ამოირჩიეთ თქვენი ტომებიდან ბრძენი, გონიერი და გამოცდილი კაცები და მათ დაგინიშნავთ წინამძღვრებად.“

14და თქვენ მიპასუხეთ: „კარგია ეს საქმე, რომელიც ბრძანე, აღსასრულებლად“.

15და ავიყვანე მთავარნი თქვენი ტომებიდან, ბრძენი და გამოცდილი კაცები და დაგინიშნეთ ისინი წინამძღვრებად, ათასისთავებად, ასისთავებად, ორმოცდაათისთავებად, ათისთავებად და ზედამდგომებად თქვენი ტომებისათვის. +

16და მე ვუბრძანე თქვენს მსაჯულებს იმ დროს: მოუსმინეთ თქვენს ძმებს და განსაჯეთ სამართლიანად, როგორც ძმათა შორის, ასევე მის ხიზანს შორის. +

17ნუ იქნებით მიკერძოებული სამსჯავროზე: ერთნაირად მოუსმინეთ მცირესა და დიდს. ნუ შეუშინდებით კაცს, რადგან სამართალი ღვთისაა და საქმე, რომელიც გემძიმებათ, წარმოადგინეთ ჩემთან, და მე მოვისმენ. +

18და იმ დროს გიბრძანეთ ყველა საქმე, რომელიც უნდა შეასრულოთ.

19და ავიყარეთ ხორებიდან, და გავიარეთ მთელი ეს დიდი და საშინელი უდაბნო, რომელიც იხილეთ ამორეველთა მთისაკენ მიმავალ გზაზე, როგორც გვიბრძანა უფალმა, ღმერთმა ჩვენმა, და მივედით კადეშ-ბარნეაყამდე. +

20და გითხარით მე თქვენ: „მოხვედით ამორეველთა მთამდე, რომელსაც უფალი, ღმერთი ჩვენი, გვაძლევს ჩვენ.

21იხილეთ, მოგცათ უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, ეს ქვეყანა. წადით, დაიმკვიდრეთ, როგორც გვითხრა ჩვენ უფალმა, ჩვენი მამების ღმერთმა. ნუ გეშინიათ და ნუ შეძრწუნდებით“.

22მაგრამ თქვენ ყველანი მოხვედით ჩემთან და მითხარით: „გავგზავნით კაცებს ჩვენს წინ, რათა დაგვიზვერონ ქვეყანა და მოგვიტანონ ამბავი იმ გზისა, რომლითაც უნდა ვიაროთ, და იმ ქალაქებისა, რომლებშიც შევალთ.“ +

23და მომეწონა ეს სიტყვები, და ავიყვანე თქვენგან თორმეტი კაცი თითოეული ტომიდან.

24და გაემართნენ და გადაიარეს მთა, და მივიდნენ ეშქოლის ხეობამდე, და დაზვერეს იგი +

25და აიღეს თავიანთი ხელით ნაყოფი იმ ქვეყნისა, და ჩამოიტანეს ჩვენთან, და ამბავი მოგვიტანეს, და გვითხრეს: „კარგია ის ქვეყანა, რომელსაც უფალი, ჩვენი ღმერთი, გვაძლევს ჩვენ.“ +

26და თქვენ არ ინებეთ ასვლა და წინ აღუდექით უფლის, თქვენი ღმერთის, ბრძანებას, +

27და დრტვინავდით თქვენს კარვებში, და ამბობდით: „ჩვენ უფალს ვეჯავრებით, ამიტომ გამოგვიყვანა ჩვენ ეგვიპტის ქვეყნიდან, რათა ამორეველთა ხელში ჩავეგდეთ დასაღუპავად.

28სად წავიდეთ? ჩვენმა ძმებმა გულები დაგვიშინეს და გვითხრეს: ‘იქაური ხალხი ჩვენზე დიდი და მაღალია, დიდი ქალაქები და ცამდე აზიდული სიმაგრეები აქვთ და ბუმბერაზთა ძენიც ვიხილეთ იქ’“. +

29და მე გითხარით თქვენ: „ნუ ძრწიხართ და ნუ გეშინიათ მათი. +

30უფალი, თქვენი ღმერთი, წინ მიგიძღვით თქვენ. ის იბრძოლებს თქვენთვის ისევე, როგორც ეგვიპტეში მოიქცა თქვენს თვალწინ. +

31და ამ უდაბნოშიც, სადაც ხედავდი, თუ როგორ გატარებდა უფალი, ღმერთი შენი, როგორც თავისი შვილი ატაროს კაცმა, მთელ გზაზე, რომელიც განვლეთ, ვიდრე მოხვიდოდით ამ ადგილას.“ +

32და ამ საქმეშიც არ ერწმუნეთ უფალს, თქვენს ღმერთს, +

33რომელიც წინ მიგიძღვით გზაზე, რომ დასაბანაკებელი ადგილი მოგინახოთ. ღამე ცეცხლით და დღისით ღრუბლებით გიჩვენოთ გზა, რომლითაც უნდა იაროთ. +

34და გაიგონა უფალმა ხმა თქვენი სიტყვებისა და განრისხდა, და დაიფიცა ასე:

35„ვერავინ იხილავს ამ კაცთაგან, ამ ბოროტი თაობიდან, იმ კეთილ ქვეყანას, რომლის მიცემაც ფიცით აღვუთქვი თქვენს მამებს. +

36მხოლოდ ქალებ იეფუნეს ძე იხილავს მას. მას და მის ძეთ მივცემ იმ ქვეყანას, რომელსაც ფეხი დაადგა, რადგან იგი ბოლომდე მიჰყვა უფალს.“

37ჩემზეც განრისხდა უფალი თქვენს გამო და ასე მითხრა: „შენც არ შეხვალ იქ. +

38იესო, ძე ნავესი, რომელიც შენს წინაშე დგას, შევა იქ. გაამხნევე, რადგან ის დაუმკვიდრებს მას ისრაელს. +

39და თქვენი პატარები, რომლებზეც ამბობდით, ნადავლად გადიქცევიანო, და ძენი თქვენნი, რომლებმაც დღეს ავი და კარგი არ იციან, ისინი შევლენ იქ, და მათ მივცემ მას, და ისინი დაიმკვიდრებენ მას. +

40და თქვენ მიბრუნდით და გაემგზავრეთ უდაბნოში, მეწამული ზღვის გზით.“ +

41და მომიგეთ მე და მითხარით: „შევცოდეთ უფალს. წავალთ და ვიბრძოლებთ, როგორც გვიბრძანა უფალმა, ღმერთმა ჩვენმა“. და აისხით თითოეულმა თავისი საბრძოლო იარაღი, და გეიოლათ მთაზე ასვლა.

42და მითხრა უფალმა: „უთხარი მათ: ‘ნუ ახვალთ და ნურც იბრძოლებთ, რადგან თქვენს შორის არა ვარ მე, რათა არ მოისრათ თქვენს მტერთა წინაშე’“. +

43და გელაპარაკეთ და არ ისმინეთ, და წინ აღუდექით უფლის ბრძანებას, და გაკადნიერდით და ახვედით მთაზე. +

44და გამოვიდნენ ამორეველნი, რომელნიც მკვიდრობდნენ იმ მთაზე, თქვენს წინააღმდეგ, და დაგესივნენ, როგორც ფუტკარმა იცის, და მუსრი გაგავლეს სეყირში ვიდრე ხორებამდე. +

45და დაბრუნდით და ტიროდით უფლის წინაშე. და ყურად არ იღო უფალმა თქვენი ხმა და არ შეისმინა თქვენი.

46და დაყავით კადეშში მრავალი დღე, იმდენი დღე, რამდენიც დაყავით.“ +

2
ისრაელიანთა მოგზაურობის მიმოხილვა კადეშიდან

2^1და მოვბრუნდით, და გავემგზავრეთ უდაბნოში მეწამული ზღვის გზით, როგორც მითხრა მე უფალმა. და გარს ვუვლიდით სეყირის მთას მრავალი დღე. +

2და მითხრა უფალმა:

3„გეყოფათ ამ მთის შემოვლა, გადაუხვიეთ ჩრდილოეთისაკენ. +

4და ამ ხალხს უბრძანე ასე: ‘თქვენ გაივლით თქვენს ძმათა, ესავიანთა საზღვარს, რომელნიც ცხოვრობენ სეყირში, და შეეშინდებათ თქვენი, მაგრამ თქვენ ძალიან გაფრთხილდით. +

5ნუ წაეკიდებით მათ, რადგან ერთ ნატერფალსაც კი არ მოგცემთ თქვენ მათი ქვეყნიდან, რადგან ესავს მივეცი სამკვიდროდ სეყირის მთა. +

6საჭმელი იყიდეთ მათგან ვერცხლით და ჭამეთ. და წყალი იყიდეთ მათგან ვერცხლით და სვით’“.

7რადგან უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, გაკურთხათ ყოველ თქვენს საქმიანობაში, იცოდა რა ყოველი თქვენი სვლა ამ დიდ უდაბნოში. აჰა, ორმოცი წელია უფალი, თქვენი ღმერთი, თქვენთანაა და არ მოგკლებიათ თქვენ არაფერი. +

8და ჩავუარეთ ჩვენს ძმებს ესავიანთაგან, რომელნიც ცხოვრობენ სეყირში, ყარაბას გზიდან, ელათიდან და ყეციონ-გებერიდან, და გადავუხვიეთ და გავიარეთ მოაბის უდაბნოს გზით. +

9და მითხრა მე უფალმა: „ნუ შეავიწროებ მოაბს და ომს ნუ გაუმართავ, რადგან არ მოგცემ მისი ქვეყნიდან სამკვიდრებელს, რადგან ლოტის ძეთ მივეცი ყარი სამკვიდროდ.“ +

10უწინ ემიმელნი ცხოვრობდნენ იქ, ხალხი დიდი, მრავალრიცხოვანი და მაღალი, ყენაკელებივით. +

11რეფაიმებად ითვლებოდნენ ისინი, როგორც ყენაკის ძენი, მაგრამ მოაბელნი მათ ემიმელებს უწოდებენ.

12უწინ სეყირში მკვიდრობდნენ ხორელნი და ესავიანებმა განდევნეს ისინი და მოსრეს ისინი თავიანთ წინაშე და დასახლდნენ მათ მაგიერ, როგორც მოექცა ისრაელი თავის სამკვიდრო ქვეყანას, რომელიც მისცა მათ უფალმა. +

13და თქვა უფალმა: „აწ ადექით და გადალახეთ ზარედის ხევი“! და გადავლახეთ ზარედის ხევი. +

14და ხანი, როცა წავედით კადეშ-ბარნეაყიდან ვიდრე ზარედის ხევის გადალახვამდე, ოცდათვრამეტი წელიწადი მოგვინდა. ვიდრე არ გაწყდა მეომარ კაცთა მთელი თაობა ბანაკში, როგორც დაფიცებული ჰქონდა უფალს მათთვის. +

15და უფლის ხელი იყო მათზე, რათა მოესრა ისინი ბანაკში, ვიდრე არ გაწყდნენ.

16და როცა მოისრა ყოველი მეომარი კაცი ხალხში,

17მაშინ მითხრა მე უფალმა:

18„შენ გადალახავ დღეს მოაბის საზღვარს, ყართან.

19და მიუახლოვდები ყამონის ძეთ, მაგრამ ნუ შეავიწროვებ, ნუ წაეკიდები მათ, რადგან არ მოგცემ ყამონის ძეთა ქვეყნიდან სამკვიდროს, რადგან ლოტის ძეთ მივეცი იგი სამკვიდრებლად.“ +

20რეფაიმთა ქვეყნად ითვლება ისიც. რეფაიმები ცხოვრობდნენ მასში უწინ. მაგრამ ყამონელნი მათ უწოდებენ ზამზუმებს.

21დიდი, მრავალრიცხოვანი და მაღალი ხალხი იყო როგორც ყენაკის ძენი და მოსპო ისინი უფალმა მათ წინაშე და დამკვიდრდნენ ისინი და დასახლდნენ მათ მაგიერ,

22როგორც ესავის ძეთ უყო, სეყირის მკვიდრთ, მოსპო მათ წინაშე ხორელნი და დამკვიდრდნენ ისინი, და დასახლდნენ მათ მაგიერ დღევანდელ დღემდე.

23და ყავიმელნი, რომლებიც ცხოვრობდნენ სოფლებში ღაზამდე, მოსრეს ქაფთორელებმა, რომლებიც გამოვიდნენ ქაფთორიდან და დასახლდნენ მათ მაგიერ.

24„ადექით, გასწიეთ და გადალახეთ არნონის ხევი. აჰა, ხელთ ჩაგიგდეთ სიხონი, ხეშბონის მეფე, ამორეველი და მისი ქვეყანა: იწყეთ დამკვიდრება, და ომი გაუმართეთ მას. +

25დღეიდან დავიწყებ და შენით ძრწოლასა და შიშს მოვგვრი ხალხებს მთელს ცისქვეშეთში. ვინც კი გაიგებს შენს ამბავს, თავზარი დაეცემა და ათრთოლდება შენს გამო.“ +

26და გავუგზავნე მოციქულნი კედემოთის უდაბნოდან სიხონს, ხეშბონის მეფეს, სამშვიდობო სიტყვებით: +

27„გავივლი შენს ქვეყანაზე, მხოლოდ გზად ვივლი, არ გადავუხვევ არც მარჯვნივ და არც მარცხნივ.

28საჭმელი ვერცხლით მომყიდე და შევჭამ; და წყალიც ვერცხლით მომეცი და დავლევ. მხოლოდ ჩემი ფეხით გავივლი-მეთქი. +

29როგორც მომექცნენ მე ესავის ძენი, რომელნიც მკვიდრობენ სეყირში, და მოაბელები, რომლებიც მკვიდრობენ ყარში, ვიდრე გადავალ იორდანეს გაღმა იმ ქვეყანაში, რომელიც უფალმა, ღმერთმა ჩვენმა მოგვცა ჩვენ.“ +

30მაგრამ არ ინება სიხონმა, ხეშბონის მეფემ, ჩვენი გავლა იქ, რადგან გაუმძვინვარა უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა, სული და გაუჯიუტა გული, რათა თქვენს ხელში ჩაეგდო, როგორც დღეს არის. +

31და მითხრა უფალმა მე: „აჰა, მე ვიწყებ სიხონისა და მისი ქვეყნის შენთვის მოცემას. იწყე მისი ქვეყნის დამკვიდრება.“

32და გამოვიდა სიხონი ჩვენს შესახვედრად, ის და მთელი მისი ხალხი, საბრძოლველად იაჰცაში. +

33და მოგვცა იგი უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა. და შევმუსრეთ იგი და მისი ძენი და მთელი მისი ხალხი. +

34და დავიპყარით ყველა მისი ქალაქი იმ დროს, და ერთიანად მუსრი გავავლეთ ყველა ქალაქს, კაცებს, დედაკაცებს და პატარებს, ცოცხალი არავინ გაგვიშვია. +

35მხოლოდ საქონელი დავიტაცეთ და ნადავლიც იმ ქალაქებიდან, რომელნიც დავიპყარით.

36ყაროყერიდან, რომელიც არნონის ხევის პირასაა, და ქალაქიდან, რომელიც ხეობაშია, გილყადამდე არ ყოფილა ქალაქი, ჩვენთვის მიუდგომელი რომ ყოფილიყო. ყოველივე მოგვცა ჩვენ უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა. +

37მხოლოდ ყამონის ძეთა ქვეყანას არ მიდგომიხარ, იაბოკის ხევის ნაპირებს, მთის ქალაქებს და ყველა იმ ადგილს, როგორც ბრძანა უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა.

3
ბაშანის მეფეზე გამარჯვება

3^1და გადავუხვიეთ, და ავედით ბაშანის გზით. და გამოვიდა ყოგი, ბაშანის მეფე, ჩვენს შესახვედრად მთელ თავის ხალხთან ერთად საბრძოლველად ედრეყში. +

2და მითხრა უფალმა მე: „ნუ გეშინია მისი, რადგან მე ხელში ჩაგიგდე იგი და მთელი მისი ხალხი და მისი ქვეყანა. და ისე მოექეცი მას, როგორც სიხონს მოექეცი, ამორეველ მეფეს, რომელიც ცხოვრობს ხეშბონში.“ +

3და ხელში ჩაგვიგდო უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა, ყოგიც, ბაშანის მეფე, და მთელი მისი ხალხი. და მოვსპეთ იგი ისე, რომ არავინ დარჩენილა ცოცხალი. +

4და დავიპყარით ყველა მისი ქალაქი იმ დროს. არ ყოფილა ქალაქი, მათთვის რომ არ წაგვერთმია: სამოცი ქალაქი, არგობის მთელი მხარე, სამეფო ყოგისა ბაშანში,

5ყველა ეს ქალაქი გამაგრებული იყო მაღალი გალავნით, კარიბჭეებით და ურდულებით, გარდა მრავალი უგალავნო ქალაქისა.

6მუსრი გავავლეთ მათ, როგორც მოვექეცით სიხონს, ხეშბონის მეფეს, როცა ერთიანად მუსრი გავავლეთ ყველა ქალაქს, კაცებს, დედაკაცებს და პატარებს. +

7მაგრამ საქონელი და ნადავლი იმ ქალაქებისა დავიტოვეთ ჩვენთვის. +

8და წავართვით იმ დროს ქვეყანა ორ ამორეველ მეფეს, იორდანეს გამოღმა, არნონის ხევიდან ხერმონის მთამდე. +

9ციდონელები ხერმონს სირიონს უწოდებენ, და ამორეველნი კი სენირს უწოდებენ. +

10და ავიღეთ ყველა ქალაქი ვაკისა და მთელი გილყადი, და მთელი ბაშანი სალქამდე და ედრეყამდე, ყოგის სამეფოს ქალაქები ბაშანში.

11რადგან მხოლოდ ყოგი, ბაშანის მეფე, იყო დარჩენილი რეფაიმთაგან. აჰა, მისი სარეცელი რკინის სარეცელია, ის რაბათშია ყამონის ძეებთან. ცხრა წყრთაა მისი სიგრძე და ოთხი წყრთაა მისი სიგანე მამაკაცთა წყრთით. +

12და ეს ქვეყანა დავიმკვიდრეთ იმ დროს: ყაროყერიდან, რომელიც არნონის ხევზეა, და ნახევარი გილყადის მთისა მისი ქალაქებით მივეცი რეუბენის ძეთ და გადის ძეთ. +

13და დანარჩენი გილყადი და მთელი ბაშანი, სამეფო ყოგისა, მივეცი მენაშეს ნახევარ ტომს, ყველა მიდამო არგობისა მთელი ბაშანით, რომელსაც რეფაიმის ქვეყანა ეწოდება.

14იაირმა, მენაშეს ძემ, დაიპყრო არგობის მთელი მხარე, გეშურისა და მაყაქათელის საზღვრამდე, და ბაშანს უწოდა თავისი სახელი: სოფლები იაირისა, როგორც ეს ამ დღემდეა. +

15და მაქირს მივეცი გილყადი. +

16ხოლო რეუბენის ძეთ და გადის ძეთ მივეცი გილყადიდან არნონის ხევამდე, ხევის შუამდე და საზღვრამდე, იაბოკის ხევამდე, ყამონის ძეთა საზღვრამდე. +

17და ყარაბა და იორდანე საზღვარია ქინერეთიდან ვიდრე იამ-ყარაბამდე, მარილოვან ზღვამდე, ფისგას ფერდობებამდე, აღმოსავლეთით. +

18და გიბრძანეთ თქვენ იმ დროს ასე: „უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, მოგცათ თქვენ ეს ქვეყანა დასამკვიდრებლად. ყველა, ვისაც ბრძოლა შეუძლია, შეიარაღებულები წინ გაუძეხით თქვენს ძმებს, ისრაელის ძეთ. +

19მხოლოდ თქვენი ცოლები და თქვენი პატარები, და ჯოგები – ვიცი, რომ დიდძალი ჯოგები გყავთ – დარჩნენ თქვენს ქალაქებში, რომელნიც თქვენთვის მომიცია. +

20როცა დააბინავებს უფალი თქვენს ძმებს თქვენსავით და დაიმკვიდრებენ ისინიც ქვეყანას, რომელსაც უფალი, ღმერთი თქვენი, აძლევს მათ იორდანეს გაღმა, მაშინ დაბრუნდით ყველანი თავ-თავის სამკვიდროში, რომელიც მოგეცით.“

21და იესოს ვამცნე იმ დროს: „შენი თვალებია მხილველი ყოვლისა, რა დამართა უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, ამ ორ მეფეს. იმასვე დამართებს უფალი ყველა სამეფოს, რომელსაც შენ გაივლი. +

22ნუ გეშინია მათი, რადგან უფალი, თქვენი ღმერთი, იბრძვის თქვენთვის.“ +

23და შევევედრე უფალს იმ დროს ასე:

24„უფალო, ღმერთო ჩემო! შენ დაუწყე შენს მსახურს შენი დიდებისა და შენი ძლიერი ხელის ჩვენება. რომელი ღმერთია ცაზე და მიწაზე, შენს მსგავს საქმეებსა და ძლიერებას რომ სჩადიოდეს? +

25გთხოვ, გადავიდე და ვიხილო ის კარგი ქვეყანა, რომელიც იორდანეს გაღმაა, და ის კარგი მთა და ლიბანი.“

26მაგრამ განრისხდა უფალი ჩემზე თქვენს გამო და არ ისმინა ჩემი, და მომიგო უფალმა: „კმარა, ამიერიდან ნუღარ დამელაპარაკები ამ საქმეზე. +

27ადი ფისგას მწვერვალზე და გაიხედე დასავლეთისკენ და ჩრდილოეთისკენ და სამხრეთისკენ და აღმოსავლეთისკენ, და დაინახე შენი თვალით, რადგან ვერ გადახვალ ამ იორდანეს გაღმა. +

28და უბრძანე იესოს, და გაამხნევე იგი და გაამაგრე, რადგან ის გაუძღვება ამ ხალხს და დაუმკვიდრებს მათ ქვეყანას, რომელსაც დაინახავ.“ +

29და დავდექით ველზე, ბეთ-ფეღორის გასწვრივ.

4
სინაის რჯული

4^1და ახლა ისმინე, ისრაელო, წესები და სამართალნი, რომელთაც მე გასწავლით თქვენ შესასრულებლად, რათა იცოცხლოთ და მიხვიდეთ და დაიმკვიდროთ ის ქვეყანა, რომელსაც უფალი, თქვენი მამების ღმერთი, გაძლევთ თქვენ. +

2არ დაამატოთ მას არაფერი, რასაც მე გამცნებთ თქვენ, და არაც მოაკლოთ. რათა დაიცვათ მცნებანი უფლისა, თქვენი ღმერთისა, რომელთაც მე გამცნებთ თქვენ. +

3თქვენმა თვალებმა იხილეს, რაც უყო უფალმა ბაყალ-ფეღორს: რადგან ყველა კაცი, რომელიც მიჰყვა ბაყალ-ფეღორს, მოსრა უფალმა, შენმა ღმერთმა, შენგან. +

4ხოლო თქვენ, რომელნიც მიელტვით უფალს, თქვენს ღმერთს, ცოცხლები ხართ ყველანი დღემდე.

5შეხედეთ, გასწავლეთ თქვენ წესები და სამართალნი, როგორც მიბრძანა მე უფალმა, ჩემმა ღმერთმა, აღსასრულებლად იმ ქვეყანაში, სადაც თქვენ მიდიხართ დასამკვიდრებლად.

6დაიცავით და აღასრულეთ, რადგან ესაა თქვენი სიბრძნე და თქვენი გონიერება, სხვადასხვა ხალხების თვალწინ, რომელნიც ყურს მოკრავენ ამ წესებს და იტყვიან: „მხოლოდ ეს ხალხია ბრძენი და გონიერი, დიდი ერია ეს.“

7რადგან რომელი დიდი ერია, რომელთანაც ისე ახლოს იყვნენ (მისი) ღმერთები, როგორც ახლოსაა ჩვენთან უფალი, ჩვენი ღმერთია ჩვენთან როცა კი ვუხმობთ მას? +

8და რომელი დიდი ერია, რომელსაც ჰქონდეს ისეთი სამართლიანი წესები და სამართალნი, როგორც მთელი ეს რჯულია, რომელსაც მე გაძლევთ თქვენ დღეს? +

9მხოლოდ გაფრთხილდი და გულისყურით დაიცავი თავი, ნუ დაივიწყებ იმ საქმეებს, რომელნიც შენმა თვალებმა იხილეს; და გულიდან ნუ ამოგივარდება სიცოცხლის განმავლობაში. და აცოდინე შენს ძეთ და შენს ძეთა ძეებს, +

10ის დღე, როდესაც იდექი უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე ხორებთან, და მითხრა მე უფალმა: „შემიკრიბე ხალხი, და გავაგონებ მათ ჩემს სიტყვებს, რათა ისწავლონ ჩემდამი შიში მთელი იმ დღეების განმავლობაში, ვიდრე მიწაზე ცოცხლობენ, და ასწავლონ თავიანთ ძეებს.“

11და მიუახლოვდით და დადექით მთის ძირას. და მთა გიზგიზებდა ცეცხლით ზეცის გულამდე, და იდგა წყვდიადი, ღრუბელი და ნისლი. +

12და გელაპარაკებოდათ უფალი შუაგული ცეცხლიდან. სიტყვათა ხმა გესმოდათ, მაგრამ სახეს ვერ ხედავდით. მხოლოდ ხმა გესმოდათ. +

13და გამოგიცხადათ მან თავისი აღთქმა, ათი მცნება, რომელიც გიბრძანათ თქვენ შესასრულებლად, და დაწერა ორ ქვის დაფაზე. +

14მე მიბრძანა უფალმა იმ დროს მესწავლებინა თქვენთვის წესები და სამართალნი, რათა შეასრულოთ ისინი იმ ქვეყანაში, რომლის დასამკვიდრებლადაც მიდიხართ.

15მტკიცედ გეჭიროთ თქვენს სულებში, რაკი არ გინახავთ არავითარი სახე იმ დღეს, როდესაც უფალი გელაპარაკებოდათ ხორებზე შუაგული ცეცხლიდან, +

16რათა არ წახდეთ და არ გაიკეთოთ ქანდაკება, ხატი რაიმე კერპისა, რომელიც გამოხატავს კაცს ან ქალს, +

17რომელიმე პირუტყვისა, რაც მიწაზეა, ხატი ყოველი ფრთოსანი ფრინველისა, რაც ცაში დაფრინავს, +

18ხატი ყოველგვარი ქვეწარმავლისა მიწაზე, ხატი ყოველგვარი თევზისა, რაც წყლებშია მიწის ქვეშ.

19რათა, როცა აღაპყრობთ თქვენს თვალებს ცისკენ და იხილავთ მზეს, მთვარესა და ვარსკვლავებს, მთელ ციურ ლაშქარს, არ შეცდეთ, თაყვანი არ სცეთ მათ, არ ემსახუროთ მათ, რადგან უწილადა ისინი უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, ყველა ხალხს მთელ ცისქვეშეთში. +

20ხოლო თქვენ აგიყვანათ უფალმა და გამოგიყვანათ რკინის ბრძმედიდან, ეგვიპტიდან, რომ იყოთ მისთვის მისი წილხვედრი ხალხი, როგორც ამ დღეს.

21და უფალი განრისხდა ჩემზე თქვენი სიტყვების გამო და დაიფიცა, რომ მე ვერ გადავლახავ იორდანეს და ვერ შევალ კარგ ქვეყანაში, რომელსაც თქვენი ღმერთი გაძლევთ სამკვიდროდ. +

22მე მოვკვდები ამ ქვეყანაში. მე ვერ გადავალ მდინარე იორდანეს გაღმა. ხოლო თქვენ გადახვალთ და დაიმკვიდრებთ იმ კარგ ქვეყანას. +

23გაფრთხილდით, რომ არ დაივიწყოთ უფლის, თქვენი ღმერთის, აღთქმა, რომელიც დაგიდოთ თქვენ, და არ გაიკეთოთ კერპები, რაიმე გამოსახულებანი, როგორც გიბრძანათ თქვენ უფალმა, თქვენმა ღმერთმა.

24რადგან უფალი, თქვენი ღმერთი, მშთანმთქმელი ცეცხლია. შურისმგებელი ღმერთია იგი. +

25თუ გეყოლებათ ძენი და ძეთა ძენი, და დაბერდებით ქვეყანაზე, და წახდებით და გააკეთებთ კერპს, რაიმე გამოსახულებას, და ჩაიდენთ ბოროტს უფლის, თქვენი ღმერთის თვალში მის გასაჯავრებლად,

26თქვენს წინააღმდეგ დავიმოწმებ ცასა და მიწას, რომ დაღუპვით დაიღუპებით მალე იმ ქვეყნიდან, რომლის დასამკვიდრებლადაც გადადიხართ იორდანეს. ვერ გაიხანგრძლივებთ დღეებს მასზე, არამედ განადგურებით განადგურდებით. +

27და გაგფანტავთ უფალი ხალხებში, და დარჩებით მცირერიცხოვნად იმ ერებში, სადაც მიგიყვანთ უფალი. +

28და ემსახურებით იქ ადამიანის ხელებით გაკეთებულ ღმერთებს, ხისა და ქვისაგან, რომელნიც ვერ ხედავენ და არ ესმით, ვერ ჭამენ და ვერც იყნოსენ. +

29და როცა დაუწყებ ძებნას იქიდან უფალს, შენს ღმერთს, იპოვი მას, თუ მოძებნი მას მთელი შენი გულითა და მთელი შენი სულით.

30და შენს გაჭირვებაში, როცა ყოველივე ეს გეწევა მომავალ დღეებში, დაბრუნდები უფალთან, შენს ღმერთთან, და გაიგონებ მის ხმას. +

31რადგან მოწყალეა უფალი, შენი ღმერთი. არ მიგატოვებს და არ დაგღუპავს, და არ დაივიწყებს შენი მამების აღთქმას, რომელიც შეჰფიცა მათ. +

32აბა, შეეკითხეთ გარდასულ დღეებს, შენამდე რომ იყო, იმ დღიდან, რაც შექმნა ღმერთმა ადამიანი მიწაზე, ცის კიდიდან ცის კიდემდე, თუ მომხდარა რაიმე მსგავსი ამ დიდი საქმისა, ან თუ გაგონილა მისი სადარი,

33თუ სმენია რომელიმე ხალხს ცეცხლის შუაგულიდან მოლაპარაკე ღვთის ხმა, როგორც შენ ისმინე, და გადარჩი ცოცხალი? +

34თუ უცდია რომელიმე ღმერთს მისულიყო და გამოეყვანა თავისთვის ხალხი სხვა ხალხის წიაღიდან განსაცდელებით, ნიშნებითა და სასწაულებით, და ბრძოლით, და ძლიერი ხელით, და გაწვდილი მკლავით, და დიდი საშინელებებით, როგორც მოიმოქმედა ყოველივე თქვენთვის თქვენმა ღმერთმა ეგვიპტეში თქვენს თვალწინ? +

35შენ გახილვინა, რათა გცოდნოდა, რომ უფალია ღმერთი, არავინ არის მის გარდა. +

36ციდან მოგასმენინა თავისი ხმა, რათა განესწავლე, და ქვეყანაზე გიჩვენა თავისი დიდი ცეცხლი, და მისი სიტყვანი ისმინე ცეცხლის შუაგულიდან.

37რაკი შეიყვარა მან შენი მამები და გამოირჩია მათი შთამომავალი მათ შემდეგ, და გამოგიყვანა თავისი დიადი ძალით ეგვიპტიდან, +

38რათა განედევნა შენზე უფრო მრავალრიცხოვანი და ძლიერი ხალხები შენი პირისაგან, რათა მიეყვანე და მოეცა შენთვის მათი ქვეყანა სამკვიდროდ.

39და დღეს შეიცანი და გულში ჩაიბეჭდე, რომ თვით უფალი ღმერთია მაღლა ზეცაში და დაბლა ქვეყანაზე, სხვა არავინაა. +

40დაიცავი მისი წესები და მისი მცნებები, რომელთაც მე გიბრძანებ დღეს, რათა კარგად იყოთ შენ და შენი ძენი შენს შემდგომ, და რათა გაიხანგრძლივო დღენი ქვეყანაზე, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს სამარადისოდ.“ +

41მაშინ გამოყო მოსემ სამი ქალაქი იორდანეს გამოღმა, მზის აღმოსავლეთით, +

42რათა იქ გაიქცეს მკვლელი, რომელსაც უნებლიედ შემოაკვდება თავისი მოყვასი, ვისი სიძულვილიც არ ჰქონია არც გუშინ და არც გუშინწინ, გაიქცეს ერთ-ერთში ამ ქალაქთაგან, და გადარჩეს. +

43ბეცერი უდაბნოში, ვაკეზე, რეუბენისა იყო, რამოთი გილყადში – გადისა, ხოლო გოლანი ბაშანში – მენაშესი. +

44ეს არის რჯული, რომელიც დააწესა მოსემ ისრაელის ძეთა წინაშე.

45და ესენია მოწმობანი და წესები და სამართალნი, რომელნიც უთხრა მოსემ ისრაელის ძეთ ეგვიპტიდან გამოსვლისას,

46იორდანეს გაღმა, ველზე, ბეთ-ფეღორის პირდაპირ, ამორეველთა მეფის, სიხონის, ქვეყანაში, რომელიც ცხოვრობდა ხეშბონში, და რომელიც შემუსრეს მოსემ და ისრაელის ძეებმა ეგვიპტიდან მათი გამოსვლისას. +

47და დაიმკვიდრეს მისი ქვეყანა და ქვეყანა ყოგისა, ბაშანის მეფისა, ამორეველთა ორი მეფისა, რომელნიც იყვნენ იორდანეს გაღმა მხარეს, მზის აღმოსავლეთით, +

48ყაროყერიდან, რომელიც არნონის ხევის ნაპირზეა, სიონის მთამდე. ეს არის ხერმონი. +

49და ასევე მთელი ველი ორდანეს გაღმა, აღმოსავლეთით, ყარაბას ზღვამდე, ფისგას ფერდობების ძირას.

5
ათი მცნების გამეორება

5^1და მოუწოდა მოსემ მთელს ისრაელს, და უთხრა მათ: ისმინე, ისრაელ, წესები და სამართალნი, რომელსაც მე ვიტყვი დღეს თქვენს გასაგონად. და შეისწავლეთ ისინი და ეცადეთ მათი შეასრულება. +

2უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა, დაგვიდო აღთქმა ხორებში. +

3ჩვენს მამებთან კი არ დადო უფალმა ეს აღთქმა, არამედ ჩვენთან, ყველა ჩვენგანთან, ვინც აქ ცოცხლები ვართ დღეს. +

4პირისპირ გელაპარაკებოდათ უფალი მთაზე ცეცხლის შუაგულიდან. +

5მე კი ვიდექი უფალსა და თქვენს შორის იმ დროს, რათა მეუწყებინა თქვენთვის სიტყვა უფლისა, რადგან გეშინოდათ ცეცხლისა და არ ასულხართ მთაზე. და მითხრა: +

6„მე ვარ უფალი, შენი ღმერთი, რომელმაც გამოგიყვანე ეგვიპტის ქვეყნიდან, მონობის სახლიდან. +

7არ იყოლიო სხვა ღმერთები ჩემს წინაშე. +

8არ გაიკეთო კერპი და არც რაიმე ხატი იმისა, რაც მაღლა ცაშია, რაც დაბლა მიწაზეა, და რაც წყალშია მიწის ქვეშ. +

9თაყვანი არ სცე მათ და არც ემსახურო მათ, რადგან მე ვარ უფალი, შენი ღმერთი, ღმერთი შურისმგებელი, რომელიც მამათა ცოდვას შვილებს მოვკითხავ, ჩემი მოძულეების მესამე და მეოთხე თაობას. +

10და წყალობის მქმნელი ათასეულთათვის, ჩემს მოყვარულთა და ჩემი მცნებების დამცველთათვის. +

11არ წარმოთქვა უფლის, შენი ღმერთის, სახელი ამაოდ, რადგან დაუსჯელი ვერ გადაურჩება უფალს მისი სახელის ამაოდ წარმომთქმელი. +

12დაიცავი შაბათის დღე, რათა წმიდა ჰყო იგი, როგორც გიბრძანა უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

13ექვსი დღე იმუშავე და აკეთე ყოველი შენი საქმე, +

14ხოლო მეშვიდე დღე უფლის, შენი ღმერთის, შაბათია, არა საქმე არ აკეთო, არც შენ, არც შენმა ძემ, არც შენმა ასულმა, არც შენმა მსახურმა, არც შენმა მხევალმა, არც შენმა ხარმა, არც შენმა სახედარმა, არც შენმა პირუტყვმა, არც შენმა ხიზანმა, რომელიც შენს კარზეა, რათა დაისვენოს შენმა მსახურმა და შენმა მხევალმა შენსავით. +

15გახსოვდეს, რომ მონა იყავი ეგვიპტელთა ქვეყანაში, და გამოგიყვანა შენ უფალმა, შენმა ღმერთმა, იქიდან ძლიერი ხელით და გაწვდილი მკლავით. ამისათვის გიბრძანა შენ უფალმა, შენმა ღმერთმა, რათა დაიცვა დღე შაბათისა. +

16პატივი ეცი მამაშენს და დედაშენს, როგორც გიბრძანა შენ უფალმა, შენმა ღმერთმა, რათა დღეგრძელი იყო და კარგად იყო იმ მიწაზე, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს შენ. +

17არა კლა. +

18არ იმრუშო. +

19არ იქურდო. +

20არ გამოხვიდე ცრუ მოწმედ შენი მოყვასის წინააღმდეგ. +

21არ ისურვო შენი მოყვასის ცოლი, და არ ინატრო შენი მოყვასის სახლი, არც მისი ყანა, არც მისი მსახური, არც მისი მხევალი, არც მისი ხარი, არც მისი სახედარი და არაფერი, რაც შენი მოყვასისაა.“ +

22ეს სიტყვები გითხრათ უფალმა მთელ თქვენს კრებულს მთაზე, ცეცხლის, ღრუბლის და ნისლის შუაგულიდან დიდი ხმით, და მეტი არაფერი დაუმატებია. და დაწერა ისინი ორ ქვის დაფაზე, და მომცა მე. +

23და როცა მოისმინეთ თქვენ ხმა წყვდიადიდან, ხოლო მთა ცეცხლში იწვოდა, მაშინ მოხვედით ახლოს თქვენი ტომის ყველა მთავარი და თქვენი ერის უხუცესები. +

24და მითხარით: „აჰა, გვიჩვენა ჩვენ უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა, თავისი დიდება და თავისი სიდიადე, და მისი ხმა გვესმა ჩვენ ცეცხლის შუაგულიდან. ამ დღეს ვიხილეთ ჩვენ, რომ ღმერთი ელაპარაკა ადამიანს და ადამიანი ცოცხალი დარჩა. +

25და ახლა რისთვის დავიხოცოთ? ხომ გვშთანთქავს ეს დიდი ცეცხლი, თუ ჩვენ კვლავ მოვისმენთ უფლის, ჩვენი ღმერთის, ხმას, მაშინვე დავიხოცებით.

26რადგან ვინაა ის ხორციელი, რომ მოესმინოს ცეცხლის შუაგულიდან მოლაპარაკე ღვთის ხმა და ჩვენსავით ცოცხალი დარჩენილიყოს? +

27შენ მიუახლოვდი და მოისმინე ყველაფერი, რასაც იტყვის უფალი, ჩვენი ღმერთი, და მოგვიყევი ჩვენ ყველაფერი, რასაც შენ გეტყვის უფალი, ჩვენი ღმერთი, და ჩვენ მოგისმენთ და შევასრულებთ.“ +

28ისმინა უფალმა თქვენი ლაპარაკის ხმა, მე რომ მელაპარაკებოდით, და მითხრა უფალმა: „ვისმინე ამ ხალხის ლაპარაკის ხმა, შენ რომ გელაპარაკებოდა. ყველაფერი კარგია, რაც ილაპარაკეს. +

29ნეტავ ისეთი გული ჰქონოდათ, რომ შინებოდათ ჩემი და დაეცვათ ყველა ჩემი მცნება ყოველდღე, რათა კარგად ყოფილიყვნენ ისინი და მათი ძენი უკუნისამდე. +

30წადი, უთხარი მათ, დაბრუნდნენ თავიანთ კარვებში.

31ხოლო შენ აქ დადექი ჩემთან, და მე გეტყვი ყველა მცნებას და წესებს, და სამართალს, რომელიც უნდა ასწავლო მათ, რათა მათ შეასრულონ იმ ქვეყანაში, რომელსაც მე დასამკვიდრებლად ვაძლევ მათ.“

32ისე უნდა დაიცვათ შესასრულებლად, როგორც უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, გიბრძანათ. ნუ გადაუხვევთ ნურც მარჯვნივ და ნურც მარცხნივ. +

33იარეთ ყველა გზით, რომელიც გამცნოთ თქვენმა ღმერთმა, რათა იცოცხლოთ და კარგად იყოთ, და დღეგრძელნი იყოთ ქვეყანაში, რომელსაც დაიმკვიდრებთ. +

6
პირველი მცნება

6^1და აჰა, მცნებები, წესები და სამართალნი, რომელნიც გიბრძანათ უფალმა, თქვენმა ღმერთმა, რომ გასწავლოთ თქვენ, რათა შეასრულო იმ ქვეყანაში, რომლის დასამკვიდრებლადაც მიდიხართ. +

2რათა გეშინოდეს უფლისა, შენი ღვთისა, რომ დაიცვა ყველა მისი წესი და მისი მცნება, რომელთაც მე გიბრძანებთ, შენ და შენს ძეს, და შენი ძის ძეს, მთელი შენი სიცოცხლის დღეებში, რათა დღეგრძელი იყო. +

3ისმინე, ისრაელ, და დაიცავი შესასრულებლად, რათა კარგად იყო, და რათა გამრავლდე ძალზე, როგორც გითხრა უფალმა, შენი მამების ღმერთმა, [რომ მოგცემს იმ] ქვეყანას, სადაც მოედინება რძე და თაფლი. +

4ისმინე, ისრაელ: უფალი, ჩვენი ღმერთი, ერთი უფალია. +

5და შეიყვარე უფალი, ღმერთი შენი, მთელი შენი გულითა და სულით, და მთელი შენი ძალით. +

6და იყოს ეს სიტყვანი, რომელთაც მე გიბრძანებ დღეს, შენს გულში. +

7ჩაუნერგე ისინი შენს ძეთ და ელაპარაკე მათზე სახლში ჯდომისას, და გზაზე სიარულისას, დაწოლისას, და ადგომისას. +

8და შეიბი ისინი ნიშნად ხელზე, და იყოს ისინი შუბლსაკრავად შენს თვალებს ზემოთ,

9და დააწერე ისინი შენი სახლის კარის წირთხლებსა და შენს კარიბჭეებს.

10და როცა შეგიყვანს უფალი, შენი ღმერთი, იმ ქვეყანაში, რომლის გამოც შეჰფიცა თქვენს მამებს – აბრაამს, ისაკსა და იაკობს, რომ შენ მოგცემდა დიდ და კარგ ქალაქებს, რომელნიც შენ არ აგიშენებია, +

11და ყოველნაირი სიკეთით სავსე სახლებს, რომელნიც შენ არ აგივსია, და ამოკვეთილ ჭებს, რომელნიც შენ არ ამოგიკვეთია, ბაღ-ვენახებსა და ზეთისხილის ხეებს, რომელნიც შენ არ გაგიშენებია, და შეჭამ და გაძღები, +

12გაფრთხილდი, რათა არ დაივიწყო უფალი, რომელმაც გამოგიყვანა ეგვიპტის ქვეყნიდან, მონობის სახლიდან.

13გეშინოდეს უფლისა, შენი ღვთისა, და მას ემსახურე, და მის სახელს ფიცულობდე. +

14არ გაჰყვეთ უცხო ღმერთების კვალს, იმ ხალხების ღმერთთაგან, რომელნიც თქვენ ირგვლივ არიან, +

15რადგან უფალი, შენი ღმერთი, რომელიც შენს შორისაა, შურისმგებელი ღმერთია. თორემ აღეგზნება უფლის, შენი ღვთის, რისხვა შენზე და მოგსპობს მიწის პირისაგან.

16არ გამოსცადოთ უფალი, თქვენი ღმერთი, როგორც გამოსცადეთ მასაში. +

17მტკიცედ დაიცავით უფლის, თქვენი ღმერთის, მცნებები, მისი მოწმობანი და მისი წესები, რომელნიც გიბრძანა შენ.

18და სწორად და კეთილად მოიქეცი უფლის თვალში, რათა კარგად იყო, რომ მიხვიდე და დაიმკვიდრო კარგი ქვეყანა, რომელიც შეჰფიცა უფალმა შენს მამებს, +

19რომ განდევნოს მთელი შენი მტრები შენი პირისაგან, როგორც ნათქვამი აქვს უფალს. +

20თუ შეგეკითხება ხვალ შენი შვილი და გეტყვის: „რა არის ეს მოწმობანი, წესები და სამართალნი, რომელიც გიბრძანათ თქვენ უფალმა, ჩვენმა ღმერთმა“? +

21უთხარი შენს შვილს: „მონებად ვიყავით ფარაონთან ეგვიპტეში, და გამოგვიყვანა ჩვენ უფალმა ეგვიპტიდან ძლიერი ხელით. +

22მოუვლინა უფალმა დიდი და საშინელი ნიშნები და სასწაულები და სასჯელები ეგვიპტეს, ფარაონსა და მთელ მის სახლს ჩვენს თვალწინ.

23და ჩვენ გამოგვიყვანა იქიდან, რათა აქ მოვეყვანეთ, რათა მოეცა ჩვენთვის ქვეყანა, რომელიც შეჰფიცა ჩვენს მამებს.

24და გვიბრძანა ჩვენ უფალმა აღსრულება ყველა იმ წესისა, რათა გვეშინოდეს უფლისა, ჩვენი ღმერთისა, დღენიადაგ კარგად ვიყოთ, რომ ცოცხალი დავრჩეთ, როგორც ამ დღესა ვართ. +

25და ჩვენ ჩაგვეთვლება სიმართლედ, თუ დავიცავთ შესასრულებლად ყველა ამ მცნებას უფლის, ჩვენი ღმერთის წინაშე, როგორც მან გვიბრძანა.“ +

7
ურწმუნოებთან მეგობრობის აკრძალვა

7^1როცა მიგიყვანს უფალი, შენი ღმერთი, იმ ქვეყანაში, რომლის დასამკვიდრებლადაც მიდიხარ, განდევნის მრავალრიცხოვან ხალხებს თქვენი პირისაგან – ხეთელებს და გირგაშელებს, ამორეველებსა და ქანაანელებს, ფერიზელებს, ხიველებს და იებუსელებს, შვიდ ხალხს, შენზე მრავალრიცხოვანს და ძლიერს, +

2და ხელში ჩაგაგდებინებს მათ უფალი, შენი ღმერთი, და დაამარცხებ მათ, დაარისხე ისინი, არ შეკრა მათთან კავშირი და არც დაინდო. +

3და არც დაუმოყვრდე მათ: ასული შენი არ მისცე მის ძეს, და ასული მისი არ მოუყვანო შენს ძეს;

4რადგან განაშორებენ შენს ძეს ჩემგან, და მსახურებას დაუწყებენ უცხო ღმერთებს, და აღიგზნება რისხვა უფლისა თქვენზე, და ის სწრაფად გაგანადგურებს. +

5არამედ ასე მოექეცით მათ: დაანგრიეთ მათი სამსხვერპლოები და მათი ძეგლები დაამსხვრიეთ, მათი აშერები აკაფეთ, და მათი ქანდაკებანი დაწვით ცეცხლში. +

6რადგან წმიდა ხალხი ხარ შენ უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის. შენ ამოგირჩია უფალმა, შენმა ღმერთმა, რომ იყოთ მისთვის უნჯ ხალხად ყველა ხალხთაგან, რომელნიც დედამიწის ზურგზე არსებობენ. +

7თქვენი სიმრავლის გამო კი არ მოგისურვათ უფალმა და გამოგირჩიათ ყველა ხალხიდან, თქვენ ხომ ყველა ხალხზე უმცირესნი ხართ,

8არამედ, თქვენდამი უფლის სიყვარულის გამო და იმისათვის, რომ დაეცვა ფიცი, რომელიც შეჰფიცა თქვენს მამებს, გამოგიყვანათ უფალმა თქვენ ძლიერი ხელით და გიხსნათ მონობის სახლიდან, ფარაონის, ეგვიპტის მეფის, ხელიდან. +

9იცოდე, რომ უფალი, შენი ღმერთი, არის ღმერთი, ღმერთი მტკიცე, რომელიც იცავს აღთქმას და წყალობას თავის მოყვარულთათვის და თავის მცნებათა დამცველთათვის ათას თაობამდე. +

10და მიუზღავს თავის მოძულეებს მისაგებელს მათ დასაღუპავად. არ დაუგვიანებს ის თავის მოძულეს, პირადად მიუზღავს. +

11დაიცავი მცნებები, წესები და სამართალნი, რომელთაც მე გამცნებ დღეს შესასრულებლად.

12და თუ შეისმენთ ამ სამართალს და დაიცავთ და შეასრულებთ მას, უფალი, შენი ღმერთი, შეგინახავს აღთქმას და წყალობას, რომელიც შეჰფიცა შენს მამებს. +

13და შეგიყვარებს, და გაკურთხებს, და გაგამრავლებს, და გიკურთხებს მუცლის ნაყოფს და მიწის ნაყოფს, მარცვლეულს და ღვინოს, და ზეთს; მსხვილფეხა პირუტყვის მონაგებს და წვრილფეხა პირუტყვის მონაგებს ქვეყანაზე, რომელიც თქვენთვის მოსაცემად შეჰფიცა თქვენს მამებს.

14კურთხეულ იქნები ყველა ხალხზე მეტად. არ იქნება არც შენში და არც შენს საქონელში უნაყოფო მამრი ან მდედრი. +

15და აგაშორებს უფალი ყოველგვარ სენს. არ შეგყრის ეგვიპტელთა ყოველ მავნე სატკივარს, რომელიც იცი, შენს მოძულეებს კი გაუჩენს. +

16და შთანთქავ ყველა ხალხს, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს. არ დაინდოს შენმა თვალმა ისინი. და არ ემსახურო მათ ღმერთებს, რადგან მახე იქნება ეს შენთვის. +

17თუ გონებაში გაგივლის: ‘ჩვენზე მრავალრიცხოვანნი არიან ეს ხალხები და როგორ შევძლებთ მათ განდევნას?’ +

18ნუ შეუშინდები მათ. გაიხსენე, რა უყო უფალმა, შენმა ღმერთმა, ფარაონსა და მთელ ეგვიპტეს;

19ის დიდი განსაცდელნი, რომელნიც იხილეს შენმა თვალებმა, და ნიშნები და სასწაულები, და ძლიერი ხელი და გაწვდილი მკლავი, რომლითაც გამოგიყვანა შენ უფალმა, შენმა ღმერთმა. ასევე გაუკეთებს უფალი, შენი ღმერთი, ყველა ხალხს, რომლისაც გეშინია. +

20კრაზანებსაც მიუსევს უფალი, შენი ღმერთი, ვიდრე არ დაიღუპებიან დარჩენილნი და მიმალულნი შენი პირისაგან. +

21ნუ უფრთხი მათ, რადგან უფალი, შენი ღმერთი, შენს შორისაა, ღმერთი დიადი და საშინელი. +

22განდევნის უფალი, შენი ღმერთი, ამ ხალხებს შენს წინაშე ცოტ-ცოტაობით. ვერ შეძლებ მათ მოსპობას სწრაფად, რომ არ იმრავლოს შენზე ველის ნადირმა.

23და გადმოგცემს მათ უფალი, შენი ღმერთი, და ააწიოკებს მათ დიდი აწიოკებით, ვიდრე არ განადგურდებიან ისინი.

24და ხელში ჩაგიგდებს მათ მეფეებს, და მოსპობ მათ სახელს ცისქვეშეთში. წინ ვერავინ დაგიდგება, ვიდრე არ გაანადგურებ.

25მათი ღმერთების ქანდაკებანი დაწვით ცეცხლში. ნუ ისურვებ წასაღებად, ვერცხლსა და ოქროს, ზედ რომ აქვთ, თორემ მახეში გაებმები, რადგან ეს სისაძაგლეა უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის. +

26და ნუ შეიტან სისაძაგლეს შენს სახლში, რომ შენ მასავით დარისხებული არ გახდე. სიძულვილით შეიძულე და ზიზღით შეიზიზღე, რადგან დარისხებულია იგი. +

8
ღმერთი მოუწოდებს მადლიერებისაკენ

8^1ყოველი მცნება, რომელსაც მე დღეს გიბრძანებ, დაიცავით შესასრულებლად, რათა იცოცხლოთ და გამრავლდეთ, და მიხვიდეთ და დაიმკვიდროთ ქვეყანა, რომელიც შეჰფიცა უფალმა თქვენს მამებს. +

2გახსოვდეს მთელი გზა, რომლითაც გატარა უფალმა, შენმა ღმერთმა, ეს ორმოცი წელიწადი უდაბნოში, რათა მოეთვინიერებინე და გამოეცადე, რათა შეეტყო, თუ რა გიდევს გულში, დაიცავდი მის მცნებებს, თუ არა. +

3და გათვინიერებდა, გაშიმშილებდა, გაჭმევდა მანანას, რომელიც არ იცოდი შენ და არც შენმა მამებმა, რათა შეგეცნო, რომ არა პურითა ერთითა ცოცხლობს კაცი, არამედ ღვთის პირიდან მომდინარე ყოველი სიტყვით. +

4ტანზე სამოსელი არ გაგცვეთია და ფეხი არ გაგსივებია ეს ორმოცი წელიწადი. +

5იცოდე გულში, რომ როგორც კაცმა თავისი ძე გაწვრთნას, ისე გწვრთნის შენ უფალი, შენი ღმერთი. +

6და დაიცავი მცნებანი უფლისა, შენი ღმერთისა, რათა მისი გზებით იარო და გეშინოდეს მისი.

7რადგან უფალს, შენს ღმერთს, კარგ ქვეყანაში მიჰყავხარ, ქვეყანაში, სადაც წყლის ნაკადულები, წყაროები და ბინულები მოედინებიან მთასა და ბარში.

8ხორბლისა და ქერის, ვაზის, ლეღვისა და ბროწეულის ქვეყანაში, ზეთისხილისა და თაფლის ქვეყანაში,

9ქვეყანაში, სადაც არა სიგლახაკით შეჭამ პურს, არ დაგაკლდება იქ არაფერი, ქვეყანაში, რომლის ქვები რკინაა; და მისი მთებიდან გამოჰკვეთავ სპილენძს.

10და შეჭამ და გაძღები, და აკურთხებ უფალს, შენს ღმერთს, იმ კარგი ქვეყნისთვის, რომელიც მოგცა. +

11და გაფრთხილდი, რათა არ დაივიწყო უფალი ღმერთი, და აღარ დაიცვა მისი მცნებები, მისი სამართალნი, და მისი წესები, რომელთაც მე დღეს გიბრძანებ.

12როცა ჭამთ და გაძღებით, და აიშენებთ მშვენიერ სახლებს და მათში იცხოვრებთ,

13და გამრავლდება თქვენი მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონელი, ვერცხლი და ოქრო გექნებათ ბევრი, და ყოველივე, რაც გაბადიათ გაგიმრავლდებათ, –

14არ გადიდგულდე და არ დაივიწყო, უფალი, შენი ღმერთი, რომელმაც გამოგიყვანა შენ ეგვიპტის ქვეყნიდან, მონობის სახლიდან; +

15რომელმაც გატარა დიდსა და საშინელ უდაბნოში, სადაც გესლიანი გველები, მორიელები და ხრიოკებია, სადაც არ იყო წყალი, მან კი სალი კლდიდან წყალი გამოადინა შენთვის; +

16რომელიც უდაბნოში გკვებავდა მანანით, რომელსაც არ იცნობდნენ შენი მამები, რათა მოეთვინიერებინე და გამოეცადე, რათა სიკეთე ეყო ბოლოს შენთვის; +

17და რომ არ თქვა შენს გულში: „ჩემმა ძალამ და ჩემმა ხელის სიმტკიცემ შემძინა მე ეს ქონება!“ +

18უნდა გახსოვდეს უფალი, შენი ღმერთი, რადგან იგი გაძლევს შენ ძალას ქონების შესაძენად, რათა შეასრულოს თავისი აღთქმა, რომელიც შეჰფიცა შენს მამებს, როგორც დღეს.

19და თუ დაივიწყებ უფალს, შენს ღმერთს, და გაჰყვები უცხო ღმერთების კვალს და ემსახურები, და თაყვანს სცემ მათ, მაშინ ვმოწმობ შენზე დღეს, რომ დაიღუპები; +

20იმ ხალხებივით, რომელთაც უფალი ღუპავს თქვენს წინაშე, ასევე დაიღუპებით, თუ არ შეისმენთ უფლის, თქვენი ღმერთის, ხმას.

9
მოსე ახსენებს ისრაელს მის ცოდვას

9^1ისმინე, ისრაელ, შენ დღეს გადალახავ იორდანეს, რათა მიხვიდე და დაიმკვიდრო შენზე დიდი და ძლიერი ხალხები, დიდი, ზეცამდე გამაგრებული ქალაქები, +

2ხალხი დიდი და ახოვანი, ყენაკის ძენი, რომლებიც იცი და რომლებზეც ამბობენ: „ვინ დაუდგება ყენაკის ძეთ?“ +

3იცოდე დღეს, რომ უფალი, შენი ღმერთი, წინ გიძღვის, როგორც ცეცხლი მშთანთქმელი. ის გაანადგურებს მათ და ის მოდრეკს მათ შენს წინაშე, და შენ განდევნი მათ და დაღუპავ მალე, როგორც უფალმა გითხრა.

4ნუ იტყვი გულში, როცა განდევნის მათ უფალი, შენი ღმერთი, შენი პირისაგან: „ჩემი სიმართლის გამო მომიყვანა უფალმა ამ ქვეყნის დასამკვიდრებლად!“ რადგან ამ ხალხების უღვთოების გამო დევნის უფალი მათ თქვენი პირისაგან.

5შენი სიმართლის და შენი გულწრფელობის გამო კი არ მიდიხარ მათი ქვეყნის დასამკვიდრებლად, არამედ მათი უღვთოების გამო დევნის ამ ხალხს უფალი, შენი ღმერთი, შენი პირისაგან, რათა შეასრულოს სიტყვა, რომელიც შეჰფიცა უფალმა შენს მამებს – აბრაამს, ისაკს და იაკობს.

6იცოდე, რომ შენი სიმართლის გამო არ გაძლევს უფალი, შენი ღმერთი, ამ კარგ ქვეყანას დასამკვიდრებლად, რადგან შენ ხომ ჯიუტი ხალხი ხარ.

7გახსოვდეს, ნუ დაივიწყებ, თუ როგორ არისხებდი უფალს, შენს ღმერთს, უდაბნოში – იმ დღიდან, როდესაც გამოხვედი ეგვიპტის ქვეყნიდან, ვიდრე მოაღწევდი ამ ადგილამდე, უფალს ეურჩებოდი. +

8და ხორებში განარისხეთ უფალი, და ისე განრისხდა უფალი თქვენზე, რომ განადგურება დაგიპირათ. +

9როცა მთაზე ავედი, რომ მიმეღო ქვის დაფები, დაფები აღთქმისა, უფალმა რომ დაგიდოთ, დავყავი მთაზე ორმოცი დღე და ორმოცი ღამე, პური არ მიჭამია და წყალი არ შემისვამს.

10და მომცა უფალმა მე ორი ქვის დაფა, დაწერილნი ღვთის თითით, და ზედ იყო ყველა ის სიტყვა, რომელიც გითხრათ უფალმა ცეცხლის შუაგულიდან შეკრების დღეს. +

11და ორმოცი დღისა და ორმოცი ღამის ბოლოს მომცა უფალმა ორი ქვის დაფა, აღთქმის დაფები. +

12და მითხრა უფალმა: „ადექი, ჩადი აქედან მალე, რადგან წახდა შენი ხალხი, რომელიც გამოიყვანე შენ ეგვიპტიდან. მალე გადაუხვიეს გზიდან, რომელიც მე ვუბრძანე მათ. გაიკეთეს ჩამოსხმული კერპი.“ +

13და კვლავ მითხრა უფალმა: „ვიხილე მე ეს ხალხი, და აჰა, ურჩი ხალხია იგი. +

14დამანებე და გავანადგურებ და წავშლი მათ სახელს ცისქვეშეთიდან, და შენ გაქცევ მასზე ძლიერ და მრავალრიცხოვან ერად.“ +

15და მოვბრუნდი და ჩამოვედი მთიდან, და მთას ეკიდა ცეცხლი, და აღთქმის ორი ქვის დაფა ორივე ხელით მეჭირა. +

16და დავინახე, რომ თქვენ შესცოდეთ უფალს, თქვენს ღმერთს, გაიკეთეთ ჩამოსხმული ხბო, მალე გადაუხვიეთ გზიდან, რომელიც გიბრძანათ უფალმა.

17და მოვკიდე ხელი ორივე ქვის დაფას და დავანარცხე ჩემი ორივე ხელით, და დავამსხვრიე თქვენს თვალწინ. +

18და მე დავემხე უფლის წინაშე. როგორც უწინ, ორმოცი დღე და ორმოცი ღამე პური არ მიჭამია და წყალი არ შემისვამს მთელი თქვენი ცოდვის გამო, რაც შესცოდეთ უფლის თვალში, ბოროტების ჩასადენად და მის განსარისხებლად. +

19რადგან მეშინოდა რისხვისა და წყრომისა, რომლითაც განრისხდა უფალი თქვენზე, რათა გაენადგურებინეთ. და ისმინა უფალმა ჩემი ამჯერადაც.

20და აარონზე განრისხდა უფალი ძალიან მის გასანადგურებლად. და მე ვილოცე აარონისათვის იმ დროს. +

21ავიღე თქვენი ნაცოდვარი, ხბო, თქვენ რომ გაგეკეთებინათ და დავწვი ცეცხლზე, და დავნაყე და დავფქვი მტვერივით წვრილად და მისი მტვერი მთიდან მომდინარე ნაკადულში ჩავყარე. +

22თაბყერაში, მასაში და კიბროთ-ჰათაავაში თქვენ არისხებდით უფალს. +

23და როცა გამოგგზავნათ უფალმა თქვენ კადეშ-ბარნეაყიდან ამ სიტყვებით: „ადით და დაიპყარით ქვეყანა, რომელიც მოგეცით“, თქვენ წინ აღუდექით უფლის, თქვენი ღმერთის, ბრძანებას და არ ერწმუნეთ მას, და არ ისმინეთ მისი ხმა. +

24ურჩნი იყავით თქვენ უფლისადმი იმ დღიდან, რაც გიცნობთ.

25და მე ვემხე უფლის წინაშე ორმოცი დღე და ორმოცი ღამე, რადგან უფალმა თქვენი განადგურება გადაწყვიტა. +

26და ვლოცულობდი უფლისადმი და ვამბობდი: „უფალო ღმერთო! ნუ დაღუპავ შენს ხალხს და შენს სამკვიდროს, რომელიც შენ გამოისყიდე შენი დიდებით, რომელიც გამოიყვანე ეგვიპტიდან ძლიერი ხელით. +

27გაიხსენე შენი მსახურნი აბრაამი, ისაკი და იაკობი, ნუ მიხედავ ამ ხალხის სიჯიუტეს და მის უკეთურებას, და მის ცოდვას, +

28რომ არ თქვას ქვეყანამ, საიდანაც შენ გამოგვიყვანე: ვერ შეძლო უფალმა მათი მიყვანა იმ ქვეყანაში, რომელიც აღუთქვა მათ, და მათი სიძულვილის გამო გამოიყვანა ისინი, რათა დაეხოცა უდაბნოში. +

29შენი ხალხია ის და შენი სამკვიდრო, რომელიც შენ გამოიყვანე შენი დიადი ძალით და შენი გაწვდილი მკლავით.“ +

10

ხორებთან მომხდარი ამბების

შემდგომი აღწერა

10^1და იმ დროს მითხრა მე უფალმა: „გამოთალე შენთვის ორი ქვის დაფა იმ პირვანდელთა მსგავსი, და ამოდი ჩემთან მთაზე, და გაიკეთე ხის კიდობანი. +

2და დავწერ ქვის დაფებზე იმ სიტყვებს, რომლებიც იყო პირვანდელ ქვის დაფებზე, შენ რომ დაამსხვრიე. და კიდობანში ჩააწყვე ისინი.“ +

3და გავაკეთე მე კიდობანი აკაციის ხისაგან, და გამოვთალე ორი ქვის დაფა, პირვანდელთა მსგავსი, და ავედი მთაზე. და ხელში ორი ქვის დაფა მეჭირა. +

4და მან დაწერა ქვის დაფებზე პირვანდელი ნაწერის მსგავსად ათი მცნება, რომელნიც წარმოთქვა თქვენს მიმართ უფალმა მთაზე ცეცხლის შუაგულიდან შეკრების დღეს, და მომცა მე ისინი უფალმა. +

5და გამოვბრუნდი და ჩამოვედი მთიდან, და ჩავაწყე კიდობანში, რომელიც გავაკეთე, და აწყვია იქ, როგორც მე მიბრძანა უფალმა. +

6და ისრაელის ძენი აიყარნენ ბეყეროთ-ბენე-იაყაკანიდან მოსერასაკენ. და იქ მოკვდა აარონი და იქვე დაიმარხა, და დადგა მის მაგიერ ელეაზარი, მისი ძე. +

7იქიდან აიყარნენ გუდგოდასაკენ და გუდგოდადან იოტბათასაკენ, წყლის ნაკადთა ქვეყნისაკენ. +

8იმ დროს გამოაცალკევა უფალმა ლევის ტომი, რომ ეტარებინა უფლის აღთქმის კიდობანი უფლის წინაშე, ემსახურა მისთვის და ეკურთხებინა მისი სახელით დღევანდლამდე. +

9ამის გამო არ ჰქონდა ლევის ტომს წილი და სამკვიდრო თავის ძმებთან. უფალია მისი სამკვიდრო, როგორც უთხრა მას უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

10და მე დავრჩი მთაზე, პირვანდელი დღეების მსგავსად, ორმოცი დღე და ორმოცი ღამე. და მისმინა უფალმა ამჯერადაც. არ ისურვა უფალმა თქვენი შემუსვრა. +

11და მითხრა მე უფალმა: „ადექ, წინ წაუძეხ გზაში ამ ხალხს. მივიდნენ და დაიმკვიდრონ ის ქვეყანა, რომლის მიცემაც ფიცით აღვუთქვი მათ მამებს.“

12და ახლა, ისრაელ, რას ითხოვს შენგან უფალი, შენი ღმერთი? თუ არა იმას, რომ გეშინოდეს უფლისა, შენი ღმერთისა, იარო მისი გზით, გიყვარდეს იგი, და ემსახურო უფალს, შენს ღმერთს, მთელი გულით და მთელი შენი სულით, +

13დაიცვა მცნებანი უფლისა და მისი წესები, რომელთაც გიბრძანებ დღეს შენს სასიკეთოდ.

14უფლის, შენი ღმერთისაა, ცანი და ცანი ცათანი, მიწა და ყოველივე, რაც მასშია. +

15მხოლოდ შენი მამები შეიტკბო უფალმა და შეიყვარა ისინი, და გამოგარჩიათ თქვენ, მათი შთამომავლობა, მათ შემდეგ ყველა ხალხიდან, როგორც ამ დღეს.

16დაიცვითეთ გულის ჩუჩა და ნუღარ გაჯიუტდებით, +

17რადგან უფალი, თქვენი ღმერთი, არის ღმერთთა ღმერთი და მეუფეთა მეუფე, დიდი, ძლიერი და საშინელი ღმერთი, რომელიც მიკერძოებას არ იჩენს და ქრთამს არ იღებს, + +

18რომელიც ობოლსა და ქვრივს სამართალს უჩენს და უყვარს ხიზანი და აძლევს მას პურსა და სამოსელს.

19და გიყვარდეთ ხიზანი, რადგან თქვენც ხიზნები იყავით ეგვიპტის ქვეყანაში.

20უფლისა, თქვენი ღმერთისა გეშინოდეს, მას ემსახურე, მას მიეწებე და მისი სახელით დაიფიცე. +

21იგია შენი დიდება და იგია შენი ღმერთი, რომელმაც მოიმოქმედა შენთვის ის დიდი და საშინელი საქმეები, შენმა თვალებმა რომ იხილეს.

22სულ სამოცდაათი სულით ჩავიდნენ თქვენი მამები ეგვიპტეში, ახლა კი ცის ვარსკვლავებივით მრავლად გაქცია უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

11
უფლისადმი სიყვარული

11^1„და გიყვარდეს უფალი, შენი ღმერთი, და დაიცავი მისი დასაცველნი და მისი წესები, და მისი სამართალნი, და მისი მცნებანი ყოველდღიურად. +

2იცოდეთ ეს დღეს, მე არ ველაპარაკები თქვენს ძეთ, რომელთაც არ იციან და არ უნახავთ უფლის, თქვენი ღმერთის, სასჯელი, მისი დიდება, მისი ძლიერი ხელი და მისი გაწვდილი მკლავი,

3და მისი ნიშნები და მისი საქმენი, რომელნიც შუაგულ ეგვიპტეში უყო ფარაონს, ეგვიპტის მეფეს და მთელ მის ქვეყანას,

4და რაც უყო ეგვიპტის ლაშქარს, მის ცხენებსა და მის ეტლებს, როგორ შთაანთქმევინა ისინი მეწამული ზღვის წყალს, როცა ისინი დაგედევნენ, და მოსპო ისინი უფალმა დღემდე, +

5და რაც უდაბნოში გაგიკეთათ, ვიდრე ამ ადგილს მოაღწევდით,

6და რაც მან უყო დათანს და აბირამს, რეუბენის ძის, ელიაბის, ძეთ, როცა გააღო მიწამ პირი და შთანთქა ისინი და მათი სახლები, და მათი კარვები, და მთელი სიმდიდრე, რაც რამ ებადათ მთელს ისრაელში. +

7რადგან თქვენმა თვალებმა იხილეს უფლის ყველა დიდი საქმეები, რომელნიც მან გააკეთა.

8და დაიცავით ყველა მცნება, რომელსაც მე გიბრძანებთ დღეს, რათა გაძლიერდეთ და მიხვიდეთ და დაიმკვიდროთ ქვეყანა, რომლის დასამკვიდრებლადაც გადადიხართ გაღმა.

9და რათა დღეგრძელი იყოთ ქვეყანაში, რომლის მიცემაც ფიცით აღუთქვა უფალმა თქვენს მამებს და მათ შთამომავლობას, ქვეყანა, სადაც რძე და თაფლი მოედინება. +

10რადგან ქვეყანა, სადაც შენ მიდიხარ დასამკვიდრებლად, არა ჰგავს ეგვიპტის ქვეყანას, საიდანაც თქვენ გამოხვედით, სადაც თესავდი თესლს, და რწყავდი შენი ფეხით, როგორც ბოსტანს, +

11ხოლო ქვეყანა, რომლის დასამკვიდრებლადაც გაღმა გადადიხარ, მთიანი და ველებიანი ქვეყანაა და ცის წვიმის წყალს სვამს. +

12ქვეყანა, რომელზეც უფალი, შენი ღმერთი ზრუნავს. მუდამ მასზეა უფლის, შენი ღმერთის, თვალი წელიწადის დასაბამიდან წელიწადის დასასრულამდე.

13და თუ სმენით მოისმენთ ჩემს მცნებებს, რომელთაც მე გიბრძანებთ დღეს, რომ გიყვარდეთ უფალი, თქვენი ღმერთი, და ემსახუროთ მას მთელი თქვენი გულით და მთელი თქვენი სულით, +

14მაშინ მივცემ წვიმას თქვენს ქვეყანას დროულად, ადრეულსა და ნაგვიანებს. და თქვენც მოიწევთ თქვენს მარცვლეულს, ღვინოსა და ზეთს. +

15და გავუჩენ ბალახს შენს მდელოს შენი საქონლისათვის, და ჭამ და გაძღები.

16მაგრამ გაფრთხილდით, რომ არ შეცდეს თქვენი გული და არ გადაუხვიოთ და არ ემსახუროთ უცხო ღმერთებს, და არ ეთაყვანოთ. +

17და მაშინ აღეგზნება რისხვა უფლისა თქვენზე, და დახშავს ცას და არ იქნება წვიმა, და მიწა აღარ მოგცემთ თავის ნაყოფს. და მალევე დაიღუპებით ამ კარგი ქვეყნიდან, რომელსაც უფალი გაძლევთ თქვენ. +

18და ჩაიდეთ ეს ჩემი სიტყვები თქვენს გულში და სულში, და შეიბით იგი ნიშნად თქვენს ხელზე, და იყოს ისინი შუბლსაკრავად თქვენს თვალებს ზემოთ. +

19და ასწავლეთ ისინი თქვენს ძეთ და ელაპარაკეთ მათ შინ ყოფნისას, გზაზე სვლისას, დაწოლისას და ადგომისას. +

20და წააწერეთ ისინი თქვენი სახლების წირთხლებს და თქვენს კარიბჭეებს, +

21რათა გამრავლდნენ თქვენი დღენი და დღენი თქვენს ძეთა იმ მიწაზე, რომლის მიცემაც ფიცით აღუთქვა უფალმა თქვენს მამებს, რამდენ დღესაც ცა იარსებებს მიწის ზემოთ. +

22რადგან, თუ დაცვით დაიცავთ ყველა ამ მცნებას, რომელთაც მე გიბრძანებთ შესასრულებლად, რათა გიყვარდეთ უფალი, თქვენი ღმერთი, რათა იაროთ მისი გზით და მიეწებოთ მას, +

23მაშინ განდევნის უფალი ყველა ამ ხალხს თქვენი პირისაგან და დაიმკვიდრებთ თქვენზე დიდ და ძლიერ ხალხებს. +

24ყველა ადგილი, სადაც დაიდგმება ტერფი თქვენი ფეხისა, თქვენი იქნება. უდაბნოდან და ლიბანიდან, მდინარე ევფრატიდან განაპირა ზღვამდე იქნება თქვენი საზღვარი. +

25წინ ვერავინ დაგიდგებათ. თქვენს შიშსა და ზარს დასცემს უფალი, თქვენი ღმერთი, მთელი დედამიწის ზურგს, სადაც კი ფეხს დაადგამთ, როგორც მან გითხრათ. +

26უყურეთ, მე დღეს გთავაზობთ კურთხევასა და წყევლას: +

27კურთხევას – თუ შეისმენთ უფლის, თქვენი ღმერთის, მცნებებს, რომლებსაც მე გიბრძანებთ დღეს;

28და წყევლას – თუ არ შეისმენთ უფლის, თქვენი ღმერთის, მცნებებს, და გადაუხვევთ იმ გზიდან, რომელსაც მე გიბრძანებთ დღეს, და გაჰყვებით უცხო ღმერთებს, რომელთაც არ იცნობთ. +

29და იქნება, როცა შეგიყვანს უფალი, შენი ღმერთი, იმ ქვეყანაში, რომლის დასამკვიდრებლადაც შედიხარ, აღავლინეთ კურთხევა გერიზიმის მთაზე და წყევლა – ღებალის მთაზე. +

30იორდანეს გაღმაა ისინი, მზის დასავლის გზაზე, ყარაბაში მცხოვრები ქანაანელების ქვეყანაში, გილგალის პირდაპირ, მორეს მუხნარის მახლობლად. +

31რადგან თქვენ გადადიხართ იორდანეზე, რომ მიხვიდეთ იმ ქვეყნის დასამკვიდრებლად, რომელსაც უფალი, თქვენი ღმერთი, გაძლევთ თქვენ, და დაიმკვიდრებთ მას და იქ დასახლდებით,

32დაიცავით შესასრულებლად ყველა წესი და სამართალნი, რომელთაც მე გაძლევთ თქვენ დღეს.

12
სამსხვერპლო შესაწირავისათვის

12^1აჰა, წესები და სამართალნი, რომელიც უნდა დაიცვათ შესასრულებლად იმ ქვეყანაში, დასამკვიდრებლად რომ მოგცათ უფალმა, თქვენი მამების ღმერთმა, მთელი ის დღეები, რასაც იცოცხლებთ იმ მიწაზე. +

2განადგურებით გაანადგურეთ ყველა ადგილი, სადაც ხალხები, რომელთაც თქვენ განდევნით, ემსახურებოდნენ თავიანთ ღმერთებს, მაღალ მთებსა და ბორცვებზე, და ყველა ამწვანებული ხის ქვეშ. +

3და დააქციეთ მათი სამსხვერპლოები, და დალეწეთ მათი ძეგლები, და მათი აშერები დაწვით ცეცხლით, და მათი ღმერთების ქანდაკებები დაჩეხეთ და მოსპეთ მათი სახელი იმ ადგილიდან.

4ასე არ მოექცეთ უფალს, თქვენს ღმერთს.

5მხოლოდ ადგილს, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, თქვენი ღმერთი, ყველა თქვენს ტომთაგან, რათა იქ დაადგინოს თავისი სახელი, მიმართეთ და იქ მიდით,

6და იქ მიიტანეთ თქვენი სრულადდასაწველნი და თქვენი მსხვერპლები, და თქვენი მეათედები, და თქვენი ხელის აღსამართავი და თქვენი აღთქმული, და თქვენი წვრილფეხა და მსხვილფეხა საქონლის პირველმოგებულნი, +

7და ჭამეთ იქ უფლის, თქვენი ღმერთის, წინაშე, და გაიხარეთ თქვენ და თქვენმა სახლმა თქვენი ნაამაგარით, რომლითაც გაკურთხათ თქვენ უფალმა, თქვენმა ღმერთმა. +

8არ გააკეთოთ ყოველივე ის, რასაც ჩვენ აქ ვაკეთებთ დღეს – თითოეული ყველაფერ იმას აკეთებს, რაც მის თვალშია სწორი,

9რადგან ჯერ კიდევ არ შესულხართ განსასვენებელში და სამკვიდროში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი გაძლევს შენ. +

10მაგრამ როცა გადახვალთ იორდანეს და დასახლდებით ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, თქვენი ღმერთი, გიმკვიდრებთ თქვენ, და დაგასვენებთ თქვენ გარეშე მტერთაგან, და იცხოვრებთ უშიშრად. +

11მაშინ იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, თქვენი ღმერთი, თავისი სახელის დასავანებლად, იქ მიიტანეთ ყოველივე, რასაც მე გიბრძანებთ თქვენ: თქვენი სრულადდასაწველნი და თქვენი მსხვერპლები, თქვენი მეათედები და თქვენი ხელის აღსამართავები და ყოველი რჩეული თქვენს აღთქმულთაგან, რომელიც აღუთქვით უფალს. +

12და იმხიარულეთ უფლის, თქვენი ღმერთის წინაშე, თქვენ და თქვენმა ძეებმა, და თქვენმა ასულებმა, და თქვენმა მსახურებმა, და თქვენმა მხევლებმა, და ლევიანმა, რომელიც თქვენს კარიბჭესთანაა, რადგან არა აქვს წილი და სამკვიდრო თქვენთან. +

13გაფრთხილდი, არ აღავლინო შენი სრულადდასაწველნი ყოველ ადგილას, რომელსაც დაინახავ. +

14არამედ მხოლოდ იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი ერთ-ერთ შენს ტომში. იქ აღავლინე შენი სრულადდასაწველნი, და იქ გააკეთე ყველაფერი, რასაც მე გიბრძანებ.

15ოღონდ ყოველთვის, როცა მოისურვებს შენი სული, შეგიძლია დაკლა და უფლის, შენი ღმერთის კურთხევით ჭამო ხორცი, რომელიც მან მოგცა ყოველ შენს კარიბჭეში. უწმიდურსა და წმიდას ეჭმევა, როგორც ქურციკი და როგორც ირემი. +

16ოღონდ სისხლი არ ჭამოთ. წყალივით დაღვარეთ მიწაზე. +

17უფლება არ გაქვს, რომ ჭამო შენს საცხოვრებლებში მარცვლეულის, ღვინისა და ზეთის მეათედი და შენი მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონლის პირველმოგებულები, და ყოველი შენი აღთქმული, რომელიც აღთქმული გაქვს. შენი ნებაყოფლობითი შესაწირავები და შენი ხელის აღსამართავი.

18არამედ მხოლოდ უფლის, შენი ღმერთის წინაშე ჭამეთ იგი, იმ ადგილზე, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, შენი ღმერთი: შენ და შენმა ძემ, და შენმა ასულმა, და შენმა მსახურმა, და შენმა მხევალმა, და ლევიანმა, რომელიც შენს კარიბჭესთანაა. და გაიხარე უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე მთელი შენი ნაამაგრით. +

19გაფრთხილდი, არ მიატოვო ლევიანი მთელი შენი დღეების მანძილზე შენს მიწაზე. +

20როდესაც გააფართოვებს უფალი, შენი ღმერთი, შენს საზღვარს, როგორც გაუწყა, და იტყვი: „შევჭამ ხორცს“, რადგან შენი სული ისურვებს ხორცის ჭამას, მაშინ შენი სულის სურვილისამებრ ჭამე ხორცი. +

21თუ შორს იქნება თქვენგან ის ადგილი, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, თქვენი ღმერთი, თავისი სახელის იქ დასაწესებლად, მაშინ დაკალი შენი მსხვილფეხა და წვრილფეხა პირუტყვიდან, რომელიც მოგცა უფალმა, როგორც მე გიბრძანე, და ჭამე შენს კარიბჭეებში შენი სულის სურვილისამებრ,

22ოღონდ, როგორც ქურციკი და ირემი იჭმევა, ისე ჭამეთ იგი. უწმიდურსა და წმიდას შეუძლია ჭამოს იგი.

23მხოლოდ მკაცრად ეკრძალე, რათა არ ჭამო სისხლი, რადგან სისხლი სულია და არ უნდა ჭამო სული ხორცთან ერთად. +

24არ ჭამო იგი, წყალივით დაღვარეთ მიწაზე.

25არ ჭამო იგი, რათა კარგად იყვნეთ შენ, და შენს შემდეგ, შენი ძენი, რადგან იმას გააკეთებ, რაც სწორია უფლის თვალში.

26ოღონდ აიღე შენი შესაწირავები, რაც გექნება, და შენი აღთქმულები და მიდი იმ ადგილას, რომელსაც გამოარჩევს უფალი.

27და შესწირე შენი სრულადდასაწველი, ხორცი და სისხლი, უფლის, შენი ღმერთის, სამსხვერპლოზე. შენი მსხვერპლის სისხლი უნდა დაიღვაროს უფლის, შენი ღმერთის, სამსხვერპლოზე, ხორცი კი ჭამე.

28დაიცავი და გაიგონე ყველა ეს სიტყვა, რომელსაც მე გიბრძანებ, რათა კარგად იყვნეთ შენ და შენი ძენი, შენს შემდეგ, უკუნისამდე, რადგან იმას გააკეთებ, რაც კარგი და სწორია უფლის, შენი ღმერთის თვალში.

29როდესაც მოსრავს უფალი, შენი ღმერთი, ხალხებს, რომლებთანაც შენ მიხვალ, რომ განდევნო ისინი შენი პირისაგან, და განდევნი მათ, და დასახლდები მათ ქვეყანაში,

30გაფრთხილდი, არ გაება მახეში მათ უკან მას შემდეგ, რაც მოისპობიან შენი პირისაგან და არ დაუწყო ძებნა მათ ღმერთებს და არ თქვა: „როგორც ეს ხალხები ემსახურებიან თავიანთ ღმერთებს, მეც ისე მოვიქცევი.“ +

31და არ გაუკეთო ასე უფალს, შენს ღმერთს, რადგან ყველა სისაძაგლეს, რაც უფალს ეჯავრება, ისინი თავიანთ ღმერთებს უკეთებენ: თავიანთ ძეებსა და თავიანთ ასულებს ცეცხლში უწვავენ თავიანთ ღმერთებს. +

32(1) ყოველი სიტყვა, რომელსაც მე გიბრძანებთ, დაიცავით შესასრულებლად. ნურც დაუმატებ მას და ნურც მოაკლებ. +

13
კერპთაყვანისმცემლობის აკრძალვა

13^1(2) შენს შორის რომ აღდგეს წინასწარმეტყველი ან სიზმრის მხილველი და მოგცეთ ნიშანი ან სასწაული, +

2(3) და ახდეს ეს ნიშანი ან სასწაული, რომელიც გაუწყა და თან გითხრას: „გავყვეთ სხვა ღმერთებს, რომელთაც არ იცნობ, და ვემსახუროთ მათ“, +

3(4) ყურს ნუ დაუგდებ ამ წინასწარმეტყველის ან სიზმრის მხილველის სიტყვებს, რადგან გცდით უფალი, თქვენი ღმერთი, რათა შეიტყოს, გიყვართ თუ არა თქვენ უფალი, თქვენი ღმერთი, მთელი თქვენი გულითა და მთელი თქვენი სულით! +

4(5) გაჰყევით უფლის, თქვენი ღმერთის, კვალს და გეშინოდეთ მისი. და დაიცავით მცნებანი მისი და ისმინეთ ხმა მისი, და მას ემსახურეთ, და მას მიეწებეთ. +

5(6) და ის წინასწარმეტყველი თუ სიზმრის მხილველი კი უნდა მოკვდეს, რადგან მან გირჩიათ განდგომა უფლისაგან, თქვენი ღმერთისაგან, რომელმაც გამოგიყვანათ ეგვიპტიდან და გამოგისყიდათ მონობის სახლიდან, რათა იმ გზიდან აეცდინე, რომელზეც გიბრძანა სიარული უფალმა, შენმა ღმერთმა. და აღმოფხვერი ბოროტება შენი წიაღიდან. +

6(7) თუ წაგაქეზოს შენმა ძმამ, დედაშენის შვილმა, ან შენმა შვილმა, ან შენმა ასულმა, ან შენს უბესთან მყოფმა წიაღის ცოლმა, ან მეგობარმა, რომელიც საკუთარი სულივითა გყავს, და საიდუმლოდ გითხრას: „წავიდეთ და ვემსახუროთ სხვა ღმერთებს“, რომელთაც არც შენ იცნობ და არც შენი მამები არ იცნობდნენ, +

7(8) იმ ხალხთა ღმერთებს, რომლებიც თქვენს გარშემოა, შენთან ახლოს თუ შენგან შორს, ქვეყნის კიდიდან ქვეყნის კიდემდე,

8(9) არ დათანხმდე და არ უსმინო მას. არ დაინდოს იგი შენმა თვალმა, არ შეიბრალო იგი და არ დაფარო იგი, +

9(10) არამედ მოკალი. პირველად შენი ხელი უნდა აღიმართოს მასზე მოსაკლავად და მერე მთელი ერის ხელი. +

10(11) და ჩაქოლე იგი ქვებით, და მოკვდეს. რადგან განზრახული ჰქონდა, ჩამოეცილებინე უფლისაგან, შენი ღმერთისაგან, რომელმაც გამოგიყვანათ ეგვიპტის ქვეყნიდან, მონობის სახლიდან.

11(12) მთელი ისრაელი მოისმენს ამას და შეშინდება, და შემდგომ აღარ ჩაიდენენ ასეთ ბოროტებას შენს წიაღში. +

12(13) და თუ გაიგებთ, რომ რომელიმე შენს ქალაქთაგანში, რომელიც თქვენ მოგცათ საცხოვრებლად უფალმა, შენმა ღმერთმა,

13(14) გამოჩნდნენ უღირსი კაცები შენი წიაღიდან და შეაცდინეს ამ ქალაქის მცხოვრებლები ამ სიტყვებით: „წავიდეთ და ვემსახუროთ იმ ღმერთებს, რომელთაც თქვენ არ იცნობთ“,

14(15) მაშინ გამოიძიეთ, გამოიკვლიეთ და კარგად გამოიკითხეთ და, თუ ეს სრული ჭეშმარიტებაა, მოხდა ეს სისაძაგლე შენს წიაღში,

15(16) მახვილის პირით შემუსრეთ იმ ქალაქის მცხოვრებნი. და დაარისხე იგი და ყველაფერი, რაც მასშია, და პირუტყვიც კი გაჟლიტეთ მახვილით. +

16(17) და მთელი ნადავლი შეკრიბეთ მის შუაგულ მოედანზე, და ცეცხლით დაწვით ეს ქალაქი და მთელი ის ნადავლი უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის. და საუკუნო ნანგრევებად დარჩეს იგი და აღარ აშენდეს არასდროს.

17(18) და ნურაფერი ნუ მიეწებება შენს ხელს იმ დარისხებულიდან, რათა მოიქცეს უფალი თავისი რისხვისაგან და მოგცეს წყალობა და შეგიწყალოს და გაგამრავლოს, როგორც შეჰფიცა შენს მამებს, +

18(19) თუ გაიგონებ უფლის, შენი ღმერთის, ხმას, დაიცავ ყველა მის მცნებას, რომელსაც გიბრძანებ დღეს, და გააკეთებ, რაც სწორია უფლის, შენი ღმერთის, თვალში.

14
წმიდა და უწმიდური საჭმელი

14^1თქვენ ხართ ძენი უფლისა, თქვენი ღმერთისა. ტანს ნუ დაისერავთ და წარბებს ნუ გადაიპარსავთ მკვდრის გამო. +

2რადგან წმიდა ხალხი ხარ შენ უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის, და შენ ამოგირჩია უფალმა, რომ მისი უნჯი ხალხი ყოფილიყავი, ყველა ხალხს შორის დედამიწის ზურგზე. +

3არ ჭამო არავითარი სისაძაგლე. +

4ეს ცხოველებია, რომელთა ჭამაც შეგიძლია: ხარი, ცხვარი, თხა, +

5ირემი, ქურციკი, შველი, ჯიხვი, ანტილოპა, კამეჩი და ნიამორი. +

6და ყოველი ჩლიქგაყოფილი პირუტყვი, თუ გაჭრილი აქვს ორივე ჩლიქი მთლიანად და პირუტყვი, რომელიც იცოხნის, ის ჭამეთ.

7ოღონდ მცოხნელთაგან და ჩლიქგაყოფილთაგან, რომელთაც გაჭრილი აქვთ ჩლიქი, ამათგან არ ჭამოთ: აქლემი, კურდღელი და ბოცვერი, რადგან იცოხნიან და ჩლიქი კი არა აქვთ გაყოფილი მთლიანად. უწმიდურებია ისინი თქვენთვის. +

8და ღორი, რომელსაც ჩლიქი აქვს გაყოფილი, მაგრამ არ იცოხნის, უწმიდურია თქვენთვის. მათი ხორცი არ ჭამოთ და მათ მძორსაც ნუ მიეკარებით.

9და ყოველთაგან, რაც წყალშია, ჭამეთ შემდეგი: ყოველი, რასაც ფარფლი და ქერცლი აქვს, ჭამეთ. +

10და ყოველი, რასაც არა აქვს ფარფლი და ქერცლი, არ ჭამოთ, უწმიდურია თქვენთვის.

11ყოველი სუფთა ფრინველი ჭამეთ.

12და აი, რა არ უნდა ჭამოთ: არწივი, ორბი, სვავი, +

13ძერა, შევარდენი, სონღული მათი გვარითურთ,

14ყველა ყორანი მისი გვარითურთ,

15სირაქლემა, ბუ, თოლია, ქორი მათი გვარითურთ,

16კიოტა, ბუკნაჭო, ჭოტი,

17ვარხვი, ფსოვი, ჩვამა,

18ყარყატი, ყანჩა თავისი გვარითურთ, ოფოფი და ღამურა.

19და ყოველი ფრთოსანი მწერი უწმიდურია თქვენთვის, არ იჭმება.

20ყოველი სუფთა ფრინველი ჭამეთ.

21არ ჭამოთ არავითარი ლეში. ხიზანს მიეცი, რომელიც შენს კარიბჭეებშია, და ჭამოს, ან მიჰყიდეთ უცხოელს. რადგან წმიდა ხალხი ხართ უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის. ნუ მოხარშავთ თიკანს თავისი დედის რძეში. +

22აიღე მეათედი შენი ნათესის მთელი მოსავლიდან, რომელიც მოდის ყანაში ყოველწლიურად, +

23და ჭამე უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე იმ ადგილზე, რომელსაც ის ამოირჩევს თავისი სახელის იქ დასავანებლად: მეათედი შენი მარცვლეულისა, შენი ღვინისა და შენი ზეთისა, და თქვენი მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონლის პირველმოგებულები, რათა ისწავლო უფლის, შენი ღმერთის შიში შენი დღენი. +

24და თუ დიდი გზა იქნება შენთვის და ვერ შეძლებ მის ტარებას, რადგან შორს იქნება შენგან ის ადგილი, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, შენი ღმერთი, თავისი სახელის დასადებად, რათა გაკურთხოს უფალმა, შენმა ღმერთმა,

25გადაცვალე ის ვერცხლზე და აიღე ეს ვერცხლი ხელში და წადი იმ ადგილისკენ, რომელსაც ირჩევს უფალი, შენი ღმერთი. +

26და მიეცი ფული ყველაფერში, რასაც შენი სული ისურვებს: მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონელი, ღვინო, მაგარი სასმელი, ყველაფერი, რასაც შენი სული მოგთხოვს. და ჭამე იქ უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე, და გაიხარე შენ და შენმა სახლმა. +

27და ლევიანი, რომელიც შენს კარიბჭეებშია, არ მიატოვო, რადგან მას შენთან არა აქვს წილი და სამკვიდრო. +

28სამი წლის ბოლოს აიღე მეათედი იმ წლის მოსავლიდან და დააწყვე შენს კარიბჭეებში. +

29და მოვიდეს ლევიანი, რადგან არ გააჩნია მას წილი და სამკვიდრო; ობოლი და ქვრივი, რომელნიც შენს კარიბჭეებში არიან, და ჭამონ და გაძღნენ, რათა გაკურთხოს უფალმა, შენმა ღმერთმა, შენი ხელის ყოველ ნაქმარში, რასაც გააკეთებ. +

15
მეშვიდე წელი

15^1ყოველი მეშვიდე წელს პატიება ყავ. +

2აი, პატიების რაობა: აპატიოს გამსესხებელმა, რომელიც სესხს მისცემს თავის მოყვასს, და არ გადაახდევინოს თავის მოყვასს და თავის ძმას, რადგან ცხადდება პატიება უფლისათვის.

3უცხოელს გადაახდევინე, მაგრამ რაც შენი ემართოს შენს ძმას, უნდა აპატიოს შენმა ხელმა.

4თუმცა არავინ იქნება შენთან გლახაკი, რადგან კურთხევით გაკურთხებს უფალი იმ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს დასამკვიდრებლად,

5ოღონდ თუ შეისმენ უფლის, შენი ღმერთის, ხმას, რათა დაიცვა შესასრულებლად ყველა ის მცნება, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს. +

6რადგან უფალი, თქვენი ღმერთი, გაკურთხებს, როგორც გაუწყა, და შენ ასესხებ მრავალ ხალხს, და შენ კი არ ისესხებ. შენ იბატონებ ბევრ ხალხებზე, ისინი კი არ იბატონებენ შენზე. +

7თუ იქნება შენთან გლახაკი, ერთი შენი ძმათაგანი, ერთ-ერთ შენს კარიბჭეში, იმ მიწაზე, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს, არ გაიქვაო გული და ხელმოჭერილი ნუ იქნები შენი გლახაკი ძმის მიმართ, +

8არამედ ხელგაშლილი იყავი და ასესხე მას მისი გასაჭირისამებრ, რაც მას სჭირდება. +

9გაფრთხილდი, რომ გულში უღირსი ფიქრი არ შეგეპაროს და არ თქვა: „მოახლოვდა მეშვიდე წელი, წელიწადი პატიებისა“, და არ აითვალწუნო შენი გლახაკი ძმა და უარი არ უთხრა მას. ის შეჰღაღადებს შენზე უფალს და შენზე იქნება ცოდვა. +

10მიცემით მიეცი მას, და მიცემისას ნუ იწუხებს შენი გული, რადგან გაკურთხებს ამისათვის უფალი, შენი ღმერთი, ყოველ შენს საქმეში და შენი ხელის ყოველ ნაამაგარში. +

11რადგან არ დაილევა გლახაკი ქვეყანაში, ამიტომ გიბრძანებ ხელგაშლილი იყო შენი ძმის მიმართ, შენი ღარიბისა და შენი გლახაკის მიმართ შენს ქვეყანაში. +

12თუ მოგეყიდოს ებრაელი, ქალი ან კაცი, გემსახუროს ექვსი წელი, და მეშვიდე წელს კი გაათავისუფლე შენგან. +

13და როცა გაათავისუფლებ შენგან, არ გაუშვა ხელცარიელი: +

14დაასაჩუქრე შენი ფარიდან, შენი კალოდან და შენი საწნახლიდან. რითაც გაკურთხა უფალმა, შენმა ღმერთმა, მიეცი მას.

15გახსოვდეს, რომ შენც მონა იყავი ეგვიპტის ქვეყანაში და გამოგიხსნა უფალმა, შენმა ღმერთმა. ამისათვის გიბრძანებ ამ სიტყვას დღეს.

16და თუ გითხრას: „არ წავალ!“, რადგან შეგიყვარა მან შენ და შენი სახლი, ვინაიდან კარგად იყო შენთან, +

17მაშინ აიღე სადგისი და ყური გაუხვრიტე კარზე, და შენი მსახური იყოს საუკუნოდ. და შენს მხევალსაც ასე მოექეცი.

18საძნელოდ ნუ გეჩვენება მისი გათავისუფლება შენგან, რადგან მოჯამაგირის ორმაგი ქირა დაიმსახურა შენგან ექვს წელიწადში. და გაკურთხებს უფალი, შენი ღმერთი, ყოველივეში, რასაც გააკეთებ.

19შესწირე უფალს, შენს ღმერთს, ყოველი პირველმოგებული, რომელიც მამალი დაიბადება წვრილფეხა და მსხვილფეხა საქონელში. არ ამუშაო შენი პირველმოგებული ხარი და არ გაპარსო წვრილფეხა პირუტყვის პირველმოგებული. +

20უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე ჭამეთ იგი ყოველწლიურად შენ და შენმა სახლმა იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი. +

21და თუ რამე ნაკლი ჰქონდეს, სიკოჭლე ან სიბრმავე, ან რაიმე ცუდი ხინჯი, ნუ შესწირავ მას უფალს, შენს ღმერთს. +

22შენს კარიბჭეებში შეჭამე იგი. გაუწმიდურებულსაც და განწმედილსაც შეუძლია ჭამოს იგი, როგორც ქურციკი და ირემი.

23ოღონდ მისი სისხლი არ ჭამო, წყალივით დაღვარე. +

16

ბრძანება პასექის შესახებ

16^1დაიცავი აბიბის თვე და შეასრულე პასექი უფლისა, შენი ღმერთისა, რადგან აბიბის თვეში გამოგიყვანა უფალმა, შენმა ღმერთმა, ეგვიპტიდან ღამით. +

2და დაკალი პასექი უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის, წვრილფეხა და მსხვილფეხა პირუტყვი იმ ადგილზე, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, თავისი სახელის იქ დასავანებლად. +

3არ ჭამო მასთან ერთად საფუარიანი. შვიდი დღე ჭამე მასთან ერთად ხმიადი, პური გაჭირვებისა (რადგან ნაჩქარევად გამოხვედით ეგვიპტის ქვეყნიდან), რათა გახსოვდეს ეგვიპტის ქვეყნიდან შენი გამოსვლის დღე მთელი შენი სიცოცხლე. +

4და არ გამოჩნდეს საფუარიანი მთელს შენს არემარეში შვიდ დღეს, და დილამდე არ დარჩეს იმ ხორციდან, რომელსაც შენ მსხვერპლად შესწირავ პირველი დღის საღამოს. +

5ვერ დაკლავ პასექს შენს რომელიმე კარიბჭეში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს,

6არამედ მხოლოდ იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, შენი ღმერთი, თავისი სახელის იქ დასავანებლად, იქ დაკალი პასექი საღამოს, მზის ჩასვლისას, ეგვიპტიდან შენი გამოსვლის დროს. +

7და გააკეთე და ჭამე იმ ადგილზე, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, შენი ღმერთი, და განთიადზე დაბრუნდი და წადი კარვებისაკენ. +

8ექვსი დღე ჭამე ხმიადი და მეშვიდე დღეს დღესასწაულია უფლისა, შენი ღმერთისა. არ აკეთო არანაირი საქმე. +

შვიდეულთა დღესასწაული

9შვიდი შვიდეული გადაითვალე, სამკალში ნამგლის შეტანიდან დაიწყე თვლა შვიდი შვიდეულისა, +

10და გადაუხადე შვიდეულთა დღესასწაული უფალს, შენს ღმერთს, შენი ნებით, რასაც გასცემ, როგორც გაკურთხებს უფალი, შენი ღმერთი. +

11და იხარე უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე, შენ და შენმა ძეებმა, შენმა ასულებმა, შენმა მსახურებმა, შენმა მხევლებმა და ლევიანმა, რომელნიც შენს კარიბჭეებშია, და ხიზანმა, ობოლმა და ქვრივმა, რომელნიც შენს შორის არიან, იმ ადგილზე, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, თქვენი ღმერთი, თავისი სახელის იქ დასავანებლად. +

12და გახსოვდეს, რომ მონა იყავი ეგვიპტეში, და დაიცავი და შეასრულე ეს წესები.

კარვობის დღესასწაული

13იზეიმე კარვობის დღესასწაული შვიდ დღეს, როდესაც შენი კალოდან და საწნახლიდან მოიწევ მოსავალს. +

14და იხარე შენს დღესასწაულებში, შენ და შენმა ძეებმა, შენმა ასულებმა, შენმა მსახურებმა, შენმა მხევლებმა და ლევიანმა, რომელიც შენს კარიბჭეებშია, და ხიზანმა, ობოლმა და ქვრივმა. +

15შვიდი დღე იდღესასწაულეთ უფლის, შენი ღმერთისათვის, იმ ადგილზე, რომელსაც ამოირჩევს იგი, რადგან გაკურთხებს უფალი, შენი ღმერთი, მოსავლითა და შენი ხელის ყოველი ნაქმარით, და სულ მხიარული იქნები.

16წელიწადში სამჯერ გამოცხადდეს ყველა შენი მამაკაცი უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე იმ ადგილას, რომელსაც ის ამოირჩევს: უფუარობის დღესასწაულზე, შვიდეულის დღესასწაულზე და კარვობის დღესასწაულზე. და არავინ არ გამოცხადდეს უფლის წინაშე ხელცარიელი, +

17არამედ თითოეულმა, რაც შეძლოს, ის უძღვნას უფლის, შენი ღმერთის, კურთხევის კვალობაზე, რაც უფალს შენთვის მოუცია.

18მსაჯულნი და ზედამდგომნი დაიყენე ყველა შენს კარიბჭეში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს შენი ტომების მიხედვით, რათა განსაჯონ ხალხი, მართალი სამართლით. +

19არ გაამრუდო სამართალი, მიკერძოება არ გამოიჩინო და ქრთამი არ აიღო, რადგან ქრთამი თვალს უბრმავებს ბრძენკაცებს და აუკუღმართებს მართალთა საქმეებს. +

20სიმართლეს, სიმართლეს მისდიე, რათა იცოცხლო და დაიმკვიდრო ის ქვეყანა, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს შენ.

21არ დაირგო აშერა, რა ხისაც არ უნდა იყოს, უფლის, შენი ღმერთის, სამსხვერპლოსთან, რომელსაც შენთვის გაიკეთებ.

22და არ აღიმართო ძეგლები, რადგან სძულს იგი უფალს, შენს ღმერთს. +

17
შესწირე მხოლოდ უხინჯო პირუტყვი

17^1არ შესწირო უფალს, შენს ღმერთს, ხარი და კრავი, რომელსაც ექნება ნაკლი, ან რაიმე ცუდი, რადგან სისაძაგლეა ეს უფლის, შენი ღმერთისათვის. +

2თუ აღმოჩნდება შენს წიაღში, შენს ერთ-ერთ კარიბჭეში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი გაძლევს, კაცი ან დედაკაცი, რომელიც ბოროტებას ჩაიდენს უფლის, შენი ღმერთის, თვალში და გადაუხვევს მის აღთქმას, +

3წავა და ემსახურება სხვა ღმერთებს და თაყვანს სცემს მათ, ან მზეს, ან მთვარეს, ან მთელ ციურ მხედრობას, რაც მე არ მიბრძანებია,

4და გეუწყება და მოისმენ, კარგად გამოიძიე; და აჰა, თუ ეს მართალია, სრული ჭეშმარიტებაა, და ეს სისაძაგლე მომხდარა ისრაელში,

5მაშინ გაიყვანე შენს კარიბჭეებთან ის კაცი ან დედაკაცი, რომელმაც ეს ბოროტება ჩაიდინა და ჩაქოლე ის ქვებით, და მოკვდეს.

6ორი მოწმის, ან სამი მოწმის სიტყვის მიხედვით უნდა მოკვდეს მოსაკლავი. და არ უნდა მოკვდეს ერთი მოწმის სიტყვის მიხედვით. +

7პირველად მოწმეთა ხელი უნდა იყოს მასზე, მის მოსაკლავად, და მერე მთელი ხალხის ხელი. და აღმოფხვრი ბოროტებას შენი წიაღიდან. +

8თუ შენთვის რაიმე მიზეზით ძალიან ძნელია საქმე განსასჯელად სისხლსა და სისხლს შორის, მსჯავრსა და მსჯავრს შორის, წყლულსა და წყლულს შორის, სადაო საქმეები შენს კარიბჭეებში, ადექი და ადი იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, შენი ღმერთი. +

9და მიდი ლევიან მღვდლებთან და მსაჯულთან, რომელნიც იქნებიან იმ დღეებში, და ჰკითხე და გეტყვიან სამსჯავროს განაჩენს. +

10და მოიქეცი იმ სიტყვისამებრ, რასაც გეტყვიან იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, და დაიცავი ყოველივე შესასრულებლად, რასაც გასწავლიან.

11მოიქეცი იმ რჯულისამებრ, რასაც გასწავლიან, და იმ სამართლისამებრ, რასაც გეტყვიან. არ გადაუხვიო სიტყვას, რომელსაც გეტყვიან არც მარჯვნივ და არც მარცხნივ. +

12ვინც თავხედურად მოიქცევა და არ გაუგონებს მღვდელს, რომელიც უფლის, შენი ღმერთის, მსახურად დგას, ან მსაჯულს, მოკვდეს, – და აღმოფხვრი ბოროტებას ისრაელიდან. +

13და მთელი ხალხი გაიგონებს და შეშინდება, და აღარ მოიქცევა თავხედურად. +

14როცა მიხვალ იმ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს, და დაიმკვიდრებ მას, დასახლდები მასში და იტყვი: „დავისვამ მეფეს, ყველა იმ ერების მსგავსად, ჩემს გარშემო რომ არიან“, +

15დაისვი მეფე, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, თქვენი ღმერთი. თქვენი ძმებიდან დაისვი მეფე. ნება არ გაქვს უცხოელი დაისვა, რომელიც შენი მოძმე არ არის.

16ოღონდ არ გაიმრავლოს ცხენები და არ დააბრუნოს ხალხი ეგვიპტეში ცხენების მოსამრავლებლად, ვინაიდან უფალმა გითხრათ: „აღარ დაბრუნდეთ ამ გზით“; +

17და არ გაიმრავლოს ცოლები, რომ არ გაირყვნას მისი გული. და ვერცხლი და ოქრო არ გაიმრავლოს მეტისმეტად. +

18და როცა თავის სამეფო ტახტზე დაჯდება, გადაიწეროს ეს რჯულის წიგნი ლევიანი მღვდლებისგან. +

19და თავისთან იქონიოს და იკითხოს იგი მთელი სიცოცხლე, რათა ისწავლოს შიში უფლისა, თავისი ღმერთისა, რომ დაიცვას ამ რჯულის ყოველი სიტყვა და შეასრულოს წესები. +

20რათა არ გაუდიდგულდეს თავის ძმებს და არ გადაუხვიოს მცნებას არც მარჯვნივ და არც მარცხნივ, რათა დღეგრძელი იყოს თავის სამეფოში იგი და მისი ძენი, ისრაელის წიაღში.

18
წინასწარმეტყველის ნიშანთვისება

18^1არ ექნებათ ლევიან მღვდლებს, ლევის მთელ ტომს, წილი და სამკვიდრო ისრაელთან: უფლის საცეცხლო შესაწირავები და მისი წილი ჭამონ. +

2სამკვიდრო წილი არ ექნებათ მათ თავიანთ ძმათა შორის: თვით უფალია მათი სამკვიდრო, როგორც აუწყა მას.

3აი რა უნდა განეკუთვნოთ მღვდლებს ხალხისაგან, მათგან, ვინც მსხვერპლად სწირავს ხარს ან კრავს: თითოეულმა მისცეს მღვდელს ბეჭი, ყბები და დვრიტა.

4შენი პირველმოწეული მარცვლეულისა, ღვინისა და ზეთისა, და შენი ცხვრის პირველგანაპარსი მას მიეცი, +

5რადგან ის ამოირჩია უფალმა, შენმა ღმერთმა, ყველა შენი ტომიდან, რათა იდგნენ და ემსახურებოდნენ უფლის სახელით ის და მისი ძენი დღენიადაგ.

6და თუ მოვა ლევიანი ერთ-ერთი შენი კარიბჭიდან, მთელი ისრაელიდან, სადაც ის ცხოვრობდა, და მოვა თავისი სულის სურვილით იმ ადგილზე, რომელსაც ამოირჩევს უფალი,

7და იმსახურებს უფლის, შენი ღმერთის სახელით, როგორც ყველა მისი ძმა ლევიანი, რომელნიც დგანან იქ უფლის წინაშე,

8თანაბარი წილით ისარგებლონ, გარდა თავიანთი მამისეულის გაყიდვით მიღებული ქონებისა.

9როცა მიხვალ იმ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს, არ ისწავლო იმ ხალხთა მსგავსად ძეგლთა კეთება. +

10არ იპოვებოდეს შენში თავისი ძისა და თავისი ასულის ცეცხლში გამტარებელი, არც ჯადოქარი, არც მისანი, არც მარჩიელი, არც გრძნეული, +

11და არც შემლოცველი და არც მესულთანე, არც მკითხავი და არც მკვდართა გამომკითხველი,

12ვინაიდან საძაგელია უფლისათვის ყოველივე ამის მოქმედი, და ამ სისაძაგლეთა გამო უფალი, შენი ღმერთი, სდევნის მათ შენი პირისაგან.

13უნაკლო იყავ უფალთან, შენს ღმერთთან.

14რადგან ეს ხალხები, რომლებსაც შენ განდევნი, მისნებსა და ჯადოქრებს უსმენენ. შენთვის კი ამის ნება არ მოუცია უფალს, შენს ღმერთს.

15ჩემნაირ წინასწარმეტყველს, შენი წიაღიდან, შენს ძმათაგან, აღგიდგენს უფალი, შენი ღმერთი, მას უსმინეთ. +

16რადგან რაც შენ ითხოვე უფლისგან, შენი ღმერთისგან, ხორებთან თავშეყრის დღეს ასე რომ თქვი: „მეტს ნუღარ გავიგონებ, უფლის, ჩემი ღმერთის, ხმას და ამ დიდ ცეცხლს ნუღარ დავინახავ, რომ არ მოვკვდე.“ +

17და მითხრა მე უფალმა: „კარგი ქნეს, ეს რომ თქვეს.

18შენნაირ წინასწარმეტყველს აღვუდგენ მათ ძმათა წიაღიდან, შენს მსგავსს, და ჩავუდებ ჩემს სიტყვას ბაგეებში, და ის ეტყვის მათ ყველაფერს, რასაც ვუბრძანებ. +

19ხოლო ის, ვინც არ გაიგონებს ჩემს სიტყვებს, რომელთაც ჩემი სახელით ილაპარაკებს წინასწარმეტყველი, მე თვითონ მოვკითხავ მას. +

20მაგრამ წინასწარმეტყველი, რომელიც გათავხედდება და ჩემი სახელით იმას ილაპარაკებს, რისი თქმაც მე მისთვის არ მიბრძანებია, და რომელიც ილაპარაკებს სხვა ღმერთების სახელით, უნდა მოიკლას ის წინასწარმეტყველი.“ +

21და თუ იტყვი შენს გულში: „როგორ გავიგებ სიტყვას, რომელიც უფალს არ უთქვამს?“ +

22თუ ილაპარაკოს წინასწარმეტყველმა უფლის სახელით და არ ასრულდეს ის სიტყვა და არ ახდეს, მაშინ ეს ის სიტყვაა, რომელიც არ უთქვამს უფალს. თავხედურად უთქვამს იგი წინასწარმეტყველს, – ნუ გეშინიათ მისი. +

19
ბრძანებანი თავშესაფარ ქალაქებზე

19^1როცა მოსპობს უფალი, შენი ღმერთი, ხალხებს, რომელთა ქვეყანასაც შენ გაძლევს უფალი, შენი ღმერთი, და განდევნი მათ და დასახლდები მათ ქალაქებში და მათ სახლებში,

2სამი ქალაქი გამოყავი შენთვის შენს ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს დასამკვიდრებლად. +

3განიმზადე გზა და სამ ნაწილად გაყავი შენი ქვეყნის მიწა-წყალი, რომელსაც გიწილადებს შენ უფალი, შენი ღმერთი. და ის იქნება თავშესაფარი ყველა მკვლელისთვის.

4და აჰა, როგორ მკვლელს შეუძლია თავი შეაფაროს იქ და გადარჩეს: ვინც მოკლავს თავის მოყვასს უნებლიეთ და არ სძულებია იგი არც გუშინ და არც გუშინწინ, +

5ან ვინც წავა თავის მოყვასთან ერთად ტყეში შეშის მოსაჭრელად და ხელით ცულს მოიქნევს ხის მოსაჭრელად, და ტარს რკინა გაძვრება და მოხვდება მოყვასს და მოკლავს, გაიქცეს იგი ერთ-ერთში ამ ქალაქთაგან, რათა გადარჩეს.

6რომ არ დაედევნოს მესისხლე მკვლელს ცხელ გულზე, არ დაეწიოს, თუ შორი იქნება გზა, და არ მოკლას მკვლელი, ის კი არ იმსახურებს სიკვდილს, რადგან არ სძულებია იგი არც გუშინ და არც გუშინწინ. +

7ამიტომ გიბრძანებ ასე: სამი ქალაქი გამოყავი. +

8და როცა გააფართოვებს უფალი, შენი ღმერთი, შენს საზღვრებს, როგორც შეჰფიცა შენს მამებს, და მოგცემს მთელს ქვეყანას, რომლის მიცემაც აღუთქვა შენს მამებს, +

9და თუ დაიცავ ყველა ამ მცნებას შესასრულებლად, რომელსაც გიბრძანებ დღეს, რათა გიყვარდეს უფალი, შენი ღმერთი, და იარო მის გზაზე დღენიადაგ, დაუმატე კიდევ სამი ქალაქი ამ სამ ქალაქს. +

10და ნუ დაიღვრება უდანაშაულო სისხლი შენს ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს სამკვიდროდ, და არ იქნება შენზე სისხლი.

11ხოლო თუ ვინმეს ეძულება თავისი მოყვასი და ჩაუსაფრდება მას, აღდგება მის წინააღმდეგ, სცემს და შემოაკვდება იგი და თავს შეაფარებს ერთერთს ამ ქალაქთაგან, +

12მიავლინონ მისი ქალაქის უხუცესებმა და მოიყვანონ იგი იქიდან, და გადასცენ იგი მესისხლის ხელს, რათა მოკვდეს. +

13ნუ შეიბრალებს შენი თვალი მას, და განაშორე უდანაშაულო სისხლი ისრაელს და კარგი იქნება შენთვის. +

14არ გადაწიო შენი მოყვასის მიჯნა, წინაპრებმა რომ გამიჯნეს შენს სამკვიდროში, რომელსაც დაიმკვიდრებ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი გაძლევს. +

15საკმარისი არ არის მხოლოდ ერთი მოწმე ვინმეს წინააღმდეგ რაიმე დანაშაულისათვის და რაიმე ცოდვისათვის, რითაც შესცოდავს. ორი მოწმის პირით ან სამი მოწმის პირით დადგინდეს საქმე. + +

16თუ გამოვა ბოროტი მოწმე ვინმეს წინააღმდეგ, რათა რაიმე ბრალი დასწამოს მას,

17მაშინ წარდგეს ეს ორი მოდავე კაცი უფლის წინაშე, მღვდელთა და მსაჯულთა წინაშე, რომელნიც იქნებიან იმ დღეებში, +

18და კარგად გამოიძიონ მსაჯულებმა, და თუ ეს მოწმე ცრუ მოწმეა, ცილი დასწამა თავის ძმას,

19გაუკეთეთ მას, რისი გაკეთებაც ჰქონდა განზრახული თავისი ძმისათვის. და აღმოფხვრით ბოროტებას შენი წიაღიდან. +

20და დანარჩენები მოისმენენ და შეშინდებიან, და აღარ ჩაიდენენ ამ ბოროტებას შენს წიაღში. +

21და არ შეიბრალოს ის შენმა თვალმა: სული სულის წილ, თვალი თვალის წილ, კბილი კბილის წილ, ხელი ხელის წილ, ფეხი ფეხის წილ. +

20
ომში გასვლა

20^1როცა ომში გახვალ შენი მტრის წინააღმდეგ და დაინახავ ცხენს და ეტლს და შენზე მრავალრიცხოვან ხალხს, ნუ შეუშინდები მათ, რადგან შენთანაა უფალი, შენი ღმერთი, რომელმაც გამოგიყვანა შენ ეგვიპტის ქვეყნიდან.

2და როცა ომს მიუახლოვდებით, მოდგეს მღვდელი და ხალხს ელაპარაკოს, +

3და უთხრას მათ: „ისმინე, ისრაელ, თქვენ დღეს ებმებით ომში თქვენს მტრებთან. ნუ დაგიძაბუნდებათ გული, ნუ შეშინდებით, და ნუ შეძრწუნდებით მათ წინაშე,

4რადგან უფალი, თქვენი ღმერთი, მოგყვებათ მტრებთან საბრძოლველად, თქვენს გადასარჩენად.“

5ზედამდგომელებმა კი ასე უთხრან ხალხს: „ვინც ახალი სახლი აიშენა და არ უკურთხებია, წავიდეს და დაუბრუნდეს თავის სახლს, რომ არ მოკვდეს ბრძოლაში და სხვამ არ აკურთხოს იგი.

6და ვინც ვენახი გააშენა და ვერ მოიწია, წავიდეს და თავის სახლს დაუბრუნდეს, რომ არ მოკვდეს ბრძოლაში და სხვამ არ მოისთვლას იგი. +

7და ვინც ქალი დანიშნა და არ შეურთავს, წავიდეს და დაუბრუნდეს თავის სახლს, რომ არ მოკვდეს ბრძოლაში და სხვამ არ წაიყვანოს იგი.“ +

8და კიდევ ელაპარაკონ ზედამდგომელები ხალხს და უთხრან: „ვინც მშიშარაა და გულდედალი, წავიდეს და დაუბრუნდეს თავის სახლს, რათა არ გაუდნოს თავის მოძმეებს გული თავისი გულივით.“ +

9და როცა ზედამდგომელები მორჩებიან ხალხთან ლაპარაკს, მაშინ დანიშნეთ მხედართმთავრები ხალხის მეთაურებად.

10როცა მიუახლოვდები ქალაქს საომრად, მოუწოდე მას ზავისაკენ. +

11და თუ ზავზე დაგთანხმდეს და გაგიღოს, მთელი ხალხი, ვინც კი იქ აღმოჩნდება, შენს ხარკს დაიდებს და გემსახურება.

12და თუ არ დაგეზავა და ომი გაგიმართა, ალყა შემოარტყი მას,

13და ხელში ჩაგიგდებს მას უფალი, შენი ღმერთი. განგმირე ყველა მისი მამაკაცი მახვილის პირით. +

14დაინდე მხოლოდ ქალები და ბავშვები, და საქონელი, რაც იყოს ქალაქში. მისი ნადავლი დაიტაცე და ჭამე შენი მტრის ნადავლი, რომელიც მოგცა უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

15ასევე მოექეცი შენგან ძალზე დაშორებულ ყველა ქალაქს, რომელიც არ ეკუთვნის ამ ხალხთა ქალაქებს.

16მხოლოდ იმ ხალხთა ქალაქებიდან, რომლებსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს შენ სამკვიდროდ, არ აცოცხლო არც ერთი სული.

17მოსპობით მოსპე ისინი: ხეთელები და ამორეველები, ქანაანელები და ფერიზელები, ხიველები და იებუსელები, როგორც გიბრძანა უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

18რათა არ გასწავლონ ყველა იმ სისაძაგლის კეთება, რასაც ისინი აკეთებდნენ თავიანთი ღმერთებისათვის, და არ შესცოდოთ უფალს, თქვენს ღმერთს.

19თუ დიდხანს გექნება ქალაქისათვის შემორტყმული ალყა, რათა იომო მის წინააღმდეგ მის ასაღებად, ნუ გაანადგურებ მის ხეებს მათზე ცულის აღმართვით, რადგან მისგან ჭამ, და არ უნდა მოჭრა იგი. მინდვრის ხე ადამიანი ხომ არ არის, რომ ციხე-სიმაგრეში გაგექცეს? +

20მხოლოდ ის ხე, რომელიც იცი, რომ ნაყოფის მომცემი არ არის, შეგიძლია გაანადგურო და მოჭრა, და ააგო სიმაგრე იმ ქალაქის წინააღმდეგ, რომელიც გეომება, ვიდრე დაეცემოდეს. +

21
ლევიანთა ხვედრი

21^1თუ მიწაზე, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს დასამკვიდრებლად, მოკლული ნახო, ველზე დაცემული, და არავინ იცოდეს, ვინ მოკლა იგი,

2გამოვიდნენ შენი უხუცესები და შენი მსაჯულები და გაზომონ მანძილი ქალაქებამდე, რომლებიც მოკლულის ირგვლივაა.

3და რომელი ქალაქიც ახლოს აღმოჩნდება მოკლულთან, იმ ქალაქის უხუცესებმა აიყვანონ დეკეული, რომელიც არ უმუშავებიათ და რომელსაც უღელი არ გაუწევია,

4და ჩაიყვანონ იმ ქალაქის უხუცესებმა დეკეული კლდოვან ხეობაში, რომელიც არ დამუშავებულა და არც დათესილა და იქ გადაუმტვრიონ მას კისერი ხევში.

5და მოდგნენ ლევიანი მღვდლები, რადგან ისინი ამოირჩია უფალმა, შენმა ღმერთმა, რომ ემსახურონ მას, და უფლის სახელით აკურთხონ, და მათი პირით გადაწყდება ყველა დავა და ყველა ზარალი. +

6და მოკლულთან ახლოს მდებარე ქალაქის ყველა უხუცესმა დაიბანოს ხელი ხევში კისერგადამტვრეულ დეკეულზე, +

7და განაცხადონ და თქვან: „ჩვენს ხელებს არ დაუღვრია ეს სისხლი და ჩვენს თვალებს არ უხილავთ;

8შეუნდე შენს ხალხს, ისრაელს, რომელიც გამოსყიდული გყავს, უფალო, და ნუ დატოვებ უდანაშაულო სისხლს შენი ხალხის, ისრაელის, წიაღში“. და შეენდობათ მათ ეს სისხლი.

9უნდა მოიცილო უდანაშაულო სისხლი შენი წიაღიდან, რომ სწორად მოიქცე უფლის თვალში.

10როცა გახვალ ომში შენი მტრების წინააღმდეგ და ხელში ჩაგიგდებს მათ უფალი, შენი ღმერთი, და ტყვეებად წამოასხამ მათ,

11და დაინახავ ტყვეებში ლამაზი გარეგნობის ქალს, შეგიყვარდება იგი და ცოლად წაყვანას დაუპირებ, +

12მიიყვანე შენს სახლში და შეიჭრას ქალმა თავი და დაიჭრას ფრჩხილები,

13გაიხადოს სამოსელი ტყვეობისა და დაჯდეს შენს სახლში და ერთი თვე იტიროს თავისი მამა და თავისი დედა. მერე კი შედი მასთან და შეირთე, და გახდება შენი ცოლი.

14და თუ აღარ ისურვებ მას, მაშინ გაუშვი ის თავის ნებაზე, ოღონდ გაყიდვით არ გაყიდო ვერცხლზე, მონად არ აქციო, რაკი დამორჩილებული გყავს. +

15თუ კაცს ორი ცოლი ეყოლება: ერთი საყვარელი, ხოლო მეორე – საძულველი, და შესძენენ მას ვაჟებს: საყვარელი და საძულველი, პირმშო კი საძულველს ეყოლება, +

16თავისი ძეებისთვის თავისი ქონების განაწილების დღეს მას არ შეუძლია საყვარლის ძეს პირმშოობა არგუნოს საძულველის პირმშოს წინაშე,

17არამედ პირმშოდ აღიაროს საძულველის ძე, რათა მისცეს მას ორმაგი წილი ყველაფრიდან, რაც მას აბადია, რადგან იგი დასაბამია მისი ძალისა, მას ეკუთვნის პირმშოობის უფლება. +

18თუ კაცს ეყოლება ჯიუტი და ურჩი შვილი, რომელიც არ უსმენს თავისი მამის ხმას და თავისი დედის ხმას, და დატუქსავენ მას, მაგრამ ის არ გაუგონებს მათ,

19დაიჭირონ მამამისმა და დედამისმა და მიიყვანონ მისი ქალაქის უხუცესებთან და თავისი ადგილის კარიბჭესთან.

20და უთხრან მისი ქალაქის უხუცესებს: „ეს ჩვენი შვილი ჯიუტია და ურჩი, არ უსმენს ჩვენს ხმას, მსუნაგია და ლოთი.“

21და ჩაქოლოს იგი მისი ქალაქის ყველა კაცმა ქვებით, და მოკვდეს. და აღმოფხვრი ბოროტებას შენი წიაღიდან, და მთელი ისრაელი გაიგებს და შეშინდება. +

22თუ კაცი სასიკვდილო ცოდვას ჩაიდენს და მოკლავენ, ძელზე ჩამოკიდე.

23არ უნდა გაათევინო მის გვამს ძელზე, არამედ დამარხე იგი იმავე დღეს. რადგან ღვთისგან არის დაწყევლილი ძელზე ჩამოკიდებული. და ნუ შებილწავ მიწას, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს სამკვიდროდ. +

22
სხვადასხვა კანონები

22^1შენი მოძმის გზადაკარგული ხარი ან მისი ცხვარი რომ დაინახო, თვალს ნუ აარიდებ, არამედ დაუბრუნე შენს მოძმეს. +

2და თუ იგი შენთან ახლოს არ იყოს, ან არ იცნობდე მას, მაშინ წაიყვანე შენს სახლში და გყავდეს იქ, ვიდრე შენი მოძმე მოიკითხავდეს, და მაშინ დაუბრუნე.

3ეგრე მოექეცი მის სახედარს და ეგრე მოექეცი მის სამოსელს, და ეგრე მოექეცი შენი მოძმის ყველა დანაკარგს, რაც მან დაკარგა და შენ იპოვნე. ვერ აარიდებ თვალს.

4შენი მოძმის გზაზე დაცემული სახედარი ან ხარი რომ ნახო, თვალი არ აარიდო, წამოაყენე ისინი მასთან ერთად. +

5არ ჩაიცვას მამაკაცის სამოსელი დედაკაცმა და არ შეიმოსოს კაცი ქალის სამოსლით, რადაგან საძაგელია უფლისათვის, შენი ღმერთისათვის, ყველა, ვინც ამას სჩადის.

6თუ წააწყდები გზაზე, რამე ხეზე ან მიწაზე ჩიტის ბუდეს, ბარტყებით ან კვერცხებით, და დედა აზის ბარტყებს თუ კვერცხებს, არ წაიყვანო დედა შვილებიანად. +

7დედა გაუშვი, შვილები კი წაიყვანე შენთვის, რათა კარგად იყო და იდღეგრძელო.

8ახალ სახლს რომ ააშენებ, მოაჯირი გაუკეთე, რათა სისხლი არ დაედოს შენს სახლს, თუ იქიდან ვინმე გადმოვარდება. +

9ნუ დათესავ ვენახში ორნაირ თესლს, რომ არ გააუწმიდურო ნაყოფი თესლისა, რომელსაც თესავ, და მოსავალი ვენახისა. +

10ნუ მოხნავ ხარითა და ვირით ერთად.

11არ ჩაიცვა ნარევი ქსოვილი, მატყლი და სელი, ერთად. +

12ფოჩები გაიკეთე შენი მოსასხამის ოთხსავე კიდეზე, რომლითაც შენ იმოსები.

13თუ შეირთავს ვინმე ცოლს და შევა მასთან, და შემდეგ მოიძულებს მას იგი,

14ცილს დასწამებს და სახელს გაუტეხავს და იტყვის: „ეს ქალი შევირთე და მივედი მასთან, და ვერ ვპოვე მასში ქალწულობის ნიშნები“,

15მაშინ ყმაწვილი ქალის მამამ და დედამ გაიტანონ ნიშნები ყმაწვილი ქალის ქალწულობისა ქალაქის უხუცესებთან, კარიბჭესთან,

16და თქვას ყმაწვილი ქალის მამამ უხუცესებთან: „ჩემი ასული მივეცი მე ამ კაცს ცოლად და მან მოიძულა იგი,

17და ცილი დასწამა მას და თქვა: ქალწულად ვერ ვპოვეო შენი ასული. და აჰა, ნიშნები ჩემი ასულის ქალწულობისა“. და გაშალონ სამოსელი ქალაქის უხუცესთა წინაშე.

18და აიყვანონ იმ ქალაქის უხუცესებმა ქმარი და დასაჯონ იგი,

19და დააჯარიმონ ასი ვერცხლით და მისცენ ყმაწვილი ქალის მამას, რადგან სახელი გაუტეხა ისრაელიან ქალწულს. და დარჩება ქალი მის ცოლად: ვერ გაუშვებს მას თავისდღეში.

20და თუ მართალი გამოდგა ეს სიტყვა და არ აღმოაჩნდა ქალწულობა ყმაწვილ ქალს,

21გამოიყვანონ ყმაწვილი ქალი თავისი მამის სახლის კართან და ჩაქოლონ ის მისი ქალაქის ხალხმა ქვებით, და მოკვდეს, რადგან სამარცხვინო საქმე ჩაიდინა ისრაელში: იმრუშა თავისი მამის სახლში. და აღმოფხვრი ბოროტებას შენი წიაღიდან. +

22თუ კაცს ქმრიან ქალთან მწოლარეს წაუსწრეს, ორივე მოიკლას – ამ ქალთან მწოლარე კაცი და ეს ქალი. და აღმოფხვრი ბოროტებას ისრაელიდან. +

23თუ კაცზე დანიშნულ ყმაწვილ ქალს, ქალწულს, ვინმე შეხვდება ქალაქში და დაწვება მასთან,

24გამოიყვანეთ ორივე იმ ქალაქის კარიბჭესთან და ჩაქოლეთ ქვებით, და მოკვდებიან – ყმაწვილი ქალი იმისათვის, რომ არ იყვირა ქალაქში, და კაცი იმისათვის, რომ ნამუსი ახადა თავისი მოყვასის ცოლს. და აღმოფხვრი ბოროტებას შენი წიაღიდან. +

25თუ მინდორში ნახავს კაცი დანიშნულ ყმაწვილ ქალს და ძალით დაიჭერს მას და დაწვება მასთან, მოიკლას კაცი, რომელიც ქალთან დაწვა.

26ყმაწვილ ქალს ნურაფერს უზამ. არა აქვს ყმაწვილ ქალს სასიკვდილო ცოდვა, რადგან ეს ისეთი საქმეა, კაცი რომ აღდგეს თავისი მოყვასის წინააღმდეგ და მოკლას იგი, +

27რადგან მან იგი მინდორში ნახა, იკივლა დანიშნულმა ყმაწვილმა ქალმა, და არავინ იყო მისი მშველელი.

28თუ ნახავს კაცი ქალწულს, რომელიც არაა დანიშნული, და დაიჭერს მას და დაწვება მასთან, და წაასწრებენ, +

29მისცეს მასთან მწოლარე კაცმა ყმაწვილი ქალის მამას ორმოცდაათი ვერცხლი და ქალი გახდება იმ კაცის ცოლი, რადგან ნამუსი ახადა მას, ვერ გაუშვებს მას თავისდღეში.

30(1) არავინ შეირთოს თავისი მამის ცოლი, რათა ამით არ გადაწიოს კალთა თავისი მამისა. +

23
ბრძანებანი ყოფაქცევის შესახებ

23^1(2) ვერ შევა კვერცხებდაზიანებული და ასომოკვეთილი უფლის კრებულში.

2(3) ვერ შევა ბუში უფლის კრებულში, მისი მეათე თაობაც კი ვერ შევა უფლის კრებულში. +

3(4) ვერ შევა ყამონელი და მოაბელი უფლის კრებულში, მათი მეათე თაობაც კი ვერ შევა უფლის კრებულში უკუნისამდე, +

4(5) იმიტომ, რომ არ შემოგეგებნენ თქვენ პურითა და წყლით გზაზე, როცა გამოხვედით ეგვიპტიდან, და იმიტომ, რომ დაიქირავა შენს წინააღმდეგ ბილყამი, ძე ბეყორისა, შუამდინარეთის ფეთორიდან, შენს დასაწყევლად. +

5(6) და არ ინება უფალმა, შენმა ღმერთმა, მოსმენა ბილყამისა, და წყევლა კურთხევად შეცვალა უფალმა, შენმა ღმერთმა, რადგან შეგიყვარა შენ უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

6(7) ნუ ეძებ მათთვის მშვიდობასა და სიკეთეს მთელი შენი დღე და მოსწრება, საუკუნოდ.

7(8) ნუ შეგძაგდება ედომელი, შენი მოძმეა იგი. ნუ შეგძაგდება ეგვიპტელი, რადგან ხიზანი იყავი მის ქვეყანაში. +

8(9) ძეებს, რომელნიც მათ შეეძინებათ, მესამე თაობაში შეუძლიათ შევიდნენ უფლის კრებულში.

9(10) როცა ბანაკად გახვალ მტრების წინააღმდეგ, ერიდე ყოველივე ცუდს.

10(11) თუ ვინმე იყოს შენში, რომელიც სუფთა არ იქნება ღამის დინების გამო, გავიდეს ბანაკის გარეთ და ბანაკში არ შემოვიდეს. +

11(12) საღამო ჟამს წყლით განიბანოს და მზის ჩასვლისას შევიდეს ბანაკში.

12(13) იქონიე ადგილი ბანაკის გარეთ და გახვალ იქ,

13(14) ნიჩაბი გქონდეს შენს სარტყელში და გარეთ დაჯდომისას, ამოთხარე იმით, და ჩაფალი შენი სკორე;

14(15) რადგან უფალი, შენი ღმერთი, დადის შენი ბანაკის წიაღში, რათა გიხსნას და ხელში ჩაგიგდოს შენი მტრები. და იყოს შენი ბანაკი წმიდა, და არ იხილოს მან შენში რაიმე სამარცხვინო და ზურგი არ შეგაქციოს. +

15(16) არ გადასცე მსახური თავის ბატონს, როცა თავისი ბატონისაგან თავს შენთან შემოაფარებს.

16(17) შენთან იცხოვროს, შენს წიაღში, იმ ადგილზე, რომელსაც ის ამოირჩევს ერთ-ერთ ბჭესთან, სადაც მოეწონება. არ შეავიწროო იგი. +

17(18) ნუ იქნება ტაძრის როსკიპი ისრაელის ასულთაგან და ნუ იქნება ტაძრის როსკიპი კაცი ისრაელის ძეთაგან.

18(19) არავითარი აღთქმისათვის არ შეიტანო მრუშის გასამრჯელო და ძაღლის ფასი უფლის, შენი ღმერთის, სახლში, რადგან ორივე სისაძაგლეა უფლის, შენი ღმერთისთვის.

19(20) არ ასესხო შენს მოძმეს ვახშით – არც ვერცხლი, არც საჭმელი, არც რაიმე, რაც ვახშით გასესხდება. +

20(21) უცხოტომელებზე შეგიძლია ვახშით გასესხება, ხოლო შენს მოძმეს არ ასესხო ვახშით, რათა გაკურთხოს უფალმა, შენმა ღმერთმა, მთელ შენს ნაამაგარში იმ ქვეყანაში, რომელშიც შენ შედიხარ დასამკვიდრებლად. +

21(22) თუ აღთქმას დაუდებ უფალს, შენს ღმერთს, არ დაუყოვნო აღსრულება, რადგან მოგკითხავს მას უფალი, შენი ღმერთი, და შენზე იქნება ცოდვა. +

22(23) და თუ არ დაგიდევს აღთქმა, არ იქნება შენზე ცოდვა.

23(24) შენი ბაგეებიდან გამოსული დაიცავი და შეასრულე, როგორც აღუთქვი უფალს, შენს ღმერთს, რაც ნებაყოფლობით აღუთქვი შენი პირით.

24(25) როცა შეხვალ შენი მოყვასის ვენახში, ჭამე ყურძენი რამდენიც გინდა, მაძღრისად, ოღონდ ჭურჭელში არ ჩაიწყო.

25(26) როცა მიხვიდე შენი მოყვასის სამკალში, ხელით მოგლიჯე თავთავები, ოღონდ ნამგალი არ მოუსვა შენი მოყვასის სამკალში. +

24
გაყრაზე

24^1თუ კაცი ცოლს შეირთავს, მაგრამ ქალი მადლს ვერ ჰპოვებს მის თვალში, რადგან სამარცხვინოს რასმე უპოვნის კაცი, დაუწეროს გაყრილობის წერილი და მისცეს ხელში და გაუშვას თავისი სახლიდან. +

2და გავა ქალი მისი სახლიდან, და წავა და გათხოვდება სხვა კაცზე.

3და თუ შეიძულა იგი ამ ბოლო ქმარმაც, და დაუწერა მას განქორწინების წერილი, და მისცა მას, და გაუშვა იგი თავისი სახლიდან, ან თუ მოკვდება ეს უკანასკნელი ქმარი, რომელმაც იგი მოიყვანა ცოლად,

4არ შეუძლია მის პირველ ქმარს, რომელმაც გაუშვა იგი, კვლავ მიიყვანოს იგი ცოლად, მას შემდეგ, რაც წაიბილწა, რადგან სისაძაგლეა ეს უფლის წინაშე. და ნუ გარყვნი ქვეყანას, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს სამკვიდროდ. +

5თუ კაცს ახლად შერთული ცოლი ჰყავს, ნუ გავა ლაშქარში და ნუ დაევალება მას ნურაფერი. ერთი წელი თავისუფალი იყოს თავის სახლში და გაახაროს თავისი ცოლი, რომელიც შეირთო. +

6არავინ აიღოს გირაოდ დოლაბები. სულის დამგირავებელი იქნება იგი.

7თუ აღმოჩნდება კაცი, რომელმაც მოიპარა თავისი მოძმე, ისრაელის ძე, დაიმორჩილა და გაყიდა იგი, მოკვდეს ის ქურდი. და აღმოფხვრი ბოროტებას შენი წიაღიდან. +

8უფრთხილდი კეთრის წყლულს, რათა ზუსტად დაიცვა და შეასრულო ყველაფერი დასაცავად, და რასაც თქვენ გასწავლიან ლევიანი მღვდლები. რაც მე ვუბრძანე მათ, დაიცავით შესასრულებლად. +

9გაიხსენე, თუ რა უყო უფალმა, შენმა ღმერთმა, მირიამს გზაზე, როცა ეგვიპტიდან გამოდიოდით. +

10თუ შენს მოყვასს რაიმეს ასესხებ, არ შეხვიდე მის სახლში მისგან გირაოს წამოსაღებად:

11გარეთ დადექი და კაცი, ვისაც შენ ასესხე, გარეთ გამოგიტანს გირაოს.

12და თუ იგი ღარიბი კაცია, მისი გირაოთი ნუ დაიძინებ; +

13უნდა დაუბრუნო მას გირაო მზის ჩასვლისას, რათა დაიძინოს თავისი სამოსლით და დაგლოცოს, და სიმართლედ ჩაგეთვლება უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე. +

14ნუ შეავიწროებ მოჯამაგირეს, ღარიბს და გლახაკს, შენი მოძმეთაგანი იქნება იგი თუ შენი ხიზანთაგანი, რომელიც შენს ქვეყანაშია, შენს კარიბჭეებში; +

15იმავე დღეს მიეცი თავისი გასამრჯელო, ვიდრე მზე ჩავა, რადგან ღარიბია და ნატრობს მისი სული მას. არ შეჰღაღადოს უფალს შენზე და შენზე არ იყოს ცოდვა.

16მამები არ უნდა მოიკლან შვილების ცოდვებისათვის, და შვილები არ უნდა მოიკლან მამებისათვის. არამედ თითოეული თავისი ცოდვის გამო მოიკლას. +

17ნუ გაამრუდებ ხიზნისა და ობლის სამართალს, და ნუ აიღებ გირაოდ ქვრივის სამოსელს. +

18გახსოვდეს, რომ მონა იყავი ეგვიპტეში და გიხსნა უფალმა, შენმა ღმერთმა, იქიდან. ამიტომ გიბრძანებ ამის აღსრულებას.

19როცა მომკი სამკალს ყანაში და ძნა დაგავიწყდება ყანაში, ნუღარ გაბრუნდები მის ასაღებად. ხიზნისთვის, ობლისა და ქვრივისათვის იყოს ის, რათა გაკურთხოს უფალმა, შენმა ღმერთმა, მთელ შენს ნაამაგარში. +

20როცა ჩამობერტყავ ზეთისხილს, ნუღა მიუბრუნდები ტოტებს: ხიზნის, ობლისა და ქვრივისათვის იყოს.

21როცა აიღებ ვენახის მოსავალს, ნუღა მოიმცვრევ დარჩენილ ნაყოფს: ხიზნის, ობლისა და ქვრივისათვის იყოს.

22და გახსოვდეს, რომ მონა იყავი ეგვიპტის ქვეყანაში. ამიტომ გიბრძანებ ამ სიტყვის აღსრულებას.

25
სხვადასხვა კანონები

25^1თუ ადამიანებს შორის დავა ჩამოვარდება, წარადგინონ ისინი სამსჯავროს წინაშე. და განსჯიან მათ, და მართალს გაამართლებენ, და დამნაშავეს ბრალს დასდებენ,

2და თუ ცემის ღირსი იქნება დამნაშავე, მაშინ წამოაქცევინოს იგი მოსამართლემ და აცემინოს თავის წინაშე, მისი დანაშაულის კვალობაზე, თვლით.

3ორმოცჯერ დაარტყან, მეტად არა, თორემ, თუ გადააჭარბეს და ბევრი ურტყეს, დამცირდება შენი მოძმე შენს თვალში. +

4ლეწვისას პირს ნუ აუკრავ ხარს. +

5თუ ძმები ერთად ცხოვრობენ და მოკვდება ერთი მათგანი, და შვილი არ დარჩება, მაშინ მკვდრის ცოლი არ უნდა მისთხოვდეს უცხო კაცს, გარეთ, არამედ მისი მაზლი მივიდეს მასთან და შეირთოს იგი ცოლად, და შეუსრულოს მას მაზლობის წესი. +

6და პირმშო, რომელსაც ქალი გააჩენს, აღადგენს მისი მკვდარი ძმის სახელს, რომ არ წარიხოცოს მისი სახელი ისრაელიდან.

7მაგრამ თუ არ ისურვებს ეს კაცი თავისი რძლის შერთვას, ავიდეს მისი რძალი ქალაქის კარიბჭესთან, უხუცესებთან, და თქვას: „არ სურს ჩემს მაზლს სახელი აღუდგინოს თავის ძმას ისრაელში, არ სურს მას ჩემი შერთვა“. +

8და დაიბარებენ მას მისი ქალაქის უხუცესები და მოელაპარაკებიან მას. და თუ ადგება ის და იტყვის: „არ მსურს მისი შერთვა“,

9მივა მასთან რძალი უხუცესთა თვალწინ და გახდის მას ფეხსაცმელს ფეხზე და შეაფურთხებს სახეში, და ეტყვის: „ასე ექცევიან კაცს, რომელიც არ აშენებს თავისი ძმის სახლს“,

10და დაერქმევა სახელად ისრაელში: „სახლი ფეხთგახდილისა“.

11თუ კაცები ერთმანეთს წაეჩხუბებიან და ერთ-ერთის ცოლი ახლოს მივა მცემელის ხელიდან თავისი ქმრის გამოსახსნელად, და გაიშვერს ხელს და კაცის სარცხვენელს მოეჭიდება,

12მოკვეთე მტევანი. ნუ შეიწყალებს მას შენი თვალი. +

13ნუ გექნება ქისაში ორგვარი საწონი – დიდი და მცირე. +

14ნუ გექნება სახლში ორგვარი საწყაო – დიდი და მცირე.

15საწონი სრული და სწორი გქონდეს, საწყაო სრული და სწორი გქონდეს, რათა დღეგრძელი იყო მიწაზე, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს შენ, +

16რადგან საძაგელია უფლის, შენი ღმერთისთვის, ვინც ამას აკეთებს, ვინც უსამართლობას სჩადის. +

17გაიხსენე, რა გიყო ყამალეკმა გზაზე, როცა ეგვიპტიდან გამოდიოდით, +

18როგორ დაგიხვდა გზაზე და კუდი მოგწყვიტა. შენ კი დაღლილი და ღონემიხდილი იყავი, და არ შეეშინდა მას ღვთისა. +

19და როცა მოგასვენებს უფალი, შენი ღმერთი, ყველა შენი გარეშემო მტრისაგან ქვეყნაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს დასამკვიდრებლად, წაშალე ხსოვნა ყამალეკისა ცისქვეშეთიდან, არ დაგავიწყდეს.

26
პირველნაყოფთა შეწირვა

26^1და როდესაც მიხვალ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს და დაიმკვიდრებ მას და დასახლდები მასში,

2აიღე მიწის ყოველი პირველმოწეული ნაყოფი, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს და ჩაალაგე კალათაში, და წადი იმ ადგილას, რომელსაც ამოირჩევს უფალი, შენი ღმერთი, თავისი სახელის იქ დასავანებლად. +

3და მიდი მღვდელთან, რომელიც იქნება იმ დღეებში, და უთხარი მას: „ვუცხადებ დღეს უფალს, შენს ღმერთს, რომ მე მოვედი იმ ქვეყანაში, რომლის მოცემაც ფიცით აღუთქვა უფალმა ჩვენს მამებს“.

4და გამოგართმევს მღვდელი კალათას ხელიდან, და დადგამს იგი უფლის, შენი ღმერთის, სამსხვერპლოს წინაშე.

5და განაცხადებ და იტყვი უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე: „მოხეტიალე არამელი იყო მამაჩემი და ჩავიდა ეგვიპტეში, და ხიზნობდა იქ მცირერიცხოვანი ხალხით, და შეიქნა იქ დიდ ერად, ძლიერად და მრავალრიცხოვნად. +

6ცუდად გვეპყრობოდნენ ჩვენ ეგვიპტელნი, და გვჩაგრავდნენ და მძიმე სამუშაოს გვაკისრებდნენ, +

7და შევღაღადეთ უფალს, ჩვენი მამების ღმერთს, და ისმინა უფალმა ჩვენი ხმა, და იხილა ჩვენი გაჭირვება, ჩვენი ჯაფა და ჩვენი ჩაგვრა, +

8და გამოგვიყვანა ჩვენ უფალმა ეგვიპტიდან ძლიერი ხელით და გაწვდილი მკლავით, დიდი საშინელებით და ნიშნებით და სასწაულებით.

9და მოგვიყვანა ჩვენ ამ ადგილას, და მოგვცა ეს ქვეყანა, ქვეყანა, სადაც მოედინება რძე და თაფლი. +

10და ახლა კი, აჰა, მოვიტანე მიწის პირველმოწეული ნაყოფი, რომელიც შენ მომეცი, უფალო!“ და დადგი იგი უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე, და თაყვანი ეცი უფალს, შენს ღმერთს. +

11და გაიხარე ლევიანთან და ხიზანთან ერთად, რომელიც შენს წიაღშია, ყოველი სიკეთით, რაც კი მოუცია უფალს, შენს ღმერთს, შენთვის და შენი სახლისთვის. +

12როცა დაასრულო შენი მოსავლიდან ყოველი მეათედის გამოყოფა მესამე წელს – მეათედის წელს – მიეცი ლევიანს, ხიზანს, ობოლსა და ქვრივს, და ჭამონ შენს კარიბჭეებთან და გაძღნენ. +

13და თქვი უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე: „გავიტანე სახლიდან წმიდა წილი და კიდეც მივეცი იგი ლევიანსა და ხიზანს, ობოლსა და ქვრივს, ყოველივე იმ შენი ბრძანებებისამებრ, რომელიც მამცნე. არ გადამიხვევია შენი მცნებებიდან და არ დამვიწყნია. +

14არ მიჭამია ჩემი მწუხარებისას და არ გამომიყვია იგი გაუწმედურებისას, და მკვდრისთვის არ გამიცია. ვისმინე უფლის, ჩემი ღმერთის, ხმა და შევასრულე ყოველივე, რაც მიბრძანე. +

15გადმოიხედე შენი წმიდა სამყოფლიდან, ციდან, და აკურთხე შენი ერი, ისრაელი, და მიწა, რომელიც ჩვენ მოგვეცი, როგორც შეჰფიცე ჩვენს მამებს, ქვეყანა, სადაც მოედინება რძე და თაფლი“. +

16ამ დღეს გიბრძანებს უფალი, შენი ღმერთი, ამ წესებისა და სამართლის აღსრულებას. დაიცავი და შეასრულე ისინი მთელი შენი გულითა და მთელი შენი სულით. +

17დღეს შენ აღიარე უფალი, რომ შენი ღმერთია იგი, რომ ივლი მის გზებზე და დაიცავ მის წესებს, და მის მცნებებს და მის სამართალს, და ყურად იღებ მის ხმას. +

18და უფალმა გაღიარა დღეს, რომ იყო მისთვის რჩეული ერი, როგორც გითხრა შენ, რათა იცავდე ყველა მის მცნებას. +

19და დაგსვას თავის გაჩენილ ყველა ხალხზე მაღლა, სადიდებლად, სასახელოდ და მშვენებად, და რათა იყო წმიდა ერი უფლისთვის, შენი ღმერთისათვის, როგორც მან თქვა. +

27
სამსხვერპლო ღებალის მთაზე

27^1და უბრძანა მოსემ და ისრაელის უხუცესებმა ერს: „დაიცავი ყოველი მცნება, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს.

2და იმ დღეს, როდესაც გადახვალთ იორდანეზე იმ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს შენ, დაიდგი დიდი ქვები და კირით შემოლესე. +

3და დაწერე მათზე ყველა სიტყვა ამ რჯულისა, როცა გადახვალ იორდანეს, რათა შეხვიდეთ იმ ქვეყანაში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გაძლევს, ქვეყანაში, სადაც მოედინება რძე და თაფლი, როგორც თქვა უფალმა, შენი მამების ღმერთმა. +

4და როცა გადახვალთ იორდანეს, დადგი ის ქვები, რომლებზეც გიბრძანებ დღეს, ღებალის მთაზე და კირით შემოლესე ისინი.

5და აუგე იქ სამსხვერპლო უფალს, შენს ღმერთს, ქვის სამსხვერპლო, ნუ შემართავ მათზე რკინას. +

6მთელ-მთელი ქვებით ააგე უფლის, შენი ღმერთის, სამსხვერპლო და აღუვლინე მასზე სრულადდასაწველები უფალს, შენს ღმერთს.

7და შესწირე სამშვიდობო მსხვერპლები, და ჭამე იქ, და გაიხარე უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე. +

8და დაწერე ქვებზე ამ რჯულის ყველა სიტყვა ძალიან მკაფიოდ.“

9და უთხრეს მოსემ და ლევიანმა მღვდლებმა მთელ ისრაელს: „გაიგონე და ისმინე, ისრაელ! ამ დღეს გახდი უფლის, შენი ღმერთის, ერი. +

10და ისმინე უფლის, შენი ღმერთის, ხმა და შეასრულე მისი მცნებანი და მისი წესები, რომელთაც მე გიბრძანებ დღეს.“ +

11და უბრძანა მოსემ ხალხს იმ დღეს და უთხრა:

12„ესენი იდგნენ გერიზიმის მთაზე ხალხის საკურთხებლად, როცა გადახვალ იორდანეს: სიმონი, ლევი, იუდა, ისაქარი, იოსები და ბენიამინი. +

13და ესენი იდგნენ ღებალის მთაზე დასაწყევლად: რეუბენი, გადი, აშერი, ზებულუნი, დანი და ნაფთალი.

14და ლევიანები მიუგებენ და ეტყვიან მთელ ისრაელს ხმამაღლა:

15‘წყეულიმც იყოს ის კაცი, ვინც გააკეთოს ქანდაკი ან ჩამოსხმული კერპი, ხელოსნის ხელით ნაკეთები, და დადგას ფარულად!’ და მიუგებს მთელი ერი და იტყვის: ‘ამინ!’ +

16‘წყეულიმც იყოს შეურაცხმყოფელი თავისი მამისა და თავისი დედისა!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

17‘წყეულიმც იყოს მოყვასის სამანის გადამწევი!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

18‘წყეულიმც იყოს ბრმის გზიდან ამცდენი!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’

19‘წყეულიმც იყოს, ვინც გაამრუდოს სამართალი ხიზნისა, ობლისა და ქვრივისა!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

20‘წყეულიმც იყოს თავის მამის ცოლთან დამწოლი, რადგან მან მამას კალთა გადაუწია!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

21‘წყეულიმც იყოს რომელიმე პირუტყვთან დამწოლი!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

22‘წყეულიმც იყოს თავის დასთან, თავისი მამის ასულთან ან თავისი დედის ასულთან დამწოლი!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

23‘წყეულიმც იყოს თავის სიდედრთან დამწოლი!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

24‘წყეულიმც იყოს თავისი მოყვასის ფარულად მკვლელი!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

25‘წყეულიმც იყოს ქრთამის ამღები კაცის მოსაკლავად და უბრალო სისხლის დასაღვრელად!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’ +

26‘წყეულიმც იყოს, ვინც არ დაუდგება ამ რჯულის სიტყვებს მათ შესასრულებლად!’ და იტყვის მთელი ერი: ‘ამინ!’“ +

28
კურთხევაზე

28^1და თუ გაიგონებ უფლის, შენი ღმერთის, ხმას, რათა დაიცვა და შეასრულო ყველა მისი მცნება, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს, დაგაყენებს შენ უფალი, შენი ღმერთი, ქვეყნიერების ყველა ხალხზე მაღლა. +

2და გადმოვა შენზე ყველა ეს კურთხევა, და აღსრულდება შენზე, თუ გაიგონებ უფლის, შენი ღმერთის, ხმას. +

3კურთხეულ იყავ ქალაქში და კურთხეულ იყავ მინდორში. +

4კურთხეულ იყოს ნაყოფი შენი მუცლისა და ნაყოფი შენი მიწისა, და ნაყოფი შენი საქონლისა, მონაგები შენი მსხვილფეხა პირუტყვისა, და ნამატი შენი წვრილფეხა პირუტყვისა.

5კურთხეულ იყოს შენი ბეღლები და შენი საკუჭნაოები.

6კურთხეულ იყავ შენ შესვლისას და კურთხეულ იყავ შენი გამოსვლისას.

7და დასცემს უფალი შენს წინაშე შენს მტრებს, შენს წინააღმდგომთ. ერთი გზით წამოვლენ შენსკენ და შვიდი გზით გაიქცევიან შენგან. +

8მოგივლენს უფალი კურთხევას შენს ბეღლებში და ყველაფერში, რასაც შენი ხელი გააკეთებს. და გაკურთხებს იმ ქვეყანაში, რომელსაც გაძლევს შენ უფალი, შენი ღმერთი. +

9და დაგაყენებს შენ უფალი თავის წმიდა ერად, როგორც შემოგფიცა, თუ დაიცავ უფლის, შენი ღმერთის, მცნებებს და ივლი მისი გზებით. +

10და დაინახავენ ქვეყნის ყველა ხალხები, რომ უფლის სახელია შენზე დარქმეული, და შეეშინდება შენი. +

11და გაგაუხვებს უფალი სასიკეთოდ შენი მუცლის ნაყოფში იმ ქვეყანაზე, რომლის მოცემაც ფიცით აღუთქვა უფალმა შენს მამებს. +

12გაგიხსნის უფალი თავის კეთილ საუნჯეს, ზეცას, რათა მისცეს წვიმა შენს მიწას თავის დროზე და აკურთხოს შენი ხელის ყოველი საქმე. შენ ასესხებ მრავალ ერს, შენ კი არ ისესხებ. +

13და გაგხდის შენ უფალი თავად და არა კუდად, და სულ მაღლა იქნები და ძირს არ იქნები, თუ შეისმენ უფლის, შენი ღმერთის, მცნებებს, რომელთაც გიბრძანებ დღეს დასაცავად და შესასრულებლად.

14და არ გადაუხვევ არცერთ სიტყვას, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს, მარჯვნივ და მარცხნივ, რომ იარო სხვა ღმერთების კვალზე მათდა სამსახურად. +
წყევლაზე

15და თუ არ გაიგონებ უფლის, შენი ღმერთის, ხმას, რათა დაიცვა და შეასრულო ყოველი მისი მცნება და მისი წესები, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს, გადმოვა შენზე ყველა ეს წყევლა და გეწევა შენ. +

16და წყეულიმც იყავ ქალაქში და წყეულიმც იყავ მინდორში.

17წყეულიმც იყოს შენი ბეღლები და შენი საკუჭნაო.

18წყეულიმც იყოს ნაყოფი შენი მუცლისა და ნაყოფი შენი მიწისა, მონაგები შენი მსხვილფეხა პირუტყვისა და ნამატი შენი წვრილფეხა პირუტყვისა.

19წყეულიმც იყავ შესვლისას და წყეულიმც იყავ გამოსვლისას.

20მოგივლენს უფალი წყევლას, არეულობას და წარუმატებლობას შენი ხელის ყოველ საქმეში, რასაც კი გააკეთებ, ვიდრე არ მოისპობი და არ დაიღუპები მალე შენი ბოროტი საქმეების გამო, რადგან მიმატოვე. +

21მოგივლენს უფალი შავ ჭირს, ვიდრე არ მოისპობი შენი ქვეყნიდან, რომლის დასამკვიდრებლადაც მიდიხარ. +

22და მოგსრავთ უფალი ჭლექით და ციებით, და ანთებით და ხურვებით, და გვალვით, და ხორშაკით და სიყვითლით. და ისინი დევნას დაგიწყებენ, ვიდრე არ დაიღუპები. +

23ცა თავზე სპილენძად გექცევა, და მიწა, რომელიც შენს ქვეშაა, რკინად. +

24წვიმის წილ უფალი შენს მიწას მისცემს მტვერს და ფერფლი, ზეციდან ზედ დაგივა, ვიდრე არ შეიმუსრები.

25დაგამხობს უფალი შენი მტრების წინაშე. ერთი გზით გახვალ მათკენ და შვიდი გზით გაიქცევი მათგან. და იქნები გაფანტული ქვეყნის ყველა სამეფოში. +

26და შენი გვამი ცის ფრინველთა და მიწის მხეცთა საჯიჯგნი გახდება, და არავინ იქნება მათი მომგერიებელი. +

27მოგსრავს უფალი ეგვიპტური წყლულით და ბუგრით, მუნით, და ქეცით, რომელთაგანაც ვერ განიკურნები. +

28მოგსრავს უფალი სიგიჟით და სიბრმავით, და შეშლილობით, +

29და ხელის ცეცებით ივლი შუადღისას, როგორც ბრმა დადის ხელის ცეცებით წყვდიადში. და ხელი მოგეცარება შენს გზებზე და იქნები დათრგუნული და გაძარცვული დღენიადაგ, და არავინ გიშველის. +

30ქალს დანიშნავ და სხვა კაცი დაწვება მასთან. სახლს აიშენებ და ვერ იცხოვრებ მასში. ვენახს გააშენებ და ვერ გასხლავ მას. +

31შენი ხარი დაიკვლება შენს თვალწინ და ვერ შეჭამ. სახედარს მოგტაცებენ და აღარ დაგიბრუნდება. შენი ცხვარი ხელში ჩაუვარდება შენს მტრებს და არავინ გეყოლება გამომხსნელი.

32შენი ძენი და შენი ასულნი ხელში ჩაუვარდებიან სხვა ხალხს. და თვალები დაგაწყდება მათს გზაზე ყურებით მთელი დღე და უძლური იქნება შენი ხელი.

33შენი მიწის ნაყოფს და მთელს შენს ნაშრომს შეჭამს ხალხი, რომელსაც არ იცნობდი. და იქნები შენ დათრგუნული და დამსხვრეული დღენიადაგ. +

34და შეიშლები სახილველისგან, რასაც იხილავენ შენი თვალები.

35და მოგსრავს უფალი ავი წყლულით მუხლებზე და წვივებზე, რომლისგანაც ვერ განიკურნები, ფეხის ტერფიდან თხემამდე. +

36და წაგიყვანთ უფალი შენ და შენს მეფეს, რომელსაც დაიყენებ, ხალხთან, რომელსაც არ იცნობდით შენ და შენი მამები, და ემსახურები იქ სხვა ღმერთებს – ძელსა და ქვას. +

37და იქნები საფრთხობელად, იგავად და სასაცილოდ ყველა ხალხს შორის, რომელთანაც მიგიყვანს უფალი. +

38მრავალ თესლს გაიტან ყანაში და ცოტას მოიწევ, რადგან მოსპობს მას კალია. +

39გააშენებ ვენახებსა და დაამუშავებ, და ღვინოს ვერ შესვამ, და ვერ მოკრეფ, რადგან მას ჭია შეჭამს.

40ზეთისხილი გექნება მთელ მიწა-წყალზე და ვერ წაიცხებ ზეთს, რადგან ძირს დაცვივა ნაყოფი. +

41ძეებსა და ასულებს გააჩენ და შენები არ იქნებიან, რადგან ტყვეობაში წავლენ. +

42ყოველ შენს ხეს და შენი მიწის ნაყოფს კალია დაეპატრონება.

43ხიზანი, რომელიც შენს წიაღშია, წავა მაღლა და მაღლა, შენ კი დაბლა და დაბლა დაეშვები.

44ის გასესხებს, შენ კი ვერ ასესხებ მას. ის თავად იქნება, შენ კი კუდად იქნები.

45და მოგეწევა ყოველი ეს წყევლა, და დაგედევნება ვიდრე არ მოისპობი, რადგან არ ისმინე უფლის, შენი ღმერთის, ხმა, რათა დაგეცვა მისი მცნებები და მისი წესები, რომლებიც გიბრძანა.

46და იქნება შენზე და შენს შთამომავლობაზე ნიშნად და სასწაულად უკუნისამდე.

47იმისათვის, რომ არ ემსახურებოდი უფალს, შენს ღმერთს, სიხარულით და კეთილი გულით ყველა სიუხვისათვის. +

48და მოემსახურები შენს მტრებს, რომელთაც მოგისევს უფალი, შიმშილში და წყურვილში, სიშიშვლეში და ყოველგვარ გასაჭირში. და დაგადგამს რკინის უღელს ქედზე, სანამ არ მოგსპობს. +

49და მოგისევს უფალი ერს შორიდან, ქვეყნის კიდიდან. არწივივით დაგაცხრება ხალხი, რომლის ენას ვერ გაიგებ, +

50თავხედი ხალხი, რომელიც მოხუცს პატივს არა მიაგებს და ყრმას არ შეიწყალებს. +

51და შეჭამს იგი შენი საქონლის შობილს და შენი მიწის ნაყოფს, სანამ არ მოისპობი ისე, რომ არ დაგიტოვებს არც მარცვლეულს, არც ღვინოს, არც ზეთს, არც შენი მსხვილფეხა პირუტყვის, და არც შენი წვრილფეხა პირუტყვის ნამატს, სანამ არ დაგღუპავს.

52და შეგავიწროვებს ყველა შენს კარიბჭეში, სანამ არ დაგიმხობს მაღალ და მაგარ გალავნებს, რომელთა იმედიცა გაქვს, მთელს შენს ქვეყანაში. და შეგავიწროვებს ყველა შენს კარიბჭეში, მთელს შენს ქვეყანაში, რომელიც მოგცა უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

53და შეჭამ შენი მუცლის ნაყოფს, შენი ვაჟებისა და ასულების ხორცს, რომელიც მოგცა უფალმა, შენმა ღმერთმა, ალყაში და იწროებაში, რომლითაც შეგავიწროვებს შენი მტერი. +

54შენს შორის ნაფოფინები და ძალზე ნანებივრები კაცი უმოწყალოდ დაუწყებს ყურებას თავის ძმას, თავის უბესთან მყოფ ცოლს და თავის დანარჩენ შვილებს, რომლებიც მას შერჩება.

55არ მისცემს არც ერთ მათგანს თავისი შვილების ხორცს, რომელსაც ჭამს, რადგან არ დარჩება მას არაფერი ალყასა და იწროებაში, რომლითაც შეგავიწროვებს შენი მტერი ყველა შენს კარიბჭეში.

56განაზებული და ნანებივრები ქალი შენს შორის, რომელსაც არ უცდია თავისი ფეხის ტერფის მიწაზე დაკარება, ნებივრობისა და სინაზის გამო, უწყალოდ შეხედავს თავის უბესთან მყოფ ქმარს, თავის ძეს და თავის ასულს,

57და თავის მომყოლს, რომელიც გამოდის მის ფეხებს შორის, და თავის შვილებს, რომელთაც გააჩენს, რადგან ფარულად შეჭამს ყველაფერს გაჭირვებისას, ალყაში და იწროებაში, როცა შეგავიწროვებს შენ მტერი შენს კარიბჭეებში.

58თუ არ დაიცავ შესასრულებლად ამ რჯულის ყოველ სიტყვას, რომელიც ამ წიგნშია ჩაწერილი, რათა გაშინებდეს ეს დიდებული და საშინელი სახელი: უფალი, ღმერთი შენი, +

59უფალი შეგყრის შენ და შენს შთამომავლობას გაუგონარ წყლულს, დიდ და უკურნებელ წყლულებს, ბოროტ და უკურნებელ სნეულებებს. +

60და შემოგიქცევს ეგვიპტის ყველა სნეულებას, რომლისაც გეშინოდა, და შეგეყრება. +

61აგრეთვე ყველა სნეულებასა და წყლულს, რომელიც არ სწერია ამ რჯულის წიგნში, მოგივლენს უფალი, სანამ არ მოისპობი.

62და მცირედნი დარჩებით, ცის ვარსკვლავებივით მრავალრიცხოვანი რომ იყავით, რადგან არ გაიგონე უფლის, შენი ღმერთის, ხმა. +

63და როგორც ხარობდა უფალი თქვენს გამო, როცა სიკეთეს გიკეთებდათ და გამრავლებდათ, ასევე გაიხარებს უფალი თქვენზე, როცა დაგღუპავთ და მოგსრავთ და აღმოიფხვრებით იმ მიწიდან, რომლის დასამკვიდრებლადაც მიდიხარ. +

64და გაგფანტავს უფალი ყველა ხალხში ქვეყნის კიდიდან ქვეყნის კიდემდე, და დაემსახურები იქ სხვა ღმერთებს, რომელთაც არ იცნობდით შენ და შენი მამები – ძელსა და ქვას. +

65და ამ ერთა შორისაც ვერ დამშვიდდები, და არ ექნება მოსვენება შენი ფეხის ტერფს, და მოგცემს უფალი იქ აფორიაქებულ გულს, თვალთა კლებას და სულის ჭმუნვას.

66ბეწვზე ეკიდება შენი სიცოცხლე შენს წინ, შიშში იქნები ღამე და დღე და არ იქნები დაჯერებული შენს სიცოცხლეში. +

67დილაზე იტყვი: „ოჰ, ნეტავ საღამო იყოს!“ და საღამოს იტყვი: „ოჰ, ნეტავ დილა იყოს!“ შენი გულის შიშის გამო, რომლითაც შეგეშინდება და შენი თვალების სანახავის გამო, რასაც დაინახავ.

68და დაგაბრუნებს უფალი ეგვიპტეში გემებით იმ გზაზე, რომელზეც გითხარი: „აღარ იხილავ მას!“ და მიეყიდებით იქ თქვენს მტრებს მსახურებად, მხევლებად, მყიდველი კი იქნება. +

29
აღთქმის განახლება

29^1(69) აჰა, სიტყვები აღთქმისა, რომელნიც უფალმა ისრაელის ძეებთან დასადებად უბრძანა მოსეს მოაბის ქვეყანაში, გარდა იმ აღთქმისა, რომელიც დაუდო მათ ხორებში. +

2(1) და მოუხმო მოსემ მთელს ისრაელს, და უთხრა მათ: ყველაფერი ნახეთ, რაც დამართა უფალმა ეგვიპტის ქვეყანაში ფარაონს და ყველა მის მსახურს და მთელ მის ქვეყანას თქვენს თვალწინ, +

3(2) ის დიდი სასჯელები, რომელნიც იხილეს შენმა თვალებმა, ის დიდი ნიშნები და სასწაულები. +

4(3) და დღემდე არ მოუცია უფალს შენთვის გული მისახვედრად, თვალნი სახილველად და ყურნი სასმენელად. +

5(4) და გატარებდი ორმოცი წელიწადი უდაბნოში. არ შემოგცვეთია ტანზე სამოსელი და არ დაგცვეთია ფეხზე ფეხსამოსი. +

6(5) პური არ გიჭამიათ და ღვინო და მაგარი სასმელები არ გისვამთ, რათა გცოდნოდათ, რომ მე ვარ უფალი, თქვენი ღმერთი.

7(6) და მოხვედით ამ ადგილას. და გამოვიდნენ სიხონი – ხეშბონის მეფე, და ყოგი – ბაშანის მეფე, ჩვენს წინააღმდეგ საომრად და ჩვენ დავამარცხეთ ისინი. +

8(7) და ავიღეთ მათი ქვეყანა, და მივეცით ის სამკვიდროდ რეუბენის ძეთ, გადის ძეთ და მენაშეს ძეთა ნახევარ ტომს. +

9(8) დაიცავით ამ აღთქმის სიტყვები და შეასრულეთ, რათა ხელი მოგემართოთ ყველაფერში, რასაც გააკეთებთ.

10(9) ყველანი დგახართ დღეს უფლის, თქვენი ღმერთის, წინაშე: თქვენი ტომის მთავრები, თქვენი უხუცესები, თქვენი ზედამდგომელნი, ისრაელის ყოველი კაცი,

11(10) თქვენი პატარები, თქვენი ცოლები, შენი ხიზანი, რომელიც შენი ბანაკის წიაღშია, შენი შეშის დამჭრელიდან შენი წყლის მხაპავამდე, +

12(11) რათა შეხვიდე უფლის, შენი ღმერთის, აღთქმაში და მის ფიცში, რომელსაც უფალი, შენი ღმერთი, გიდებს დღეს,

13(12) რათა დაგაყენოს დღეს თავის ერად. და თვითონ შენი ღმერთი გახდეს, როგორც გითხრა და როგორც შეჰფიცა შენს მამებს: აბრაამს, ისაკსა და იაკობს. +

14(13) და მხოლოდ თქვენთან როდი ვდებ მე ამ აღთქმას და ამ ფიცს, +

15(14) არამედ იმათთანაც, ვინც ჩვენთან ერთად დგას დღეს აქ უფლის, ჩვენი ღმერთის, წინაშე და იმათთანაც, ვინც ჩვენთან ერთად არ არიან აქ დღეს. +

16(15) რადგან თქვენ იცით, როგორ ვცხოვრობდით ჩვენ ეგვიპტის ქვეყანაში და როგორ გამოვაღწიეთ იმ ხალხებში, რომელთა შორისაც თქვენ გამოიარეთ.

17(16) და თქვენ იხილეთ მათი სისაძაგლეები და მათი კერპები ძელისა და ქვისა, ვერცხლისა და ოქროსი, რომელნიც მათ ჰქონდათ.

18(17) ნუ იქნება თქვენს შორის კაცი ან დედაკაცი, ან საგვარეულო, ან ტომი, რომლის გულიც მიიქცევა დღეს უფლისაგან, ჩვენი ღმერთისაგან, რათა წავიდეს და ემსახუროს იმ ხალხების ღმერთებს. ნუ იქნება თქვენს შორის ფესვი შხამისა და აბზინდის გამომღები, +

19(18) ისეთი კაცი, რომელიც როცა მოისმენს ამ წყევლის სიტყვებს, გულში თავს იკურთხებს და იტყვის: „მშვიდობა მექნება, თუმცა ჩემი გულის ნებაზე დავდივარ“, და ამგვარად დარწყულებული მწყურვალთან ერთად დაიღუპება. +

20(19) არ ინდომებს უფალი მის პატიებას, რადგან აღეგზნება მაშინ უფლის რისხვა და მისი შური იმ კაცზე, და ეწევა მას ყოველი წყევლა, რაც ამ წიგნშია ჩაწერილი, და წაშლის უფალი მის სახელს ცისქვეშეთიდან. +

21(20) და გამოაცალკევებს მას უფალი დასაღუპად ისრაელის ყველა ტომიდან, ამ რჯულის წიგნში ჩაწერილი აღთქმის ყოველი წყევლის თანახმად.

22(21) და იტყვის მომავალი თაობა, თქვენი ძენი, რომელნიც თქვენს შემდეგ გაჩნდებიან, და უცხოელი, რომელიც მოვა შორეული ქვეყნიდან და იხილავს ამ ქვეყნის წყლულებს და მის სნეულებებს, რითაც დაასნეულა იგი უფალმა:

23(22) გოგირდი და მარილი, ნახანძრალი – მთელი ქვეყანა. არ დაითესება და არ აღმოცენდება მასში არც ერთი ბალახი, როგორც დაიქცა სოდომი და გომორა, ადმა და ცებოიმი, ქალაქები, რომლებიც დააქცია უფალმა თავისი რისხვითა და თავისი წყრომით“. +

24(23) და იტყვის ყველა ხალხი: „რისთვის მოექცა უფალი ასე ამ ქვეყანას? რის გამო იყო ეს დიდი რისხვა?“ +

25(24) და იტყვიან: „იმისათვის, რომ მიატოვეს უფლის, თავიანთი მამების ღმერთის, აღთქმა, რომელიც მან დაუდო მათ, როცა ეგვიპტის ქვეყნიდან გამოჰყავდა, +

26(25) და წავიდნენ და ემსახურნენ სხვა ღმერთებს, და თაყვანი სცეს მათ, ღმერთებს, რომელთაც არ იცნობდნენ და რომლებიც უფალს არ უწილხვედრებია მათთვის. +

27(26) და აღიგზნო რისხვა უფლისა იმ ქვეყანაზე, რათა მიევლინა მასზე მთელი წყევლა, რომელიც ამ წიგნშია ჩაწერილი.

28(27) და განდევნა ისინი უფალმა მათი მიწიდან რისხვით, მძვინვარებითა და დიდი წყრომით. და გადაყარა სხვა ქვეყანაში, როგორც ეს დღეს არის.

29(28) დაფარული უფალს, ჩვენს ღმერთს, ეკუთვნის, გაცხადებული კი – ჩვენ და ჩვენს შვილებს უკუნისამდე, რათა შევასრულოთ ამ რჯულის ყველა სიტყვა. +

30
ისრაელის მონანიება

30^1და როცა მოაწევს შენზე ყოველი ეს სიტყვა – კურთხევისა და წყევლისა, რომელნიც გადმოვეცი შენს წინაშე, და მიიტან ამას შენს გულთან ყველა იმ ხალხს შორის, სადაც გაგდევნის შენ უფალი, შენი ღმერთი, +

2და დაბრუნდები უფალთან, შენს ღმერთთან, და შეისმენ მის ხმას ყველაფერში, როგორც მე გიბრძანებ დღეს, +

3მაშინ დააბრუნებს უფალი, შენი ღმერთი, შენს ტყვეებს და შეგიწყალებს, და კვლავ შეგკრებს ყველა ხალხიდან, რომელთა შორისაც გაგფანტა უფალმა, შენმა ღმერთმა. +

4და თუმცა კი შენ გაფანტული იყავი ცის კიდემდე, მაინც შეგკრებს იქიდან უფალი, შენი ღმერთი, და იქიდან წამოგიყვანს.

5და მიგიყვანს უფალი, შენი ღმერთი, იმ ქვეყანაში, რომელიც დამკვიდრებული ჰქონდათ შენს მამებს, და შენც დაიმკვიდრებ მას. და სიკეთეს გიზამს და გაგამრავლებს შენს მამებზე მეტად.

6და წინადაცვეთს უფალი, შენი ღმერთი, შენს გულს და შენი შთამომავლობის გულს, რათა გიყვარდეს უფალი, შენი ღმერთი, მთელი შენი გულითა და მთელი შენი სულით, რათა იცოცხლო. +

7და მოაწევს უფალი, შენი ღმერთი, მთელ ამ წყევლას შენს მტრებზე და შენს მოძულეებზე, რომელნიც გდევნიდნენ შენ.

8შენ კი მოიქცევი და შეისმენ უფლის ხმას და შეასრულებ ყველა მის მცნებას, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს.

9და აღავსებს სიუხვით უფალი, შენი ღმერთი, ყველაფერს, რასაც შენი ხელით გააკეთებ – შენი მუცლის ნაყოფს, შენი საქონლის ნაყოფს, შენი მიწის ნაყოფს სასიკეთოდ, რადგან უფალი კვლავ გაიხარებს შენით სასიკეთოდ, როგორც შენი მამებით ხარობდა. +

10თუ შეისმენ უფლის, შენი ღმერთის, ხმას, რათა დაიცვა მისი მცნებანი და მისი წესები, რომლებიც ჩაწერილია ამ რჯულის წიგნში, და თუ დაუბრუნდები უფალს, შენს ღმერთს, მთელი შენი გულით და მთელი შენი სულით.

11რადგან ეს მცნება, რომელსაც მე გიბრძანებ დღეს, არ არის შენთვის საძნელო და მიუწვდომელი. +

12ცაში არ არის იგი, რომ თქვა: „ვინ ავა ჩვენთვის ზეცაში და ჩამოგვიტანს მას, შეგვასმენს მას, რომ შევასრულოთ?“

13არც ზღვის გაღმაა იგი, რომ თქვა: „ვინ გადალახავს ჩვენთვის ზღვას და წამოგვიღებს მას და შეგვასმენს, რომ შევასრულოთ?“

14რადგან ეს სიტყვა ძალზე ახლოსაა შენთან: ის შენს ბაგეებშია და შენს გულში, რათა შეასრულო.

15ნახე, დღეს მე დავდე შენს წინაშე სიცოცხლე და სიკეთე, სიკვდილი და ბოროტება, +

16და გიბრძანებ დღეს, რათა გიყვარდეს უფალი, შენი ღმერთი, რათა იარო მისი გზებით და დაიცვა მისი მცნებანი, მისი წესები და სამართალნი, და იცოცხლებ და გამრავლდები, და გაკურთხებს უფალი, შენი ღმერთი, იმ ქვეყანაში, რომლის დასამკვიდრებლადაც მიდიხარ.

17ხოლო თუ გადაუხვევს შენი გული, და არ შეისმენ, და გზას ასცდები, და სხვა ღმერთებს სცემ თაყვანს და ემსახურები მათ, +

18მე დღესვე გაუწყებთ, რომ დაიღუპებით და ვერ იდღეგრძელებთ იმ მიწაზე, რომლისთვისაც გადადიხართ იორდანეს, რათა მიხვიდეთ იქ მის დასამკვიდრებლად. +

19მოწმედ მოვუწოდებ დღეს თქვენს წინაშე ცასა და მიწას: სიცოცხლე და სიკვდილი, კურთხევა და წყევლა დაგიდევი წინაშე. ამოირჩიე სიცოცხლე, რათა იცოცხლო შენ და შენმა შთამომავლობამ, +

20რათა გიყვარდეს უფალი, შენი ღმერთი, რათა ისმინო მისი ხმა და მიეწებო მას. რადგან იგია შენი სიცოცხლე და შენი დღეგრძელობა, რათა იცხოვრო იმ მიწაზე, რომლის მიცემაც ფიცით აღუთქვა უფალმა შენს მამებს – აბრაამს, ისაკსა და იაკობს, მათთვის მისაცემად. +

31
მოსეს უკანასკნელი შეგონება

31^1და წავიდა მოსე და ელაპარაკა ეს სიტყვები მთელ ისრაელს,

2და უთხრა მათ: „ას ოცი წლისა ვარ მე დღეს, აღარ შემიძლია გამოსვლა და შესვლა. და უფალმა მითხრა მე: ‘ვერ გადახვალ შენ იორდანეს’. +

3თავად უფალი, შენი ღმერთი, გაგიძღვება წინ. ის გაანადგურებს ამ ხალხებს შენი პირისაგან და დაგამკვიდრებს იმ მიწაზე. იესო, წაგიძღვება შენ, როგორც უფალმა თქვა. +

4და ისევე მოექცევა უფალი იმათ, როგორც მოექცა სიხონსა და ყოგს, ამორეველთა მეფეებსა და მათ ქვეყანას, რომლებიც გაანადგურა მან.

5და ხელში ჩაგიგდებთ მათ უფალი, და თქვენ მოექეცით მათ იმ მცნების თანახმად, რომელიც მე გიბრძანე. +

6გამაგრდით და განმტკიცდით, ნუ შეგეშინდებათ და ნუ შეძრწუნდებით მათ წინაშე, რადგან თავად უფალი, შენი ღმერთი, მოდის შენთან ერთად. ის არ დაგაგდებს და არ მიგატოვებს.“ +

7და მოუხმო მოსემ იესოს, და უთხრა მას მთელი ისრაელის თვალწინ: „გამაგრდი და განმტკიცდი, რადგან შენ შეხვალ ამ ხალხთან ერთად იმ ქვეყანაში, რომლის მიცემაც ფიცით აღუთქვა უფალმა მათ მამებს, და მას შენ დაუმკვიდრებ მათ. +

8და თავად უფალი წაგიძღვება შენ, იგი იქნება შენთან, არ დაგაგდებს და არ მიგატოვებს. ნუ შეგეშინდება და ნუ შედრკები.“ +

9და დაწერა მოსემ ეს რჯული, და მისცა იგი მღვდლებს, ლევის ძეთ, უფლის აღთქმის კიდობნის მტვირთველთ, და ისრაელის ყველა უხუცესს.

10და უბრძანა მოსემ მათ ასე: „მეშვიდე წელს, მიტევების წელიწადს, კარვობის დღესასწაულზე, +

11როცა მთელი ისრაელი მოვა უფლის, შენი ღმერთის, წინაშე გამოსაცხადებლად იმ ადგილზე, რომელსაც უფალი ამოირჩევს, წაიკითხეთ ეს რჯული მთელი ისრაელის წინაშე მათ გასაგონად. +

12შეკრიბე ხალხი: კაცები, ქალები და ბავშვები, და ხიზნები, რომელნიც შენს კარიბჭეებში არიან, რომ გაიგონონ და ისწავლონ, და ეშინოდეთ უფლისა, შენი ღმერთისა, და შესასრულებლად დაიცვან ამ რჯულის ყოველი სიტყვა. +

13და მათმა შვილებმა, რომლებმაც არ იციან, გაიგონ და ისწავლონ, რომ ეშინოდეთ უფლისა, თქვენი ღმერთისა, დღენიადაგ, სანამ ცოცხლები იქნებით მიწაზე, რომლის დასამკვიდრებლადაც გადადიხართ იორდანეზე.“
უფლის მიერ მოსესა და იესოს დარიგება

14და უთხრა უფალმა მოსეს: „აჰა, მოახლოვდა შენი სიკვდილის ჟამი. მოუხმე იესოს და დადექით საკრებულო კარავთან, და მე დავარიგებ მას.“ და წავიდნენ მოსე და იესო და დადგნენ საკრებულო კარავთან. +

15და გამოცხადდა უფალი კარავში ღრუბლის სვეტით, და დადგა სვეტი ღრუბლისა კარვის შესასვლელთან. +

16და უთხრა უფალმა მოსეს: „აჰა, შენ წვები შენს მამებთან, ეს ხალხი კი ადგება და სამეძაოდ აეკიდება იმ ქვეყნის უცხო ღმერთებს, რომლის წიაღშიც ის შედის, და მე მიმატოვებს, და დაარღვევს ჩემს აღთქმას, რომელიც დავუდევი მას. +

17და აღიგზნება რისხვა ჩემი მასზე იმ დღეს, და მივატოვებ, და დავუმალავ მათ ჩემს სახეს, შთაინთქმებიან ისინი და შეემთხვევა მას მრავალი უბედურება და გაჭირვება. და იტყვის იმ დღეს: ‘იმიტომ ხომ არ შემემთხვა ეს უბედურება, რომ ღმერთი არ არის ჩემში?’ +

18და მე დამალვით დავუმალავ ჩემს სახეს იმ დღეს ყველა იმ ბოროტების გამო, რომელსაც იზამენ, რადგან მიბრუნდებიან სხვა ღმერთებისკენ. +

19და ახლა ჩაიწერეთ ეს გალობა, და ისრაელის ძეთ ასწავლეთ იგი, ჩაუდევი მათ ბაგეებში, რათა იყოს ეს გალობა ჩემთვის მოწმობად ისრაელის ძეებზე. +

20რადგან მე მას შევიყვან იმ ქვეყანაში, რომელიც ფიცით აღვუთქვი მათ მამებს, სადაც მოედინება თაფლი და რძე, და შეჭამს, და გაძღება და გასუქდება, და მიბრუნდება სხვა ღმერთებისკენ, და მათ დაემსახურება, და განმარისხებს, და ჩემს აღთქმას დაარღვევს. +

21და, როცა შეემთხვევა მას მრავალი უბედურება და გაჭირვება, ეს გალობა მოწმედ იქნება მის წინაშე, ვინაიდან არ მიეცემა დავიწყებას მისი შთამომავლობის ბაგეში. მე ვიცი მისი ზრახვა, რომელსაც ის განიზრახავს დღეს, სანამ შევიყვანდე იმ ქვეყანაში, რომელიც ფიცით აღვუთქვი.“ +

22და ჩაწერა მოსემ ეს გალობა იმ დღეს და შეასწავლა იგი ისრაელის ძეთ.

23და უბრძანა უფალმა იესო ნავეს ძეს და უთხრა: „გამაგრდი და განმტკიცდი, რადგან შენ შეიყვან ისრაელის ძეთ იმ ქვეყანაში, რომელიც მე მათ ფიცით აღვუთქვი, და მე ვიქნები შენთან.“ +

24და როცა დაასრულა მოსემ ამ რჯულის სიტყვების ჩაწერა წიგნში, +

25უბრძანა ლევიანებს, უფლის აღთქმის კიდობნის მტვირთველთ, ასე:

26„აიღეთ ეს რჯულის წიგნი და დადეთ იგი უფლის, თქვენი ღმერთის, აღთქმის კიდობნის გვერდით და იყოს იქ მოწმედ შენს წინააღმდეგ.

27რადგან მე ვიცი შენი ურჩობა და შენი სიჯიუტე: და აჰა, როცა მე ვცხოვრობ თქვენთან დღეს, ეურჩებოდით უფალს. და ჩემი სიკვდილის შემდეგ რაღას იზამთ? +

28შემიკრიბეთ თქვენი ტომების ყველა უხუცესი და თქვენი ზედამდგომელნი და მე ვიტყვი მათ გასაგონად ამ სიტყვებს, და მათ წინააღმდეგ მოწმედ მოვიყვან ცასა და მიწას. +

29რადგან მე ვიცი, ჩემი სიკვდილის შემდეგ გაირყვნებით და გადაუხვევთ იმ გზას, რომელიც მე გიბრძანეთ. და შეგემთხვევათ უბედურება მომავალ დღეებში, რადგან ბოროტებას ჩაიდენთ უფლის თვალწინ, განარისხებთ მას თქვენი ხელის ნამოქმედარით.“

30და წარმოთქვა მოსემ ისრაელის მთელი კრებულის გასაგონად ამ გალობის სიტყვები ბოლომდე:

32
მოსეს გალობა

32^1„ყურად იღე, ცაო, და ვილაპარაკებ, ისმინოს მიწამ სიტყვანი ჩემი პირისა. +

2გადმოიღვაროს წვიმასავით ჩემი სწავლება, ნამივით დაეპკუროს ჩემი ნათქვამი, როგორც ჟუჟუნა წვიმა მოლზე და როგორც თქეში ბალახზე. +

3რადგან ვახსენებ უფლის სახელს, ჩვენს ღმერთს მიაგეთ დიდება!

4კლდეა იგი, სრულყოფილია მისი საქმე, რადგან სამართლიანია ყოველი მისი გზა. სარწმუნოა ღმერთი და არაა მასში უსამართლობა. მართალი და წრფელია იგი. +

5გაერყვნენ მას, აღარ არიან ისინი მისი შვილები მათი ბიწიერების გამო. გარყვნილი და გზასაცდენილი მოდგმაა. +

6ასე მიუზღავ უფალს, ბრიყვო და უგუნურო ხალხო? ის ხომ შენი მამაა, შენი გამჩენი, ხომ მან შეგქმნა შენ და დაგამყარა! +

7გაიხსენე გარდასული დღეები, გონებით გადახედეთ წინა თაობათა წლებს. ჰკითხე მამაშენს და გიამბობს, შენს უხუცესებს და ისინი გეტყვიან შენ. +

8როცა უზენაესი სამკვიდროებს უნაწილებდა ხალხებს, როცა მან დააცალკევა ადამის ძენი, დაუდგინა საზღვრები ხალხებს ისრაელის ძეთა რიცხვისამებრ. +

9რადგან უფლის წილი მისი ხალხია. იაკობი სამემკვიდრო ხვედრია მისი. +

10მან იპოვა იგი უდაბურ ქვეყანაში. უსახურობაში და უდაბნოს ყმუილში. თავს ევლებოდა იგი, თავისი თვალისჩინივით უფრთხილდებოდა მას. +

11როგორც არწივი ფხიზლობს თავის ბუდეზე, დაჰბრუნავს თავის მართვეებს, შლის თავის ფრთებს, იყვანს და ატარებს მათ თავისი ფრთებით, +

12უფალი მარტო დაატარებდა მას და გვერდში არ ჰყოლია მას უცხო ღმერთი. +

13აიყვანა ქვეყნის მაღლობ ადგილზე, და ჭამდა ნაყოფს მინდვრისა. კლდიდან თაფლს აწოვებდა და ზეთს – სალი კლდიდან, +

14ძროხის კარაქს და ცხვრის რძეს, ქონთან ერთად კრავებისა, ვერძებისა და ბაშანის ვაცებისა ნოყიერი ხორბლითურთ. და სვამდი შენ ღვინოს, ყურძნის სისხლს.

15და გასუქდა იეშურუნი და მოჰყვა ტლინკების ყრას. შენ გასუქდი, გასქელდი. გათქვირდი. და მან მიატოვა ღმერთი, თავისი შემოქმედი, მოიძულა თავისი ხსნის კლდე. +

16შური აღუძრეს მას უცხო ღმერთებით, სისაძაგლეებით გააბრაზეს იგი.

17ეშმაკებს სწირავდნენ მსხვერპლს, და არა თავის ღმერთს, ღმერთებს, რომელთაც არ იცნობდნენ, ახლებს, ახალმოსულთ, ვისიც არ შინებიათ თქვენს მამებს. +

18კლდე, შენ რომ გაგაჩინა, აღარ გახსოვს, და დაივიწყე ღმერთი, შენი შემოქმედი.

19და დაინახა უფალმა, და მოიძულა რისხვით თავისი ძენი და ასულნი.

20და თქვა: ‘დავუმალავ ჩემს სახეს და ვნახავ, რა ბოლო ექნებათ, რადგან უკუღმართი თაობაა ისინი, ძენი, რომლებშიც არ არის ერთგულება. +

21მათ შური აღმიძრეს არაღმერთით, განმარისხეს თავიანთი ამაოებით: და მეც შურს აღვუძრავ არახალხით, გავაშმაგებ უგუნური ხალხით. +

22რადგან ცეცხლი გაჩაღდა ჩემი მრისხანებით და გიზგიზებს ჯოჯოხეთის შავეთამდე და ნთქავს დედამიწას და მის მოსავალს, და ბუგავს მთათა საძირკვლებს. +

23თავზე დავატეხ მათ უბედურებას, მათზე გავხარჯავ ჩემს ისრებს.

24დაძაბუნდებიან შიმშილით, შთაინთქმებიან ციებ-ცხელებითა და მომსვრელი სენით. და მხეცის კბილს მივუშვებ მათზე, მიწის ქვეწარმავალთა გესლით სავსეს. +

25გარეთ მახვილმა მოსრას, შინ – შიშმა ჭაბუკნი, ქალწულნი, ძუძუმწოვარნი, ჭაღარა მოხუცებთან ერთად. +

26და ვთქვი: გავფანტავ მათ, წავშლი-მეთქი კაცთა მოდგმიდან მათ სახსენებელს,

27მტრის ღვარძლს რომ არ ვერიდებოდე, რომ მისმა მოწინააღმდეგეებმა მცდარად არ საჯონ და არ თქვან: მაღალია ჩვენი ხელი, უფალს არ გაუკეთებია ეს ყველაფერი.

28რადგან ჭკუადაკარგული ხალხია ისინი, არ არის მათში გონიერება.

29სიბრძნე რომ ჰქონოდათ, მიხვდებოდნენ ამას, განჭვრეტდნენ თავიანთ ბოლოს. +

30ერთი როგორ დაედევნება ათასს და ორნი როგორ განდევნიან ათი ათასს? თუ კლდემ არ გაყიდა, თუ უფალმა არ ჩაუგდო ხელში? +

31რადგან ჩვენს კლდეს არ ჰგავს მათი კლდე. და თავად ჩვენი მტრები განსჯიან ამას. +

32რადგან სოდომის ვენახიდანაა მათი ყურძენი და გომორას ველებიდან. მისი მარცვლები შხამის მარცვლებია, მწარეა მათი მტევნები. +

33გველების შხამია მათი ღვინო და ასპიტთა გესლია განუქარვებელი.

34ის ხომ ჩემთანაა დამალული, ჩემს საუნჯეშია დაბეჭდილი.

35შურისძიებაც ჩემია და საზღაურის მიგებაც, როცა წაიბორძიკებს მათი ფეხი. რადგან ახლოა მათი დაღუპვის დღე, და ისწრაფვის მათი წერა. +

36რადგან თავად უფალი განიკითხავს თავის ერს და გული მოულბება თავის მსახურებზე, როცა დაინახავს, რომ ღონე მიხდილი აქვთ და აღარ არის არც მონა, არც აზატი. +

37და იტყვის იგი: ‘სად არიან მათი ღმერთები, კლდე, რომელსაც ისინი თავს აფარებდნენ? +

38რომელნიც ჭამდნენ მათ მსხვერპლთა ქონს და სვამდნენ მათ საღვრელ ღვინოს? აბა, ადგნენ და მოგეშველონ, საფარველად გაგიხდნენ!

39იხილეთ ახლა, რომ მე, მე ვარ ის, და არ არის სხვა ღმერთი, ჩემს გარდა! მე ვკლავ და ვაცოცხლებ, ვგმირავ და ვკურნავ. და ვერავინ დაიხსნის ჩემი ხელიდან. +

40რადგან ჩემს ხელს შევმართავ ცისკენ და ვამბობ: მე ცოცხალი ვარ უკუნისამდე! +

41თუ გავლესე ჩემი ელვარე მახვილი და ხელი მივყავი განკითხვას, ჩემს მტრებს შურს მივაგებ და ჩემს მოძულეებს მივუზღავ.

42სისხლით დავათრობ ჩემს ისრებს, ჩემი მახვილი ხორცს შეჭამს მოკლულთა და ტყვეთა სისხლითურთ, მტრის მთავართა თავებითურთ.

43ადიდეთ, ხალხებო, მისი ერი, რადგან თავის მსახურთა სისხლს მოჰკითხავს, და შურს მიაგებს თავის მტრებს, და შეუნდობს თავის მიწას და თავის ერს.“ +

44და მივიდა მოსე და წარმოთქვა ამ გალობის ყოველი სიტყვა მათ გასაგონად. და მასთან იყო იესო, ნავეს ძე.

45და დაასრულა მოსემ ყოველი ამ სიტყვის წარმოთქმა მთელი ისრაელის მიმართ,

46და უთხრა მათ: „ჩაიბეჭდეთ თქვენს გულში ყოველი სიტყვა, რომელსაც მე გიმოწმებთ დღეს, რათა უბრძანოთ თქვენს ძეებს, რომ დაიცვან და შეასრულონ ამ რჯულის ყოველი სიტყვა.

47რადგან ეს არ არის ფუჭი თქვენთვის, არამედ ეს არის თქვენი სიცოცხლე და ამით იდღეგრძელებთ იმ მიწაზე, რომლის დასამკვიდრებლადაც გადადიხართ იორდანეს.“ +

48და ელაპარაკა უფალი მოსეს იმავე დღეს და უთხრა:

49„ადი ამ ყაბარიმის მთაზე, ნებოს მთაზე, რომელიც მოაბის ქვეყანაშია, იერიხოს პირდაპირ, და გადახედე ქანაანის ქვეყანას, რომელსაც მე ვაძლევ ისრაელის ძეთ სამფლობელოდ. +

50და მოკვდი მთაზე, რომელზეც ახვალ, და შეეძინე შენს ერს, როგორც მოკვდა აარონი, შენი ძმა, ჰორის მთაზე, და შეეძინა თავის ერს, +

51იმის გამო, რომ მიმტყუნეთ ისრაელის ძეთა შორის, მერიბათ-კადეშის წყლებთან, ცინის უდაბნოში, იმის გამო, რომ არ მომეპყარით, როგორც წმიდას ისრაელის ძეთა შორის. +

52რადგან შორიდან დაინახავ ქვეყანას, იქ კი ვერ შეხვალ, იმ ქვეყანაში, რომელსაც მე ვაძლევ ისრაელის ძეთ.“ +

33
მოსეს უკანასკნელი კურთხევა

33^1ეს არის კურთხევა, რომლითაც აკურთხა მოსემ, ღვთისკაცმა, ისრაელის ძენი თავისი სიკვდილის წინ.

2და თქვა: „უფალი მოვიდა სინაიდან და ამოუბრწყინდა მათ სეყირიდან, გამოჩნდა ფარანის მთიდან და მოვიდა ათი ათასობით წმიდათაგან. მის მარჯვნივ იყო რჯულის ცეცხლი მათთვის. +

3ნამდვილად უყვარს ხალხები. მათი ყოველი წმიდა შენს ხელშია და ისინი ღებულობენ შენს სიტყვებს და ისინი დაემხენ შენს ფერხთით.

4რჯული გვიბრძანა ჩვენ მოსემ, იაკობის კრებულის წილხვედრი. +

5ის იყო მეფედ იეშურუნში, როცა შეიკრიბნენ ხალხის მთავრები ისრაელის ტომებთან ერთად.

6იცოცხლოს რეუბენმა და არ მოკვდეს, და ნუ იქნება მისი ხალხი მცირერიცხოვანი!“ +

7და ეს თქვა იუდაზე: „ისმინე, უფალო, იუდას ხმა და მიიყვანე თავის ხალხთან იგი. მისი ხელი იბრძოლებს მისთვის და მტერთაგან შემწედ შენ ეყოლები.“ +

8და ლევიზე თქვა: „შენი თუმიმი და ურიმი შენს წმიდა კაცს, რომელიც მასაში გამოსცადე, და ედავე მერიბას წყლებთან, +

9რომელიც ამბობს თავის მამაზე და თავის დედაზე: ‘მე ისინი არ მინახავს.’ და არ იცნობდა თავის ძმებს და არ ცნობდა თავის ძეთ, რადგან იცავდნენ ისინი შენს ნათქვამს და ინახავდნენ შენს აღთქმას. +

10და ასწავლონ შენი სამართალნი იაკობს და შენი რჯული – ისრაელს. დადონ საკმეველი შენს წინაშე და სრულადდასაწველი – შენს სამსხვერპლოზე.

11აკურთხე, უფალო, მისი ძალა, და მოიწონე მისი ხელის ნამოქმედარი. მოსწყვიტე წელი მის მოწინააღმდეგეებს და მოძულეებს, რომ ფეხზე ვეღარ დადგნენ“.

12და ბენიამინზე თქვა: „უფლის მოყვარულმა უშიშრად დაივანოს მისით. იგი მფარველობს მას დღენიადაგ და დავანებულია მის მხრებს შორის.“ +

13და იოსებზე თქვა: „აკურთხოს უფალმა მისი ქვეყანა ცის მადლით, ცვარითა და ქვეშ განრთხმული უფსკრულით, +

14და მზის მადლიანი მოსავლითა და მთვარის მადლიანი ნაყოფით,

15და ძველი მთების პირველნაყოფით, და საუკუნო ბორცვების მადლით,

16და მიწის მადლით და მისი სისავსით. მაყვლოვანში დავანებულის წყალობა გადმოვიდეს იოსების თავზე და მის ძმათა შორის გამორჩეულის თხემზე. +

17მას პირველშობილი კუროს ბრწყინვალება აქვს, მისი რქები მარტორქის რქებია. ამით ურქენს ხალხებს ერთიანად ქვეყნის კიდემდე. და ესენია ათი ათასები ეფრემისა და ესენია ათასეულები მენაშესი.“ +

18და ზებულუნზე თქვა: „იხარე, ზებულუნ, შენი გამოსვლისას, და, ისაქარ, შენს კარვებში.

19და მოიწვევენ მთაზე ხალხებს, იქ შესწირავენ სიმართლის მსხვერპლებს, რადგან ისინი გამოწოვენ ზღვის სიუხვეს და ქვიშაში ჩამალულ საგანძურებს.“ +

20და გადზე თქვა: „კურთხეულია გადის განმვრცობი. ლომივით განისვენებს და გლეჯს მკლავსაც და თხემსაც. +

21და ნახა თავისთვის საუკეთესო წილი, რადგან იქაა რჯულმდებლის წილი გადანახული. მოვიდა იგი ხალხის მთავრებთან ერთად და შეასრულა უფლის სიმართლე და მისი სამართალი ისრაელთან.“

22და დანზე თქვა: „დანი ბოკვერია ლომისა, რომელიც ხტება ბაშანიდან.“ +

23და ნაფთალზე თქვა: „ნაფთალი მაძღარია წყალობით და აღსავსეა უფლის კურთხევით. დასავლეთით და სამხრეთით დაემკვიდრება.“ +

24და აშერზე თქვა: „კურთხეულია ძეთაგან აშერი. თავისი ძმების სასურველი იქნება და ფეხს ზეთში ჩადგამს. +

25რკინა და სპილენძი იყოს შენი ურდულები. და დღეებივით იყოს შენი დოვლათი.

26არ არის იერუშუნის ღმერთის სადარი, რომელიც ცაზეა ამხედრებული შენს შემწედ და ღრუბლებზე თავისი დიდებით.

27თავშესაფარია პირვანდელი ღმერთი და ქვემოდანაა საუკუნო მკლავები. და განდევნა მტერი შენი პირისაგან, და თქვა: ‘გაანადგურე!’

28და დაივანებს ისრაელი უშიშრად, მარტო. იაკობის წყარო მარცვლეულის და მაჭრის ქვეყანაში, მისი ციდან ცვარი მოწვეთავს. +

29ნეტარი ხარ შენ, ისრაელ! ვინ შეგედრება? შენ, ერო, გამოხსნილო უფლის მიერ, რომელიც შენი შეწევნის ფარია, და შენი ბრწყინვალების მახვილი! შენი მტრები ფეხქვეშ გაგეგებიან, და შენ გათელავ მათ გორაკებს.“ +

34

იესო იკავებს მოსეს ადგილს

34^1და ავიდა მოსე მოაბის ველებიდან ნებოს მთაზე, ფისგას მწვერვალზე, რომელიც იერიხოს პირდაპირაა. და უჩვენა მას უფალმა მთელი გილყადის ქვეყანა დანამდე,

2და მთელი ნაფთალი, და ქვეყანა ეფრემისა და მენაშესი, და მთელი ქვეყანა იუდასი, ზღვამდე,

3და ნეგები, და იერიხოს მხარის ტაფობი, პალმების ქალაქისა, ცოყარამდე. +

4და უთხრა უფალმა მას: „ეს არის ქვეყანა, რომელიც შევფიცე მე აბრაამს, ისაკსა და იაკობს ასე: ‘შენს შთამომავლობას მივცემ მას’. საკუთარი თვალით გახილვინე, მაგრამ ვერ შეხვალ იქ.“ +

5და მოკვდა იქ მოსე, უფლის მსახური, მოაბის ქვეყანაში, უფლის სიტყვისამებრ. +

6და დამარხეს იგი ველზე, მოაბის ქვეყანაში, ბეთ-ფეღორის პირდაპირ, და დღემდე არავინ იცის მისი საფლავი. +

7და იყო მოსე ასოცი წლისა, როცა მოკვდა. თვალთ არ დაკლებია და ძალა არ გამოლევია. +

8და იტირეს ისრაელიის ძეთ მოსე მოაბის ველებზე ოცდაათ დღეს. და მიიწურა მოსეს ტირილისა და გლოვის დღეები. +

9და იესო, ნავეს ძე, აღივსო სიბრძნის სულით, რადგან დაასხა მოსემ ხელები მას. და ემორჩილებოდნენ მას ისრაელის ძენი და ისე იქცეოდნენ, როგორც უბრძანა უფალმა მოსეს. +

10და აღარ აღმდგარა წინასწარმეტყველი ისრაელში მსგავსი მოსესი, რომელსაც პირისპირ იცნობდა უფალი, +

11ყველა იმ ნიშნითა და სასწაულით, რომელთა მოსახდენადაც მოავლინა უფალმა მოსე ეგვიპტის ქვეყანაში ფარაონის, ყველა მისი მსახურისა და მთელი მისი ქვეყნის წინააღმდეგ,

12ძლიერი ხელით და ყოველი დიდი სასწაულით, რომელნიც მოიმოქმედა მოსემ მთელი ისრაელის თვალწინ.

+ რიცხ. 33:8.

+ გამ. 3:1.

+ რიცხ. 21:24.

+ გამ. 19:1. რიცხ. 10:11.

+ დაბ. 2:14; 15:18.

+ დაბ. 12:7; 5:18; 17:8.

+ გამ. 18:18. რიცხ. 11:14.

+ დაბ. 15:5.

+ გამ. 18:25. რიცხ. 11:16.

+ იოან. 7:24.

+ ლევ. 19:15. რჯლ. 16:19. იგავ. 24:23. იაკ. 2:1. 1პეტრ. 1:17.

+ რიცხ. 13:1.

+ რიცხ. 13:4.

+ რიცხ. 13:24.

+ რიცხ. 13:28.

+ რიცხ. 14:2. ფსალმ. 105:24,.

+ დაბ. 11:4. რიცხ. 32:9.

+ იესო. 2:9.

+ გამ. 14:14,. იესო. 10:14.

+ გამ. 19:4. რიცხ. 11:18. ფსალმ. 90:12.

+ ფსალმ. 77:32. ებრ. 3:18,.

+ გამ. 13:21.

+ რიცხ. 14:23; 26:65. ებრ. 3:11.

+ რიცხ. 20:12. რჯლ. 3:26; 4:21; 31:2.

+ რიცხ. 34:17. რჯლ. 3:28. იესო. 1:6.

+ რიცხ. 14:31. იონ. 4:11.

+ რიცხ. 14:25.

+ რჯლ. 23:14.

+ რიცხ. 14:41,.

+ რიცხ. 14:45. იესო. 19:4. ფსალმ. 117:12.

+ რჯლ. 2:14.

+ რიცხ. 21:4.

+ მსაჯ. 5:4.

+ რიცხ. 20:14,.

+ 1მეფ. 14:47. 2მეფ. 8:14. 3მეფ. 11:15.

+ დაბ. 21:22. რჯლ. 1:31.

+ 3მეფ. 9:26. 4მეფ. 14:22.

+ 2ნეშტ. 20:10.

+ დაბ. 14:5. რიცხ. 13:23.

+ დაბ. 14:6; 36:20.

+ რიცხ. 21:12.

+ რიცხ. 14:21.

+ დაბ. 19:38. მსაჯ. 11:13,.

+ რიცხ. 13:23.

+ იესო. 2:9.

+ რიცხ. 21:21.

+ რიცხ. 20:19.

+ რიცხ. 20:20.

+ გამ. 4:21. რიცხ. 21:23.

+ რიცხ. 21:23.

+ რიცხ. 21:24.

+ რჯლ. 3:6; 13:15; 20:16.

+ რიცხ. 21:15. 2მეფ. 24:5.

+ რიცხ. 21:33. რჯლ. 29:7.

+ რიცხ. 21:24,.

+ რიცხ. 21:35.

+ რჯლ. 2:34,35; 20:16.

+ რჯლ. 20:14.

+ რიცხ. 34:7.

+ ეზეკ. 27:5.

+ რიცხ. 21:31,. იესო. 12:13. 2მეფ. 12:26.

+ რიცხ. 32:33.

+ რიცხ. 32:41. 2მეფ. 10:6. 3მეფ. 4:13.

+ დაბ. 50:23. რიცხ. 32:39.

+ დაბ. 32:22.

+ რიცხ. 34:11-12. იესო. 12:3.

+ რიცხ. 32:17,.

+ რიცხ. 32:1.

+ რიცხ. 27:18,.

+ გამ. 14:14,. რჯლ. 1:30. იესო. 23:10.

+ 3მეფ. 8:42. ფსალმ. 67:8.

+ რჯლ. 1:37; 4:21.

+ რჯლ. 31:2.

+ რჯლ. 1:38. იესო. 1:6; 14:1.

+ რჯლ. 12:32.

+ რჯლ. 12:32. იგავ. 30:6.

+ რიცხ. 25:4. იესო. 22:17. ფსალმ. 105:28.

+ რჯლ. 26:19. ფსალმ. 144:18.

+ 3მეფ. 2:3. ფსალმ. 118:98.

+ რჯლ. 11:19. ფსალმ. 76:12.

+ გამ. 19:18.

+ ნეემ. 9:13. იოან. 1:18.

+ გამ. 20:1. 2კორ. 3:3.

+ იესო. 23:11. იერ. 17:21.

+ გამ. 20:4.

+ რომ. 1:23.

+ რჯლ. 17:3. იერ. 10:2. მათ. 5:45.

+ რიცხ. 20:12. რჯლ. 1:37; 3:27; 34:4.

+ რჯლ. 34:4,5.

+ ებრ. 12:29.

+ რჯლ. 30:19; 31:28; 31:1.

+ დაბ. 34:20. რჯლ. 28:64.

+ რჯლ. 28:36. ფსალმ. 113:12,.

+ ლევ. 26:40.

+ ფსალმ. 102:8. ეს. 11:12.

+ გამ. 13:3,. რჯლ. 7:19; 29:3.

+ გამ. 13:3,. რჯლ. 7:19; 29:3.

+ გამ. 19:16. რჯლ. 32:39. 3მეფ. 8:60.

+ გამ. 13:3.

+ იესო. 2:11.

+ რჯლ. 5:33; 6:3.

+ რჯლ. 19:2.

+ რიცხ. 35:6.

+ იესო. 20:8.

+ რიცხ. 21:24. რჯლ. 1:4-5; 3:29.

+ რიცხ. 21:24,. რჯლ. 29:7,8.

+ რიცხ. 34:7. რჯლ. 3:9.

+ იგავ. 4:4.

+ გამ. 19:5.

+ დაბ. 17:2.

+ გამ. 19:16; 20:1; 33:11.

+ გალ. 3:19.

+ გამ. 20:2. ფსალმ. 80:11.

+ გამ. 20:3.

+ გამ. 20:4. ლევ. 26:1. ფსალმ. 96:7.

+ გამ. 20:5; 34:7. იერ. 32:18.

+ გამ. 20:6; 34:7. იერ. 32:18.

+ გამ. 20:7. ლევ. 19:12. მათ. 5:33.

+ გამ. 20:8. ეზეკ. 20:12.

+ გამ. 20:9. ლევ. 23:3.

+ გამ. 20:10. ებრ. 4:4.

+ რჯლ. 16:12. იერ. 21:5.

+ გამ. 20:12. მათ. 15:4. მარკ. 7:10. ეფეს. 6:2,.

+ გამ. 20:13. მათ. 5:21; 19:18.

+ გამ. 20:14. მათ. 5:27.

+ გამ. 20:15.

+ გამ. 20:20.

+ გამ. 20:17. რომ. 7:7; 13:9.

+ გამ. 20:1.

+ გამ. 20:18.

+ გამ. 33:20.

+ რჯლ. 4:33. ეს. 6:5.

+ გამ. 19:8.

+ რჯლ. 18:17.

+ ფსალმ. 80:14. ეს. 48:18.

+ რჯლ. 17:11; 28:14.

+ დაბ. 18:19. 3მეფ. 3:2.

+ იაკ. 1:22.

+ რჯლ. 4:40.

+ მარკ. 12:29.

+ მარკ. 12:29.

+ მათ. 22:37. მარკ. 12:30. ლუკ. 10:27.

+ რჯლ. 4:9.

+ რჯლ. 30:19. ფსალმ. 77:5,.

+ დაბ. 50:24. გამ. 33:1.

+ რჯლ. 8:19.

+ რჯლ. 10:20. 1მეფ. 7:3. მათ. 4:10. ლუკ. 4:8.

+ გამ. 20:2,.

+ გამ. 17:2. რიცხ. 21:5. მათ. 4:7. ლუკ. 4:12.

+ დაბ. 12:7; 13:15.

+ გამ. 23:27.

+ გამ. 12:26.

+ გამ. 1:11,14; 13:3.

+ ფსალმ. 66:7.

+ ლევ. 18:5. ეზეკ. 20:11. მათ. 19:17.

+ გამ. 23:23. რჯლ. 31:3,7. ფსალმ. 105:34.

+ გამ. 23:32; 34:12. რიცხ. 33:53.

+ გამ. 34:16. იესო. 23:13.

+ გამ. 23:24. რიცხ. 33:52. 3მეფ. 16:33.

+ რჯლ. 14:2; 26:18. იოან. 1:12.

+ რჯლ. 10:15. ეს. 63:9. იოან. 3:16.

+ რჯლ. 4:39; 32:4. 1კორ. 1:9.

+ გამ. 14:24. ნაუმ. 1:2.

+ გამ. 23:22. ლევ. 26:6.

+ გამ. 23:26.

+ გამ. 7:17; 8:2; 15:26.

+ გამ. 23:24,.

+ რჯლ. 8:17.

+ რჯლ. 4:34; 5:15; 29:3.

+ გამ. 23:28. იესო. 24:12.

+ რჯლ. 31:6.

+ რჯლ. 12:3. 2ნეშტ. 15:16.

+ იესო. 6:17; 7:11.

+ იგავ. 3:2.

+ რჯლ. 29:5.

+ მათ. 4:4. ლუკ. 4:4.

+ რჯლ. 29:5. ნეემ. 9:21.

+ რჯლ. 1:31. ფსალმ. 88:31. იგავ. 3:12.

+ რჯლ. 6:11,12. რომ. 14:6. 1ტიმ. 4:5.

+ რჯლ. 6:12; 9:12.

+ გამ. 17:6. რიცხ. 20:10.

+ გამ. 16:14,. ფსალმ. 77:24. იოან. 6:31. 1კორ. 10:3.

+ რჯლ. 7:17; 9:4.

+ რჯლ. 4:26; 11:28.

+ რჯლ. 7:1; 11:23.

+ რიცხ. 13:23.

+ გამ. 19:11; 16:2; 17:2. რიცხ. 20:4.

+ გამ. 32:10.

+ გამ. 31:18; 32:16.

+ გამ. 31:18.

+ გამ. 32:7.

+ გამ. 33:3.

+ გამ. 32:10.

+ გამ. 32:15. ებრ. 12:18.

+ გამ. 32:19.

+ გამ. 32:31.

+ გამ. 32:21.

+ გამ. 32:20. 4მეფ. 23:12.

+ რიცხ. 11:1,. გამ. 17:7.

+ რიცხ. 13:3; 14:2.

+ გამ. 32:11.

+ რიცხ. 14:13.

+ გამ. 32:13.

+ რიცხ. 14:16.

+ გამ. 19:5; 32:11.

+ გამ. 34:1.

+ გამ. 32:19. რჯლ. 9:10.

+ გამ. 34:4; 37:1.

+ გამ. 32:16. რჯლ. 9:10.

+ 3მეფ. 8:9.

+ რიცხ. 20:29.

+ რიცხ. 33:32.

+ რიცხ. 3:12; 4:25.

+ რიცხ. 18:20. რჯლ. 18:2. ეზეკ. 44:28.

+ გამ. 32:14.

+ რჯლ. 6:5. მიქ. 6:8. მათ. 22:37. ლუკ. 10:27.

+ დაბ. 14:19. 3მეფ. 8:37. ფსალმ. 23:1.

+ რჯლ. 30:6. იერ. 4:4.

+ 2მეფ. 19:7. იობ. 34:19. იერ. 32:19. საქმე. 10:34.

+ 1პეტრ. 1:17. რომ. 2:11. გალ. 2:6. ეფეს. 6:9. კოლ. 3:2.

+ რჯლ. 6:13. მათ. 4:10. ლუკ. 4:8.

+ დაბ. 46:27.

+ რჯლ. 12:1.

+ გამ. 14:25; 15:1.

+ რიცხ. 16:30. ფსალმ. 105:17.

+ რჯლ. 4:40; 5:33.

+ 3მეფ. 21:2.

+ ფსალმ. 64:10; 103:13.

+ რჯლ. 28:1,2.

+ ლევ. 26:4. იერ. 5:24. ოს. 6:3.

+ გამ. 23:24.

+ ლევ. 26:19,. რჯლ. 4:26.

+ გამ. 13:9. რჯლ. 6:6,8. იგავ. 6:21.

+ რჯლ. 4:9; 6:7.

+ რჯლ. 6:9.

+ ფსალმ. 88:30.

+ რჯლ. 6:5.

+ რჯლ. 7:1.

+ იესო. 1:3.

+ გამ. 23:27.

+ რჯლ. 28:2,15; 30:1,15.

+ რჯლ. 8:19; 27:15; 28:15.

+ რჯლ. 27:12. იესო. 8:33,. მსაჯ. 9:7.

+ დაბ. 12:6; 18:1.

+ რჯლ. 11:1.

+ გამ. 34:13.

+ ოს. 3:4.

+ რჯლ. 14:23.

+ ებრ. 4:8.

+ 3მეფ. 8:56.

+ 3მეფ. 8:29. 4მეფ. 21:4. 2ნეშტ. 33:4. იერ. 32:34.

+ რიცხ. 18:20,. რჯლ. 10:9.

+ ოს. 8:11.

+ რჯლ. 14:5.

+ დაბ. 9:4.

+ რჯლ. 14:23.

+ რჯლ. 14:27.

+ დაბ. 28:14. რჯლ. 9:8.

+ ლევ. 9:17; 17:14.

+ რჯლ. 18:9. იესო. 23:7. იერ. 10:2.

+ ლევ. 18:21. 4მეფ. 16:3.

+ რჯლ. 4:1,2. იგავ. 30:6. გამოცხ. 22:18,.

+ რიცხ. 12:6. 3მეფ. 13:3. მათ. 24:24.

+ იერ. 14:4.

+ მსაჯ. 2:22. მათ. 6:13; 7:15.

+ რჯლ. 8:6; 10:20. მიქ. 6:8.

+ რჯლ. 18:20. 3მეფ. 18:40. იერ. 14:15. 1კორ. 5:13.

+ რჯლ. 17:2; 22:19. მათ. 10:37.

+ რჯლ. 19:13.

+ რჯლ. 17:7.

+ რჯლ. 17:13; 19:20.

+ რიცხ. 21:2. რჯლ. 2:34. იესო. 22:12.

+ რჯლ. 7:25. იესო. 6:17; 7:13.

+ ლევ. 19:27,. 3მეფ. 18:28.

+ რჯლ. 7:6; 26:17.

+ საქმე. 10:14.

+ ლევ. 11:2.

+ რჯლ. 12:15.

+ ლევ. 11:4.

+ ლევ. 11:9.

+ ლევ. 11:13.

+ გამ. 22:31; 23:19; 34:26.

+ ლევ. 27:30. რიცხ. 18:21.

+ რჯლ. 12:7.

+ მათ. 21:12.

+ ლევ. 10:9. რჯლ. 27:7.

+ რიცხ. 18:20,.

+ ლევ. 27:30. რჯლ. 26:12. ამოს. 4:4.

+ იგავ. 11:24,. 2კორ. 9:6.

+ გამ. 21:2; 23:11. ლევ. 25:4. იერ. 34:14.

+ რჯლ. 28:1,2.

+ რჯლ. 28:11,12.

+ გამ. 22:25. ლევ. 25:35. მათ. 5:42. 1იოან. 3:17.

+ მათ. 5:42. ლუკ. 6:34,.

+ 2კორ. 6:15.

+ მათ. 5:42. ლუკ. 6:30.

+ მათ. 26:11. იაკ. 2:15,.

+ გამ. 21:2. იერ. 34:14.

+ დაბ. 21:14. 2ნეშტ. 28:15.

+ გამ. 21:5,.

+ გამ. 13:2; 22:30. რიცხ. 3:13.

+ რჯლ. 12:20.

+ ლევ. 22:20.

+ ლევ. 3:17; 17:10. რჯლ. 12:16,23.

+ გამ. 12:18. ლევ. 23:5. რიცხ. 9:2.

+ გამ. 12:3. რიცხ. 28:19. რჯლ. 12:5.

+ გამ. 12:14,.

+ გამ. 12:10,. 2ნეშტ. 35:1,.

+ გამ. 12:6. მარკ. 14:13,. ლუკ. 2:41,.

+ გამ. 12:9. 2ნეშტ. 35:13.

+ გამ. 12:15. ლევ. 23:8.

+ ლევ. 23:15. რიცხ. 28:26. ლუკ. 6:1.

+ გამ. 34:22. რჯლ. 26:2.

+ ნეემ. 8:10.

+ გამ. 23:16. ლევ. 23:34. 3მეფ. 8:2.

+ ნეემ. 8:10.

+ გამ. 23:17.

+ 2ნეშტ. 19:5. ფსალმ. 81:3.

+ გამ. 23:8. ლევ. 19:15. რჯლ. 1:17. იგავ. 24:23. იოან. 7:24. იაკ. 2:1.

+ ლევ. 26:1.

+ ლევ. 22:20. რჯლ. 15:21. მალ. 1:8,.

+ რჯლ. 13:6,7.

+ რჯლ. 19:15. მათ. 18:16. იოან. 8:17. 2კორ. 13:1. ებრ. 10:28.

+ 1კორ. 5:13.

+ 2ნეშტ. 19:10.

+ 2ნეშტ. 19:8,. მალ. 2:7. მათ. 23:3.

+ რჯლ. 5:29; 28:14.

+ 3მეფ. 18:26.

+ რჯლ. 13:11; 19:20. რომ. 13:14.

+ 1მეფ. 8:5. ოს. 13:10. საქმე. 13:21.

+ 1მეფ. 10:25. 3მეფ. 4:26; 10:28.

+ 2მეფ. 5:13.

+ 3მეფ. 1:13.

+ მათ. 5:19.

+ რიცხ. 18:20. რჯლ. 10:9. 1კორ. 9:13.

+ ნეემ. 10:37. ეზეკ. 44:30.

+ ლევ. 18:26. რჯლ. 12:30.

+ ლევ. 20:27. 1მეფ. 28:7.

+ საქმე. 3:22; 7:37.

+ გამ. 20:19. ებრ. 12:18-20.

+ იოან. 1:45; 6:14.

+ 4მეფ. 2:24. იოან. 12:48.

+ რჯლ. 13:5. იერ. 14:14.

+ იერ. 23:31.

+ იერ. 28:9.

+ გამ. 21:13. რიცხ. 35:10,. რჯლ. 4:41. იესო. 20:2.

+ რიცხ. 35:22.

+ რიცხ. 35:12.

+ იესო. 20:7.

+ დაბ. 28:14. რჯლ. 12:20.

+ იესო. 20:8.

+ რიცხ. 35:20.

+ რიცხ. 35:19. 2მეფ. 14:7.

+ რჯლ. 13:8. 3მეფ. 2:31.

+ რჯლ. 27:17. იგავ. 22:28. ოს. 5:10.

+ რიცხ. 35:30.

+ რჯლ. 17:6. მათ. 18:16. იოან. 8:17. 2კორ. 13:1. ებრ. 10:28.

+ რჯლ. 17:9.

+ იგავ. 19:5. 1კორ. 5:13.

+ რჯლ. 13:11; 17:13.

+ გამ. 21:24. ლევ. 24:20. მათ. 5:38.

+ რიცხ. 31:6.

+ ლევ. 19:23. რჯლ. 28:30.

+ რჯლ. 24:5.

+ მსაჯ. 7:3.

+ რიცხ. 21:21.

+ რიცხ. 31:7. 3მეფ. 11:16.

+ რიცხ. 31:27.

+ რჯლ. 7:1,2. იესო. 6:17.

+ მსაჯ. 2:17.

+ იერ. 6:6.

+ რჯლ. 10:8; 17:8,9.

+ ფსალმ. 25:6. მათ. 27:24.

+ გამ. 34:16. რჯლ. 7:3.

+ რჯლ. 24:1. მალ. 2:16. მათ. 19:8.

+ დაბ. 29:30. 1მეფ. 1:5,.

+ დაბ. 49:3. 4მეფ. 2:9.

+ რჯლ. 13:11; 17:13; 19:19,20. 1კორ. 5:13.

+ გალ. 3:13.

+ გამ. 23:4.

+ მათ. 12:11. ლუკ. 14:5.

+ იგავ. 12:10.

+ მსაჯ. 16:27.

+ ლევ. 19:19.

+ ლევ. 19:19.

+ დაბ. 34:7. იესო. 7:15. 1კორ. 5:13.

+ ლევ. 20:10. იოან. 8:4,.

+ 1კორ. 5:13.

+ რჯლ. 21:22.

+ გამ. 22:16.

+ დაბ. 35:22. ლევ. 18:8. ეზეკ. 22:10.

+ მსაჯ. 11:1.

+ ნეემ. 13:1.

+ რიცხ. 22:5.

+ რიცხ. 22:12.

+ დაბ. 25:25. რიცხ. 20:14.

+ ლევ. 15:16.

+ ლევ. 26:12.

+ გამ. 22:21.

+ ფსალმ. 14:5.

+ რჯლ. 15:3.

+ რიცხ. 30:3. ეკლ. 5:3.

+ მათ. 12:1. მარკ. 2:23. ლუკ. 6:1.

+ მათ. 5:31; 19:7-8. მარკ. 10:4. ლუკ. 16:18. 1კორ. 7:10.

+ იერ. 3:1.

+ რჯლ. 20:7.

+ გამ. 21:16. 1კორ. 5:13. 1ტიმ. 1:10.

+ ლევ. 13:8; 14:3.

+ რიცხ. 12:10.

+ გამ. 2:8.

+ გამ. 22:26. ეზეკ. 33:15.

+ ლევ. 13:13.

+ 4მეფ. 14:6. 2ნეშტ. 25:4. ეზეკ. 18:20.

+ გამ. 22:21. ლევ. 19:33. ფსალმ. 81:3.

+ ლევ. 23:22.

+ 2კორ. 11:24.

+ 1კორ. 9:9.

+ მათ. 22:24. მარკ. 12:19. ლუკ. 20:28.

+ რუთ. 4:4.

+ რჯლ. 13:8.

+ ლევ. 19:36. იგავ. 20:10,. ეზეკ. 45:10.

+ ლევ. 19:36. რჯლ. 4:40.

+ რჯლ. 17:1.

+ გამ. 17:8.

+ იესო. 10:19.

+ გამ. 23:19; 34:26.

+ დაბ. 31:5. გამ. 12:37.

+ გამ. 1:11.

+ გამ. 2:23,.

+ გამ. 3:7; 13:5.

+ რჯლ. 14:22.

+ რჯლ. 16:14.

+ ლევ. 27:30.

+ რჯლ. 14:27.

+ იერ. 16:7. ეზეკ. 24:17.

+ ეს. 63:15.

+ რჯლ. 6:5.

+ რჯლ. 5:31.

+ რჯლ. 7:6; 14:2.

+ რჯლ. 4:7; 28:1. იერ. 13:11.

+ იესო. 3:17.

+ გამ. 3:8. რჯლ. 26:9. იესო. 8:32.

+ გამ. 20:25. იესო. 8:31.

+ რჯლ. 14:26.

+ რჯლ. 26:18.

+ რჯლ. 26:17; 28:1.

+ რჯლ. 11:29.

+ დან. 9:11.

+ გამ. 21:17. ლევ. 20:9. იგავ. 20:20.

+ რჯლ. 19:14.

+ გამ. 22:21. ლევ. 19:34. იერ. 5:28.

+ ლევ. 18:8; 20:11. ეზეკ. 22:10.

+ გამ. 22:19. ლევ. 18:23.

+ ლევ. 18:9.

+ დაბ. 38:18. ლევ. 18:15.

+ დაბ. 9:6. გამ. 21:12. ლევ. 24:17.

+ გამ. 23:8.

+ გალ. 3:10.

+ ლევ. 26:3.

+ რჯლ. 11:20; 14:29; 23:20.

+ რჯლ. 30:9.

+ ლევ. 26:7.

+ ლევ. 25:21. რჯლ. 15:10.

+ რჯლ. 7:6; 29:13.

+ ეს. 43:7. იერ. 14:9; 15:16.

+ რჯლ. 30:9.

+ ლევ. 26:4. რჯლ. 14:29; 15:6.

+ რჯლ. 5:32. იესო. 1:7.

+ ლევ. 26:14. გოდ. 2:17. დან. 9:11. მალ. 2:2.

+ მსაჯ. 2:15.

+ ლევ. 26:16. ეზეკ. 14:21.

+ 3მეფ. 8:37; 17:1.

+ ლევ. 26:19.

+ ლევ. 26:17. 2ნეშტ. 29:8. იერ. 15:4.

+ იერ. 7:33.

+ გამ. 9:9.

+ რომ. 1:28.

+ იობ. 5:14. ეს. 59:10.

+ ლევ. 26:16. 2მეფ. 12:11. იერ. 6:19.

+ მსაჯ. 6:3. იერ. 5:17.

+ ეს. 1:6.

+ რჯლ. 4:28.

+ 3მეფ. 9:7. იერ. 24:9. ეზეკ. 5:15.

+ მიქ. 6:15. ანგ. 1:6.

+ იოელ. 1:10.

+ ოს. 9:12.

+ რჯლ. 31:20; 32:15. ნეემ. 9:26.

+ იერ. 28:14.

+ ეს. 33:19. იერ. 5:15. ოს. 8:1.

+ გოდ. 5:12. დან. 8:23.

+ ლუკ. 19:43.

+ ლევ. 26:29. 4მეფ. 6:28,. გოდ. 2:20.

+ იაკ. 2:10.

+ ეზეკ. 7:7.

+ გამ. 8:5. რჯლ. 7:15.

+ რჯლ. 4:27; 10:22.

+ ეს. 1:24. იგავ. 1:26. სოფ. 3:17.

+ რჯლ. 4:27. ნეემ. 1:8. იერ. 9:16.

+ ფსალმ. 21:16. ზაქ. 12:10. გამოცხ. 1:7.

+ რჯლ. 17:16. იერ. 17:4. ოს. 9:3.

+ რჯლ. 5:2.

+ გამ. 19:4.

+ რჯლ. 4:34; 7:15.

+ ესთ. 6:9-10. ეფეს. 4:18.

+ რჯლ. 8:2.

+ რიცხ. 21:33. რჯლ. 3:1.

+ რიცხ. 21:24; 32:33. იესო. 13:8.

+ იესო. 9:27.

+ დაბ. 12:2; 17:7. 4მეფ. 13:23.

+ რჯლ. 5:3. იესო. 24:25.

+ საქმე. 2:39.

+ ებრ. 12:15.

+ ეს. 56:12. იერ. 44:16-18. ზაქ. 11:5.

+ რჯლ. 28:15. 2პეტრ. 2:20. ებრ. 6:8.

+ დაბ. 19:25.

+ 3მეფ. 9:8. იერ. 22:8.

+ 3მეფ. 9:8,. 2ნეშტ. 7:21,. იერ. 22:8.

+ იესო. 24:20.

+ ფსალმ. 24:14. 1ტიმ. 3:16.

+ რჯლ. 28:9,15.

+ ფსალმ. 105:45.

+ იერ. 29:14; 23:3.

+ ფსალმ. 50:12. იერ. 4:4. საქმე. 7:51.

+ რჯლ. 28:3,11. იერ. 32:41.

+ ეს. 45:19; 48:16.

+ რჯლ. 11:26; 28:2.

+ ლევ. 26:14. რჯლ. 28:15.

+ რჯლ. 4:26; 8:19; 11:17.

+ რჯლ. 4:26. ეს. 1:2. იერ. 21:8.

+ დაბ. 50:24. რჯლ. 4:40. იოან. 6:27.

+ რჯლ. 1:37; 3:27; 4:21.

+ რჯლ. 7:1.

+ რჯლ. 7:1,2.

+ რჯლ. 7:21.

+ რიცხ. 27:18,. რჯლ. 1:29. იესო. 1:16.

+ იესო. 1:5.

+ ლევ. 23:34; 25:10. ნეემ. 8:18.

+ იესო. 8:35. ნეემ. 8:1; 13:1.

+ ეკლ. 12:1.

+ რიცხ. 20:24; 27:13. ეს. 38:1.

+ გამ. 33:9. რიცხ. 9:17.

+ 2მეფ. 7:12. 3მეფ. 1:21. იოან. 11:11.

+ ოს. 2:6.

+ რჯლ. 32:20.

+ გამოცხ. 15:3.

+ დაბ. 50:24. რჯლ. 28:47; 32:15.

+ ფსალმ. 138:2. ამოს. 5:25-27. საქმე. 7:42,.

+ იესო. 1:16.

+ 4მეფ. 22:8.

+ მარკ. 10:5.

+ რჯლ. 4:26.

+ რჯლ. 31:28. ნეემ. 9:27. ეს. 1:2.

+ ფსალმ. 18:8. ეს. 55:10.

+ 2მეფ. 22:2. 1კორ. 1:9.

+ ეს. 1:4.

+ მათ. 6:9.

+ ფსალმ. 76:12.

+ დაბ. 11:8. საქმე. 17:26.

+ 1მეფ. 10:1. 2მეფ. 14:16.

+ ოს. 13:5.

+ გამ. 19:4.

+ გამ. 19:4.

+ რიცხ. 20:8. რჯლ. 33:29. 1მეფ. 14:26.

+ რჯლ. 31:20. ეს. 17:10. ოს. 8:13.

+ ფსალმ. 105:37.

+ რჯლ. 31:18. იგავ. 14:12.

+ რომ. 10:19.

+ იერ. 15:14.

+ აბაკ. 2:17.

+ გოდ. 1:20.

+ იერ. 9:12.

+ ლევ. 26:8. ოს. 14:10.

+ ეს. 17:10.

+ დაბ. 18:20. ეს. 1:9. იერ. 23:14.

+ რომ. 12:19. ებრ. 10:30.

+ ფსალმ. 134:14.

+ 3მეფ. 18:27. იერ. 2:28.

+ რჯლ. 4:35. 1მეფ. 2:6. ეს. 45:5.

+ დაბ. 22:16. იერ. 10:10.

+ რიცხ. 14:9. ეს. 11:11. რომ. 15:10.

+ გამ. 20:12. რჯლ. 11:9. ეს. 38:16.

+ რიცხ. 27:12,.

+ რიცხ. 20:25; 33:25; 33:38.

+ რიცხ. 20:12; 27:14. ფსალმ. 80:7.

+ რიცხ. 20:12.

+ მსაჯ. 5:4. ფსალმ. 67:8,. აბაკ. 3:3. იუდ. 14.

+ ფსალმ. 147:8.

+ დაბ. 49:10. ებრ. 7:14.

+ ებრ. 7:14.

+ გამ. 17:7; 28:30. რიცხ. 20:13.

+ გამ. 32:27,. მათ. 4:22.

+ იესო. 18:11.

+ დაბ. 27:28.

+ გამ. 3:2.

+ დაბ. 49:20. რიცხ. 23:22.

+ ფსალმ. 50:19,.

+ დაბ. 49:19.

+ იესო. 19:47.

+ დაბ. 49:21.

+ იესო. 19:37.

+ იერ. 23:6; 33:16.

+ 2მეფ. 7:10. ფსალმ. 65:3.

+ დაბ. 19:22. 4მეფ. 2:5.

+ დაბ. 12:7; 13:15; 15:18; 26:3. რჯლ. 4:21.

+ იესო. 24:29.

+ რჯლ. 32:50. იუდ. 1:9.

+ რჯლ. 31:2.

+ რიცხ. 20:29.

+ საქმე. 8:17.

+ გამ. 33:11. რიცხ. 12:8. მათ. 12:41.

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GRG

Table of Contents

- ბიბლია

- სათაურის გვერდი

- მეორე რჯული

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34